Bỏ tấm bằng Kỹ thuật ô tô để hồi sinh sử Việt, chàng trai Gen Z xây kênh triệu view, nói không với drama dù áp lực thuật toán
Giữa dòng chảy xô bồ của những xu hướng (trend) ngắn hạn trên TikTok, có một chàng trai sinh năm 2000 vẫn miệt mài lật mở từng trang sử cũ, biến những dòng chữ khô khan thành những thước phim triệu view.
Nén 30 năm chiến tranh vào 60 giây video mà vẫn giữ trọn vẹn sự tôn nghiêm và tính nhân văn - đó là cách Lý Hữu Trường đang định nghĩa lại khái niệm học sử cho giới trẻ. Trong cơn bão "drama hóa" nội dung để chạy đua thuật toán, Trường chọn đi chậm, chọn kỹ lưỡng và chọn đối mặt với nỗi sợ sai lệch sử liệu.
Từ một sinh viên Kỹ thuật ô tô đến chủ nhân kênh "Trường Lịch Sử" hàng triệu lượt theo dõi với những series gây bão, anh đã làm thế nào để biến những con số khô khan thành dòng chảy cảm xúc mãnh liệt? Câu trả lời nằm ngay trong cuộc đối thoại thẳng thắn dưới đây.
PV: Nhiều người bất ngờ khi biết bạn vốn là sinh viên ngành Kỹ thuật ô tô nhưng lại "bén duyên" với sử học. Vậy điều gì giúp bạn vượt qua nỗi sợ “sai một ly đi một dặm” khi làm nội dung về lĩnh vực này?
Lý Hữu Trường: Thú thực, làm lịch sử mà không sợ mới là điều đáng sợ. Mình không vượt qua nỗi sợ đó, mà luôn giữ lại bên mình. Nó khiến mình không được phép làm qua loa hay chủ quan. Xuất phát điểm của mình không phải dân sử, nên mình càng phải đọc nhiều hơn, kiểm chứng kỹ hơn.
Mình cũng xác định rất rõ vai trò của mình: Không phải là người dạy lịch sử, mà là một người trẻ đi tìm hiểu, rồi kể lại theo cách dễ tiếp cận nhất. Tâm thế đó giúp mình vừa giữ được sự cẩn trọng với dữ liệu, vừa giữ được sự gần gũi với người xem.
Trên TikTok, sai lầm thường được sửa bằng cách xóa clip hoặc xin lỗi. Nhưng với lịch sử, một chi tiết sai có thể làm hỏng cả một tượng đài anh hùng trong mắt giới trẻ. Đã bao giờ bạn đứng trước một nguồn tư liệu mà cảm thấy “run tay” đến mức không dám bấm nút đăng tải chưa?
Có, và không chỉ một lần. Có những lúc mình đã chuẩn bị xong nội dung, nhưng đến bước cuối vẫn thấy “chưa đủ chắc tay” nên quyết định dừng lại.
Làm lịch sử rèn cho mình một nguyên tắc rất rõ: Không phải cứ có nội dung là đăng, nhất là khi mình chưa sẵn sàng chịu trách nhiệm cho từng chi tiết trong đó. Có những chủ đề mình đọc rất nhiều nguồn nhưng vẫn còn điểm chưa thực sự sáng tỏ, và khi đó, lựa chọn của mình là không đăng.
Bởi lịch sử không giống những nội dung giải trí thông thường, không thể “đăng trước rồi sửa sau”, không thể “content hoá” chỉ để chạy theo lượt xem. Một chi tiết sai có thể làm lệch cả cách nhìn nhận, nên thà chậm còn hơn sai.
Trong một thế giới mà “view” có thể quyết định sự tồn tại của nội dung, bạn có từng bị áp lực phải “drama hóa” hay “giật tít” lịch sử để giữ lượt xem?
Áp lực “view” thì chắc chắn là có, nhất là trên những nền tảng như TikTok, nơi tốc độ và sự chú ý gần như quyết định tất cả. Nhưng càng làm lâu, mình càng nhận ra: Làm nội dung, đặc biệt là lịch sử, cần một bản lĩnh rất rõ ràng.
