Kình ngư ‘vàng’ của thể thao người khuyết tật Việt Nam: Từng 9 lần giành Huy chương Vàng, 6 lần phá kỷ lục tại các kỳ ASEAN Para Games
Vượt lên khiếm khuyết thể chất và những giới hạn của bản thân, VĐV Vi Thị Hằng bền bỉ theo đuổi đam mê bơi lội suốt hơn một thập kỷ. Hành trình từ cô gái mang nhiều mặc cảm trở thành niềm hy vọng “vàng” của thể thao người khuyết tật Việt Nam là câu chuyện giàu cảm hứng về ý chí, nghị lực và khát vọng vươn lên.
Với những người yêu thể thao, đặc biệt là bộ môn bơi lội, cái tên Vi Thị Hằng từ lâu đã trở nên quen thuộc. Chị là một trong những gương mặt tiêu biểu của thể thao người khuyết tật Việt Nam, ghi dấu ấn đậm nét qua hàng chục tấm Huy chương Vàng tại các kỳ ASEAN Para Games, nhiều lần phá kỷ lục đại hội, cùng những thành tích nổi bật ở các giải đấu trong nước và quốc tế.
Hơn một thập kỷ bền bỉ theo đuổi con đường thi đấu chuyên nghiệp, Vi Thị Hằng đã trở thành “kình ngư” vàng của của Thể thao Người khuyết tật Việt Nam. Không những vậy, chị còn là biểu tượng của ý chí, nghị lực và khát vọng vươn lên.
VĐV Vi Thị Hằng sinh năm 1990, quê gốc Thanh Hóa, sau đó theo gia đình vào sinh sống và lập nghiệp tại Đắk Nông (cũ). Kém may mắn hơn nhiều bạn bè cùng trang lứa, khi mới tròn 3 tháng tuổi, chị đã mắc bệnh sốt bại liệt do không được tiêm phòng đầy đủ. Căn bệnh khiến đôi chân của Hằng teo dần, để lại khiếm khuyết thể chất theo chị suốt cuộc đời.
Những năm tháng trưởng thành, sự khác biệt ấy từng là nỗi mặc cảm âm thầm đeo bám cô gái 9x. Thế nhưng, với thời gian và sự từng trải, chị Hằng học cách đối diện với chính mình, từng bước vượt qua giới hạn của hoàn cảnh. Từ nghịch cảnh, nữ vận động viên tìm thấy động lực sống, kiên trì rèn luyện, biến những tổn thương thành sức mạnh để theo đuổi con đường thể thao bằng ý chí và nghị lực phi thường.
Sau gần 1 tháng trở về từ ASEAN Para Games 13 với 4 Huy chương Vàng và 2 lần phá kỷ lục đại hội, tôi có dịp trò chuyện VĐV Vi Thị Hằng trong một buổi chiều cuối năm. Trên gương mặt rắn rỏi của người đã gắn bó lâu năm với thể thao chuyên nghiệp, nụ cười hiền hậu luôn thường trực, ánh mắt ánh lên sự tự tin và nguồn năng lượng tích cực. Suốt cuộc trò chuyện, chị toát lên tinh thần lạc quan, cởi mở của một người đã đi qua nhiều thử thách để chạm tới những đỉnh cao bằng chính sức mạnh nội tâm của mình.
VĐV Vi Thị Hằng có thể chia sẻ về hành trình đưa chị đến với bơi lội chuyên nghiệp? Lý do nào khiến chị quyết định từ bỏ một công việc ổn định để theo đuổi sự nghiệp thể thao ở tuổi 22?
Tôi đến với thể thao theo một cách rất tình cờ. Năm 2012, sau khi hoàn thành chương trình Trung cấp Công nghệ thông tin tại Trường Đại học Văn Lang, tôi gặp khó khăn trong việc tìm chỗ ở. Qua sự giới thiệu của bạn bè, tôi chuyển đến sinh sống tại Gia đình Mùa Xuân. Tại đây, tôi không chỉ được hỗ trợ về nơi ăn chốn ở mà còn nhận được sự quan tâm, sẻ chia và tạo điều kiện tham gia nhiều hoạt động bổ ích, trong đó có rèn luyện thể thao.
