Giám đốc SSI: Cú sốc trái phiếu 2022 đã qua, niềm tin nhà đầu tư đang trở lại
Ông Nguyễn Khắc Hải, Giám đốc Khối phụ trách Luật và Kiểm soát tuân thủ, CTCP Chứng khoán SSI, cho rằng "cú sốc" năm 2022 đã dần lùi lại phía sau, trong khi Nghị định 200 sẽ tạo động lực khôi phục niềm tin và mở ra dư địa phát triển mới cho thị trường vốn Việt Nam.
Trong 5 năm tới, Việt Nam sẽ phải huy động khoảng 38,5 triệu tỷ đồng để phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế và mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, theo đánh giá, hiện nay, quy mô thị trường vốn còn tương đối khiêm tốn.
Đáng nói, sau giai đoạn biến động mạnh từ năm 2022, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang dần lấy lại nhịp tăng trưởng nhờ khung pháp lý được hoàn thiện và niềm tin của nhà đầu tư từng bước phục hồi.
Trong bối cảnh Nghị định 200 được kỳ vọng tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới của thị trường vốn, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Khắc Hải, Giám đốc Khối phụ trách Luật và Kiểm soát tuân thủ, CTCP Chứng khoán SSI, về triển vọng của thị trường trái phiếu, mục tiêu nâng hạng chứng khoán và những điều kiện để Việt Nam xây dựng một thị trường vốn đủ sức trở thành kênh dẫn vốn chủ lực cho nền kinh tế.
Thưa ông, Nghị định 200 về chào bán và giao dịch trái phiếu riêng rẻ được đánh giá là một trong những chính sách quan trọng đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Theo ông, những điểm mới nào sẽ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn của thị trường?
Ông Nguyễn Khắc Hải: Nếu nhìn vào mục tiêu phát triển thị trường vốn trong 5 năm tới, chúng ta sẽ phải huy động khoảng 38,5 triệu tỷ đồng để đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế. Trong khi đó, hiện nay quy mô thị trường vốn vẫn còn rất khiêm tốn so với thị trường tín dụng và nhu cầu của nền kinh tế.
Quy mô tín dụng hiện tương đương hơn 50% GDP, còn thị trường vốn chỉ khoảng 15-17% GDP. Riêng thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới đạt khoảng 6,5-7% GDP. Đây là khoảng cách rất lớn.
.jpg)
Một trong những nguyên nhân là những biến động xảy ra từ năm 2022 khiến niềm tin của nhà đầu tư bị ảnh hưởng đáng kể.
Trước đây, Nghị định 153 tạo điều kiện rất thông thoáng cho phát hành trái phiếu riêng lẻ. Tuy nhiên, khi nhiều nhà đầu tư cá nhân chưa có đủ năng lực đánh giá rủi ro tín dụng tham gia thị trường đã phát sinh nhiều hệ lụy.
Sau đó, Nghị định 65 được ban hành theo hướng siết rất mạnh để bảo vệ nhà đầu tư. Tiếp đến là Nghị định 08 nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thông qua cơ chế gia hạn trái phiếu, thanh toán bằng tài sản khác...
Có thể thấy chỉ trong vòng ba năm, chính sách liên tục thay đổi từ nới lỏng, siết chặt rồi lại nới kỹ thuật. Điều này khiến doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư gặp nhiều khó khăn trong việc thích ứng.
Vậy Nghị định 200 đã giải quyết những bất cập đó như thế nào?
Ông Nguyễn Khắc Hải: Nghị định 200 được xây dựng trên cơ sở Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2025 và kế thừa kinh nghiệm từ các nghị định trước.
Theo tôi, đây là bước hoàn thiện quan trọng về mặt pháp lý.
Một mặt, nghị định siết chặt hơn việc quản lý mục đích sử dụng vốn, tăng yêu cầu công bố thông tin, minh bạch hóa toàn bộ quá trình phát hành.
.jpg)
Mặt khác, nghị định cũng mở rộng hơn đối tượng nhà đầu tư chuyên nghiệp. Chẳng hạn, toàn bộ nhà đầu tư nước ngoài, cả tổ chức và cá nhân, đều được xác định là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và được phép tham gia thị trường trái phiếu riêng lẻ.
Đối với nhà đầu tư cá nhân trong nước, chỉ những trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm, được ngân hàng bảo lãnh hoặc có tài sản bảo đảm mới được phép phân phối.
Ngoài ra, trách nhiệm của các tổ chức tư vấn, đại lý phát hành, tổ chức xác nhận cũng được quy định đầy đủ và chặt chẽ hơn.
Tôi cho rằng Nghị định 200 đã cân bằng được hai mục tiêu: vừa tạo điều kiện huy động vốn cho doanh nghiệp, vừa bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro.
Ông đánh giá thế nào về triển vọng của thị trường vốn và thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong thời gian tới?
Ông Nguyễn Khắc Hải: Triển vọng thị trường vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố bên ngoài như địa chính trị, lãi suất toàn cầu hay các bất ổn kinh tế quốc tế.