Bởi khi đứng trước áp lực lượt xem, người ta rất dễ bị cuốn vào việc làm sao cho nhanh hơn, hấp dẫn hơn, thậm chí là kịch tính hóa vấn đề.
Nhưng với lịch sử, mình luôn tự đặt ra một ranh giới: Không đánh đổi sự chính xác để lấy sự chú ý. Nếu vượt qua ranh giới đó, cái giá phải trả không chỉ là một video sai, mà là cách người xem, đặc biệt là người trẻ hiểu sai về cả một giai đoạn, một con người. Vì thế, mình chấp nhận đi chậm hơn một chút, nhưng giữ được sự tử tế và chính xác với nội dung mình làm.
Điều khó nhất khi “nén” một câu chuyện lịch sử dài hàng chục năm vào một video vài chục giây là gì? Bạn làm thế nào để cân bằng giữa tính chính xác của lịch sử và sự hấp dẫn, dễ tiếp cận với giới trẻ?
Cái khó nhất không phải là “nén” bao nhiêu thông tin, mà là quyết định bỏ đi cái gì mà vẫn giữ được phần cốt lõi. Lịch sử kéo dài hàng chục năm, nhưng một video vài chục giây thì không cho phép kể hết, nếu không chọn lọc rất dễ rơi vào sai lệch hoặc hời hợt.
Với mình, có một nguyên tắc không thay đổi: Không đánh đổi tính chính xác. Vì một khi đã sai, thì nội dung có hấp dẫn đến đâu cũng mất giá trị.
Phần dễ tiếp cận mình xử lý ở cách kể, chọn góc nhìn gần gũi hơn, dùng ngôn ngữ giản dị hơn, và đặt người xem vào bối cảnh của câu chuyện để họ có thể hiểu và cảm, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin khô cứng. Mình không cố làm lịch sử “giật gân” hơn, mà cố làm nó rõ ràng hơn.
Thực ra, thách thức lớn không nằm ở một video đơn lẻ, mà là giữ được sự nhất quán trong cả một chuỗi nội dung. Nén một câu chuyện đã khó, nhưng duy trì cách kể xuyên suốt vừa đúng, vừa dễ hiểu, lại không lệch tinh thần ban đầu còn khó hơn nhiều.
Với mình, mỗi video không phải là một mảnh rời, mà là một phần trong một “trục kể chuyện” chung. Khi giữ được trục đó, dù nội dung thay đổi, người xem vẫn nhận ra cùng một tinh thần mà mình theo đuổi.
Theo bạn, vì sao nhiều bạn trẻ từng thấy lịch sử khó gần, nhưng lại sẵn sàng xem hàng triệu lượt các video lịch sử trên TikTok?
Theo mình, “lịch sử khó gần” thực ra là một hiểu nhầm. Không phải bản thân lịch sử xa cách, mà là cách tiếp cận trước đây chưa thật sự phù hợp với người trẻ.
Khi lịch sử chỉ được truyền tải qua mốc thời gian, con số hay những thông tin rời rạc, người xem rất dễ thấy khô khan và khó nhớ. Trong khi đó, họ lại đang sống giữa một “biển” nội dung nhanh, dễ tiếp cận và giàu cảm xúc hơn.
Nhưng khi lịch sử được kể lại bằng câu chuyện, bằng số phận con người, bằng cảm xúc hoặc được thể hiện qua những hình thức mới như video ngắn, phim ảnh, thì nó lập tức trở nên gần gũi và cuốn hút hơn rất nhiều.
Vấn đề không phải là người trẻ quay lưng với lịch sử, mà là họ đang chờ một cách kể đủ sống động để họ muốn ở lại và lắng nghe.
Những phản hồi từ người xem, đặc biệt là khi có ý kiến trái chiều về nội dung lịch sử, ảnh hưởng đến bạn ra sao?