Việc tập luyện thể thao ban đầu chỉ xuất phát từ mong muốn cải thiện sức khỏe, hạn chế ốm vặt và làm chậm quá trình thoái hóa cơ, xương ở người khuyết tật nếu ít vận động diễn ra nhanh hơn. Tuy nhiên, ngay trong buổi tập đầu tiên, khi được hòa mình vào làn nước, tôi đã cảm nhận rõ sự thư thái, nhẹ nhõm và một cảm giác rất đặc biệt. Từ khoảnh khắc ấy, bơi lội dần trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống.
Càng tập luyện, tôi càng cảm nhận rõ sự thay đổi tích cực cả về thể chất lẫn tinh thần. Mỗi khi đối diện với áp lực hay mệt mỏi, chỉ cần được xuống nước, mọi căng thẳng dường như tan biến, giúp tôi tìm lại sự cân bằng và niềm tin.
Thời điểm đó, tôi đang làm công việc văn phòng đúng với chuyên ngành theo học, có thu nhập ổn định và phù hợp với thể trạng. Tuy nhiên, đặc thù làm việc theo giờ hành chính khiến tôi khó sắp xếp thời gian tập luyện một cách chuyên tâm. Sau nhiều trăn trở và suy nghĩ, tôi quyết định từ bỏ công việc ổn định để toàn tâm theo đuổi bơi lội, bước vào con đường thể thao chuyên nghiệp cho đến hôm nay.
Việc theo đuổi thể thao chuyên nghiệp vốn không ít gian nan và với một vận động viên khuyết tật, những thử thách càng nhân lên gấp bội. Khi quyết định lựa chọn lối đi này, đâu là khó khăn lớn nhất mà chị Hằng phải đối mặt và chị đã vượt qua những trở ngại ấy bằng cách nào?
Khó khăn lớn nhất với tôi không chỉ nằm ở tập luyện hay thi đấu, mà chính là bài toán mưu sinh. Khi rời bỏ một công việc có thu nhập ổn định để toàn tâm theo đuổi đam mê, tôi đã không lường hết được những áp lực tài chính. Từ bữa ăn hằng ngày, tiền thuê nhà cho đến những lúc đau ốm, mọi khoản chi tiêu đều có thể trở thành gánh nặng. Có những thời điểm, tôi gần như kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần và đã từng nghĩ đến việc dừng lại.
Trong những lúc khó khăn ấy, sự động viên từ ba Trần Hoàng Minh (người đã giúp đỡ chị Hằng tại Gia đình Mùa Xuân - PV) dành cho tôi chính là điểm tựa lớn nhất. Những lời khích lệ chân thành đã tiếp thêm cho tôi niềm tin và nghị lực, giúp tôi kiên cường hơn, từng bước vực dậy và vượt qua thử thách.
Tôi bắt đầu sắp xếp lại quỹ thời gian của mình, ban ngày tập trung tập luyện, buổi tối tranh thủ làm thêm đủ thứ việc. Khi thì nhận cắt chỉ, thêu tranh chữ thập, lúc lại đi bán hoa quả để kiếm thêm thu nhập. Dù lịch sinh hoạt dày đặc, tôi vẫn cố gắng giữ nhịp tập đều đặn, không cho phép bản thân lơ là, bởi tôi tin rằng chỉ có sự bền bỉ mới giúp mình đi đến đích.
Cũng chính từ những ngày tháng vất vả ấy đã rèn giũa cho tôi sự kiên cường và tinh thần không chịu khuất phục trước nghịch cảnh. Tôi luôn tự nhủ, chỉ cần không bỏ cuộc, rồi khó khăn cũng sẽ qua. Để đến hôm nay, khi nhìn lại chặng đường đã đi, tôi thầm cảm ơn bản thân vì đã đủ mạnh mẽ để vượt qua tất cả, để có thể đứng vững và tự tin hơn trên con đường thể thao chuyên nghiệp mà mình đã lựa chọn.
Với VĐV Vi Thị Hằng, hành trình đến với bơi lội và con đường thi đấu chuyên nghiệp đã tạo nên những thay đổi ra sao trong cuộc sống của chị?