Đó là những yếu tố chúng ta khó kiểm soát.
Tuy nhiên, điều quan trọng là những gì trong khả năng thì chúng ta phải chủ động thực hiện.
Khung pháp lý đang ngày càng hoàn thiện, niềm tin của nhà đầu tư đang dần được khôi phục. Khi các yếu tố bất định bên ngoài giảm bớt, tôi tin dòng vốn quốc tế sẽ quay trở lại Việt Nam mạnh mẽ hơn.
Lúc đó, thị trường vốn nói chung và thị trường trái phiếu doanh nghiệp nói riêng sẽ có điều kiện tăng trưởng tốt hơn.
.jpg)
Bên cạnh Nghị định 200, theo ông Việt Nam cần làm gì để thúc đẩy thị trường vốn phát triển mạnh hơn?
Ông Nguyễn Khắc Hải: Một trong những mục tiêu rất quan trọng là nâng hạng thị trường chứng khoán.
Để được FTSE nâng hạng, Việt Nam đã mất khoảng 10 năm chuẩn bị nhằm đáp ứng các tiêu chí về năng lực nội tại. Điều này rất cần thiết bởi nếu nền tảng thị trường chưa đủ vững mà được nâng hạng thì rủi ro sẽ rất lớn.
Hiện nay, cơ quan quản lý đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.
Ví dụ, nhà đầu tư có thể mở mã giao dịch thuận lợi hơn, giảm nhiều thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự, tiến tới cho phép đặt lệnh mà không cần mở tài khoản giao dịch theo cách truyền thống.
Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao tính minh bạch thông tin. Doanh nghiệp sẽ cần công bố thông tin bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh theo lộ trình phù hợp để giảm bất cân xứng thông tin giữa nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
SSI đã chuẩn bị như thế nào để đón dòng vốn quốc tế khi thị trường được nâng hạng?
Ông Nguyễn Khắc Hải: Vai trò của các công ty chứng khoán là kết nối dòng vốn.
Để làm được điều đó, chúng tôi phải chuẩn bị cả về năng lực tài chính, công nghệ và quản trị rủi ro.
Ví dụ, khi cơ chế NPF được áp dụng, nhà đầu tư nước ngoài có thể đặt lệnh mà không cần có sẵn tiền. Khi đó, công ty chứng khoán phải đủ năng lực tài chính để ứng vốn.
Bên cạnh đó là việc triển khai hệ thống CCP, tăng cường năng lực công nghệ nhằm xử lý khối lượng giao dịch lớn hơn cũng như đầu tư mạnh vào quản trị rủi ro và nguồn nhân lực. Đây không chỉ là nhiệm vụ của SSI mà của toàn bộ các định chế trung gian trên thị trường.
Bộ Tài chính đang hoàn thiện Thông tư về giao dịch điện tử. Ông đánh giá thế nào về những quy định mới, đặc biệt là yêu cầu xác thực khuôn mặt?
Ông Nguyễn Khắc Hải: Tôi đánh giá rất cao quá trình xây dựng chính sách lần này.
Cơ quan quản lý đã lấy ý kiến thị trường rất nghiêm túc và tiếp thu khoảng 70-80% các góp ý từ doanh nghiệp.
Ví dụ, dự thảo trước đây yêu cầu xác thực khuôn mặt với mọi giao dịch chuyển tiền trên 10 triệu đồng. Dự thảo mới đã điều chỉnh theo hướng chỉ yêu cầu xác thực khi chuyển tiền đến tài khoản chưa đăng ký trước.
Tương tự, quy định xác thực khuôn mặt khi đăng nhập giao dịch cũng được sửa đổi theo hướng chỉ xác thực ở phiên đăng nhập đầu tiên thay vì mỗi lần đăng nhập.
Theo tôi, đây là hướng tiếp cận hợp lý vì vừa bảo đảm an toàn cho nhà đầu tư, vừa không làm ảnh hưởng đến trải nghiệm giao dịch.
.jpg)
Ông có tin tưởng Việt Nam sẽ đạt mục tiêu nâng hạng theo MSCI vào năm 2030?
Ông Nguyễn Khắc Hải: Tôi hoàn toàn tin tưởng.
Hiện Việt Nam đã đáp ứng khoảng 10-11 trong tổng số 18 tiêu chí của MSCI. Những tiêu chí còn lại đang được cơ quan quản lý tập trung tháo gỡ, đặc biệt là hệ thống CCP, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và cơ chế ngoại hối.
Với quyết tâm hiện nay của Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên thị trường, tôi cho rằng mục tiêu nâng hạng vào năm 2030 là hoàn toàn khả thi.
Không chỉ MSCI, Việt Nam cũng đang tiến rất gần tới việc đáp ứng các tiêu chuẩn của nhiều bộ chỉ số quốc tế khác. Điều này sẽ mở ra dư địa rất lớn để thu hút dòng vốn đầu tư toàn cầu vào thị trường chứng khoán Việt Nam.
Trân trọng cảm ơn ông!