Trộm vía là đến hiện tại mình chưa gặp ý kiến trái chiều liên quan đến lịch sử. Ngược lại, việc được nhìn nhận như một người có ảnh hưởng trên mạng xã hội lại tạo cho mình áp lực tích cực. Nó buộc mình phải làm tốt hơn mỗi ngày, cẩn trọng hơn với từng nội dung mình đăng tải.
Còn những phản hồi tích cực từ người xem chính là động lực lớn để mình đầu tư nghiêm túc hơn, dành nhiều tâm huyết hơn cho mỗi video, không chỉ để làm tốt về nội dung, mà còn để lan tỏa được nhiều cảm hứng hơn tới người trẻ.
Tháng 4 về, đi đâu cũng thấy sắc đỏ cờ hoa. Với một người kể chuyện lịch sử như Trường, cảm xúc của bạn về ngày 30/4 năm nay có gì đặc biệt?
Càng làm nội dung lịch sử, mình càng nhìn ngày 30/4 không chỉ là một cột mốc, mà là kết quả của một hành trình rất dài.
Trước đây, mình có thể nhìn nó như một dấu mốc thời gian. Nhưng khi tìm hiểu sâu hơn, mình nhận ra phía sau đó là vô số con người, vô số câu chuyện, và cả những hy sinh rất lớn.
Vì thế, mỗi dịp tháng 4, cảm xúc của mình không dừng lại ở niềm tự hào. Nó còn là sự trân trọng - trân trọng những gì thế hệ trước đã đánh đổi, và trân trọng những gì mình đang có ở hiện tại.
Bạn đã thực hiện hơn 200 video, tái hiện hàng chục câu nói huyền thoại. Có câu nói nào của cha ông mà khi đứng trước ống kính để diễn đạt lại, bạn đã thực sự nghẹn ngào đến mức phải dừng quay vì nhận ra cái giá của hòa bình quá lớn không?
Có. Một trong những câu khiến mình thực sự nghẹn lại là: “Ra đi mang nặng lời thề, chưa thắng giặc Mỹ chưa về Bách Khoa.”
Khi tìm hiểu kỹ hơn, mình nhận ra đó không chỉ là một câu nói, mà là một lời hứa rất nặng. Lời hứa với Tổ quốc, nhưng cũng là lời hứa với chính cuộc đời của mình. Trong bối cảnh khi ấy, ai cũng hiểu cái giá của lời hứa đó có thể là cả tương lai, thậm chí là mạng sống.
Chính vì vậy, dù video khi lên hình khá ngắn và giản dị, nhưng mình đã phải quay lại nhiều lần. Có những lúc đang nói thì phải dừng lại, vì cảm xúc dâng lên quá rõ.
Càng làm, mình càng thấy những câu nói ấy không chỉ để nhớ, mà để hiểu - hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải là điều tự nhiên mà có.
Nếu phải chọn ra một câu nói huyền thoại hoặc một khoảnh khắc duy nhất của ngày 30/4/1975 để tái hiện bằng công nghệ hiện đại nhất, khiến một bạn trẻ chưa bao giờ biết đến chiến tranh cũng phải 'nổi da gà' vì xúc động, Trường sẽ chọn khoảnh khắc nào?
Nếu chỉ được chọn một khoảnh khắc, mình sẽ chọn hình ảnh người dân Sài Gòn đổ ra đường, vỡ òa trong niềm vui khi đón chào Quân Giải phóng.
Đó không chỉ là một cảnh ăn mừng chiến thắng, mà là khoảnh khắc cảm xúc được giải phóng sau một hành trình quá dài - nơi niềm vui, sự nhẹ nhõm và hy vọng hòa vào nhau.
Mình nghĩ, dù là một bạn trẻ chưa từng biết đến chiến tranh, khi nhìn thấy những gương mặt rạng rỡ, những dòng người tràn xuống phố, vẫn có thể cảm nhận rất rõ rằng chiến tranh đã khép lại, và một điều gì đó rất lớn lao vừa bắt đầu.