Đối với tôi, thể thao thực sự đã mở ra một chương hoàn toàn mới trong cuộc sống. Nhờ bơi lội và thi đấu chuyên nghiệp, tôi có cơ hội đặt chân đến nhiều vùng đất, được gặp gỡ, giao lưu với bạn bè khắp mọi miền, từ đó mở rộng tầm nhìn và tích lũy thêm nhiều trải nghiệm quý giá. Mỗi chuyến đi, mỗi giải đấu không chỉ là dịp để tranh tài mà còn là hành trình học hỏi, giúp tôi hiểu hơn về bản thân và thế giới xung quanh.
Quá trình tập luyện bền bỉ, vượt qua những giới hạn của chính mình đã rèn cho tôi sự mạnh mẽ, ý chí kiên cường và tinh thần không ngại khó khăn. Từ một người từng mang nhiều mặc cảm, tôi dần trở nên tự tin hơn, biết trân trọng giá trị của bản thân và tin tưởng vào con đường mình đã chọn. Những thay đổi ấy không chỉ thể hiện trong thi đấu mà còn lan tỏa tích cực vào cuộc sống thường ngày.
Bên cạnh đó, phần thưởng từ các giải đấu cũng mang đến cho tôi điều kiện để cải thiện chất lượng cuộc sống. Tôi có thể tham gia thêm những khóa học mình yêu thích, trau dồi kiến thức, kỹ năng và mở rộng cơ hội phát triển bản thân.
Quan trọng hơn, những thành quả đạt được còn giúp tôi có thể sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn hơn mình, đồng thời hỗ trợ gia đình, như một cách tri ân đối với sự hy sinh, đồng hành suốt chặng đường dài. Chính những điều đó đã tiếp thêm cho tôi động lực để tiếp tục nỗ lực, bền bỉ theo đuổi đam mê và cống hiến cho thể thao.
Chị Hằng có thể chia sẻ về kỷ niệm lần đầu tiên tham dự một giải đấu chính thức trong sự nghiệp, cùng những cảm xúc và trải nghiệm đáng nhớ khi lần đầu bước ra sân chơi chuyên nghiệp?
Lần đầu tiên tôi tham dự một giải đấu chính thức là tại Asian Para Games lần thứ 7, tổ chức ở Myanmar. Khi ấy, mọi thứ với tôi đều rất mới mẻ. Bước ra một sân chơi lớn, được thi đấu với những đối thủ dày dạn kinh nghiệm đến từ nhiều quốc gia trong khu vực, tôi vừa háo hức, vừa không tránh khỏi áp lực.
Kỳ đại hội năm đó, tôi giành được 2 tấm Huy chương Bạc, gồm 1 nội dung cá nhân và 1 nội dung đồng đội. Với nhiều VĐV, đó có thể là thành tích khiêm tốn, nhưng với riêng tôi, đó là một cột mốc vô cùng đáng nhớ.
Bởi ngay trong lần đầu “ra biển lớn”, tôi đã không trở về tay trắng. Những tấm huy chương ấy không chỉ là phần thưởng cho nỗ lực tập luyện bền bỉ suốt thời gian dài, mà còn trở thành nguồn động lực to lớn, tiếp thêm niềm tin để tôi kiên định hơn với con đường đã chọn.
Được biết, tấm Huy chương Vàng đầu tiên trong sự nghiệp của VĐV Vi Thị Hằng là tại kỳ ASEAN Para Games lần thứ 9, tổ chức ở Malaysia. Thành tích này chắc hẳn đã tiếp thêm rất nhiều niềm tin và sức mạnh cho chị trong hành trình phát triển sự nghiệp?
Tôi bước vào giải đấu năm đó với tâm thế rất thoải mái, chủ yếu coi đây là cơ hội để học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và cố gắng cải thiện thành tích cá nhân. Các đối thủ đều là những vận động viên dày dạn kinh nghiệm, đã thi đấu lâu năm và có thành tích ấn tượng, vì vậy tôi chỉ tập trung hoàn thành tốt nhất phần thi của mình.
Chính vì không quá áp lực nên khi cán đích và biết mình về nhất, tôi thực sự ngỡ ngàng. Đó không chỉ là thành quả của những ngày tháng miệt mài tập luyện mà còn là sự đền đáp cho những nỗ lực, hy sinh và cả những giọt mồ hôi, nước mắt đã bỏ ra suốt chặng đường dài.
Từ cột mốc đặc biệt ấy, tôi càng thêm tin tưởng rằng con đường mình lựa chọn là đúng đắn. Tấm Huy chương Vàng đầu tiên đã trở thành động lực lớn, tiếp thêm cho tôi niềm tin và ý chí để không ngừng phấn đấu, kiên trì theo đuổi đam mê. Tôi tự nhủ chỉ cần nỗ lực hết mình, bền bỉ từng ngày thì những điều kỳ diệu sẽ đến vào lúc không ngờ nhất.
ASEAN Para Games lần thứ 13 được xem là kỳ đại hội thành công với VĐV Vi Thị Hằng khi chị xuất sắc giành 4 Huy chương Vàng và phá 2 kỷ lục đại hội. Chị có thể chia sẻ về ý nghĩa của những kết quả này?
Với tôi, thành tích tại ASEAN Para Games lần thứ 13 là minh chứng cho một quá trình tập luyện bền bỉ, nghiêm túc và không ngừng nỗ lực vượt lên chính mình. Đó không chỉ là kết quả của những tháng ngày khổ luyện, mà còn là sự hiện thực hóa mục tiêu phá vỡ giới hạn bản thân mà tôi luôn theo đuổi mỗi ngày.
Bên cạnh sự cố gắng của cá nhân, thành tích này còn có dấu ấn rất lớn từ sự chỉ bảo tận tình, sát sao của các thầy, các cô huấn luyện viên trong suốt một năm qua. Chính sự đồng hành, động viên và định hướng đúng đắn ấy đã giúp tôi từng bước hoàn thiện kỹ thuật, nâng cao thể lực và giữ vững tinh thần trong suốt quá trình tập luyện cũng như thi đấu.
Trong suốt chặng đường gắn bó với bơi lội, chị có kỷ niệm nào đặc biệt hay một câu chuyện đáng nhớ muốn chia sẻ với độc giả?
Trong hơn 13 năm gắn bó với bơi lội, tôi có rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ, mỗi dấu mốc đều để lại trong tôi những cảm xúc đặc biệt. Tuy nhiên, một trong những trải nghiệm khiến tôi ấn tượng sâu sắc nhất là kỳ Asian Para Games gần đây tổ chức tại Thái Lan. Tại giải đấu này, tôi có cơ hội tranh tài cùng nhiều đối thủ rất mạnh, trong đó phần lớn là các vận động viên trẻ, có người kém tôi tới 18-20 tuổi, sở hữu nền tảng thể lực tốt và thành tích thi đấu rất ấn tượng.
Bước vào cuộc tranh tài, áp lực cạnh tranh là điều không thể tránh khỏi, bởi ai cũng khát khao giành chiến thắng và khẳng định bản thân. Thế nhưng, khi rời khỏi cự ly thi đấu, mọi khoảng cách về quốc tịch, tuổi tác hay thành tích dường như được xóa nhòa. Chúng tôi gặp gỡ, trò chuyện, trao cho nhau những món quà nhỏ làm kỷ niệm, gửi lời chúc mừng và động viên, cùng hẹn gặp lại ở những kỳ đại hội tiếp theo.
Những khoảnh khắc ấy khiến tôi cảm nhận rõ hơn ý nghĩa sâu xa của thể thao, không chỉ là sự cạnh tranh mà còn là cầu nối của tình hữu nghị, sự sẻ chia và tôn trọng lẫn nhau.
Ngoài thời gian tập luyện và thi đấu, chị thường dành thời gian cho những sở thích hoặc hoạt động nào để cân bằng cuộc sống?
Hiện tại, bên cạnh lịch tập luyện và thi đấu dày đặc, tôi hiện còn làm thêm công việc lên rập và may mẫu quần áo cho các shop thời trang. Đây vừa là cách để có thêm thu nhập, vừa là niềm vui giúp tôi cân bằng cuộc sống.