TikTok là vùng đất của những trào lưu đến nhanh và đi cũng nhanh. Bạn có sợ đến một ngày, 'Lịch sử' không còn là trend nữa, và 'Trường Lịch Sử' sẽ phải đối mặt với sự lãng quên của thuật toán? Lúc đó, bạn sẽ chọn thay đổi để tồn tại hay vẫn kiên trì với mảnh đất này?
Mình không nhìn lịch sử như một “trend”, mà là một phần gốc rễ - thứ luôn tồn tại, dù các trào lưu có thay đổi thế nào. Trend có thể đến rất nhanh và cũng biến mất rất nhanh, nhưng lịch sử thì không vận hành theo cách đó. Những giá trị cốt lõi của nó vẫn ở đó, chỉ là mỗi thời điểm sẽ cần một cách kể khác để người xem tiếp cận.
Vì vậy, nếu có thay đổi, mình sẽ thay đổi ở cách thể hiện để phù hợp hơn với người xem và nền tảng. Nhưng phần cốt lõi là câu chuyện lịch sử và tinh thần mình theo đuổi, thì mình vẫn sẽ giữ.
Càng gần đến ngày 30/4, các nội dung về lịch sử càng dày đặc. Giữa 'biển' thông tin đó, bạn nhận thấy phản ứng của khán giả trẻ có gì khác biệt so với những năm trước? Họ trở nên khắt khe hơn về tính chính xác, hay họ đang khao khát những góc nhìn nhân văn, đời thường hơn thay vì những con số khô khan?
Mình nghĩ là cả hai, và điều đó phản ánh một sự thay đổi rất tích cực ở người xem trẻ.
Họ rõ ràng khắt khe hơn về tính chính xác, vì giờ đây có nhiều nguồn thông tin để đối chiếu, không còn tiếp nhận một chiều như trước. Chỉ cần một chi tiết chưa chắc chắn, họ sẵn sàng đặt câu hỏi hoặc kiểm tra lại.
.jpg)
Nhưng đồng thời, họ cũng không còn hứng thú với những nội dung chỉ toàn con số hay mốc thời gian khô khan. Điều họ tìm kiếm là những góc nhìn gần gũi hơn - câu chuyện về con người, cảm xúc, và những lát cắt đời thường trong lịch sử.
Vì vậy, thử thách hiện nay không chỉ là “đúng”, mà còn là “chạm”. Nội dung phải vừa đủ chính xác để thuyết phục, nhưng cũng đủ chân thực và giàu cảm xúc để người xem muốn ở lại và lắng nghe.
Khán giả đang yêu mến bạn qua series 'Những câu nói huyền thoại'. Nhưng nếu cứ làm mãi một công thức, bạn có sợ mình sẽ bị cũ không? Bạn đang ấp ủ một tuyến nội dung nào hoàn toàn khác biệt, có thể gây 'sốc' về mặt thị giác hay cách tiếp cận để làm mới khái niệm học sử cho Gen Z và cả Gen Alpha sau này?
Mình cũng có nghĩ đến chuyện nếu lặp lại một công thức quá lâu thì sẽ dễ trở nên quen thuộc, thậm chí là cũ. Vì vậy, bên cạnh series đang được yêu thích, mình vẫn luôn chủ động tìm cách làm mới nội dung.
Hiện tại, mình đang ấp ủ một hướng đi khác - sử dụng hình minh họa bằng AI để tái hiện rõ hơn bối cảnh và hình ảnh của lịch sử, giúp người xem có thể nhìn thấy những gì trước đây chỉ được kể lại bằng lời.
Tuy nhiên, đây cũng là một thách thức rất lớn. Vì với lịch sử, hình ảnh không chỉ cần đẹp mà còn phải đúng. Mình không thể phụ thuộc hoàn toàn vào AI, mà vẫn phải kiểm chứng, đối chiếu để tránh sai lệch về chi tiết, văn hóa và tinh thần câu chuyện.
Với mình, đổi mới là cần thiết, nhưng đổi mới phải đi cùng trách nhiệm, đặc biệt khi mình đang kể lại những điều thuộc về lịch sử.
Bạn có đặt ra một “deadline” cho bản thân - ví dụ trong 3–5 năm tới phải đạt được điều gì với “Trường Lịch Sử”?
Mình không đặt một “deadline” cứng kiểu phải đạt được điều gì trong 3–5 năm, nhưng có một hướng đi rất rõ.
Mục tiêu dài hạn của mình là xây dựng một hệ sinh thái các kênh nội dung về giáo dục, trong đó lịch sử sẽ là một trục quan trọng. Không chỉ dừng lại ở những video ngắn, mà là nhiều định dạng khác nhau để người học có thể tiếp cận kiến thức một cách linh hoạt hơn.
Thực tế thì con đường này còn khá nhiều khó khăn, từ nguồn lực đến cách triển khai. Nhưng mình hy vọng, từng nội dung nhỏ mình làm hôm nay có thể góp phần truyền cảm hứng, để sau này có thể hình thành được một hệ sinh thái giáo dục đúng nghĩa - nơi lịch sử không chỉ để học, mà còn để hiểu và kết nối.
Tinh thần của 30/4 là tinh thần của một dân tộc 'chí vững' để giành lại độc lập. Bạn thường nói về việc giúp giới trẻ 'mắt sáng, tâm trong, chí vững'. Vậy theo bạn, cái 'chí' của người trẻ năm 2026 cần phải được tôi luyện như thế nào để tiếp nối ngọn lửa của thế hệ 1975 trong cuộc chiến đưa Việt Nam hùng cường trên bản đồ thế giới?
Mình nghĩ “cái chí” của người trẻ hôm nay không còn được thử thách trong chiến tranh như thế hệ trước, mà nằm ở cách mỗi người đối diện với lựa chọn của chính mình trong một thế giới nhiều cơ hội nhưng cũng đầy nhiễu loạn.
Nếu thế hệ 1975 cần “chí vững” để giành độc lập, thì người trẻ 2026 cần “chí vững” để không bị cuốn trôi trong việc học, trong công việc, và trong cách mình chọn sống.
Với mình, “chí” của thời đại này là khả năng giữ được sự kiên định với điều mình tin là đúng, dù xung quanh có rất nhiều luồng ý kiến khác nhau. Đó cũng là bản lĩnh để theo đuổi đến cùng những giá trị tử tế, thay vì chạy theo những thứ dễ dàng nhưng ngắn hạn.
Tiếp nối tinh thần 30/4 không phải là lặp lại quá khứ, mà là giữ được ngọn lửa ấy trong một bối cảnh mới - nơi mỗi người trẻ đều phải tự trả lời câu hỏi rằng mình sẽ sống và đóng góp như thế nào cho đất nước hôm nay.
Bạn từng nói muốn biến mạng xã hội thành trường học. Vậy “bài học” lớn nhất mà bạn muốn thế hệ trẻ nhận được từ kênh của mình là gì?
Nếu phải chọn một “bài học” lớn nhất, mình không muốn người xem chỉ dừng lại ở việc nhớ một sự kiện hay một mốc thời gian cụ thể, mà là thay đổi cách họ nhìn về lịch sử.
Với mình, lịch sử không phải là những con số để học thuộc, mà là câu chuyện về con người, về những lựa chọn, và cái giá phải trả cho những lựa chọn đó.
Và sâu hơn, mình tin lịch sử không nằm đâu xa, mà hiện diện trong chính mỗi chúng ta. Nó giống như một dòng chảy đã có sẵn, chỉ là đôi khi mình chưa dừng lại đủ lâu để nhận ra và cảm nhận.
Nếu người trẻ có thể nhìn lịch sử theo cách đó, thì việc học không còn là ghi nhớ, mà trở thành một hành trình để hiểu, và để kết nối với chính mình.
Cám ơn những chia sẻ của bạn!