Công việc này cũng mang đến cho tôi nhiều trải nghiệm thú vị, bởi nó đòi hỏi sự tỉ mỉ, sáng tạo và khả năng tư duy trong từng chi tiết. Cảm giác được tự tay hoàn thiện một sản phẩm, biết rằng nó sẽ mang lại niềm vui, sự tự tin cho người mặc, luôn thôi thúc tôi cố gắng làm mọi thứ chỉn chu nhất có thể.
Khi có thời gian rảnh hơn, tôi còn livestream bán hàng online, vừa để giao lưu, vừa giúp bản thân năng động, cởi mở hơn. Ngoài ra, đọc sách là một thói quen mà tôi luôn duy trì. Tôi thích tìm hiểu những điều mới mẻ qua từng trang sách, bởi việc đọc giúp tôi mở rộng kiến thức, nuôi dưỡng tư duy tích cực và giữ cho tinh thần luôn cân bằng. Có những lúc, khi chìm vào những con chữ, tôi tạm quên đi cảm giác đau nhức, mệt mỏi sau những buổi tập nặng, để tâm hồn được thư giãn và nạp lại năng lượng.
Trên hành trình vượt qua nhiều thử thách, chắc hẳn chị đã nhận được sự đồng hành từ gia đình, thầy cô, đồng đội. Nếu được nhắc đến một người mà chị muốn gửi lời tri ân sâu sắc nhất, đó sẽ là ai?
Người mà tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc nhất chính là ba Trần Hoàng Minh. Ba là người đã định hướng, tư vấn để tôi đến với môn bơi lội, đồng thời cũng là người đầu tiên trực tiếp dạy tôi từng sải tay, từng động tác cơ bản nhất trong những ngày đầu làm quen với làn nước. Không chỉ là người thầy, ba còn luôn âm thầm ở bên, sẻ chia và động viên tôi trong những giai đoạn khó khăn nhất.
Ba ít khi bộc lộ cảm xúc, nhưng lại có một trái tim yêu thương vô điều kiện dành cho tôi và các chị em trong Gia đình Mùa Xuân. Chính sự lặng lẽ ấy đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp tôi thêm mạnh mẽ để vượt qua những thử thách. Với tôi, nếu không có ba Minh, có lẽ sẽ không có Vi Thị Hằng của ngày hôm nay.
Sau những thành công vừa qua, chị có thể chia sẻ về những mục tiêu và kế hoạch sắp tới trong sự nghiệp thi đấu?
Tháng 10/2026, Đại hội Thể thao Người khuyết tật Châu Á sẽ diễn ra tại Nagoya, Nhật Bản. Đây là mục tiêu lớn mà tôi đang hướng tới. Tôi xác định đây sẽ là một kỳ đại hội đầy thử thách, bởi bản thân phải đối mặt với yếu tố tuổi tác, trong khi các đối thủ hiện nay đều rất trẻ, chỉ khoảng 16 đến 18 tuổi.
Dù vậy, tôi vẫn sẽ tiếp tục nỗ lực hết mình. Tôi tập luyện không chỉ vì đam mê, mà còn vì khát khao vượt qua giới hạn của chính bản thân, vì niềm tự hào được khoác lên mình chiếc áo in lá cờ đỏ sao vàng.
Với tinh thần vươn lên và những thành quả đã đạt được, chị muốn gửi gắm thông điệp hay lời khuyên nào tới cộng đồng người khuyết tật, đặc biệt là những người trẻ đang gặp khó khăn trong cuộc sống?
Với tôi, khuyết tật về thể chất không phải là rào cản, mà ngược lại, đó là động lực để bản thân luôn nhắc nhở mình phải nỗ lực và cố gắng nhiều hơn mỗi ngày. Những khó khăn, thử thách trong cuộc sống chính là cơ hội để tôi rèn luyện ý chí, giúp bản thân trưởng thành, mạnh mẽ và không ngừng hoàn thiện mình.
Tôi mong rằng các bạn trẻ khuyết tật hãy tin vào chính mình, đừng để hoàn cảnh trở thành lý do khiến ta chùn bước. Đừng đổ lỗi cho số phận hay tìm kiếm câu trả lời từ người khác, mà hãy lắng nghe nội tâm, xác định mục tiêu và kiên trì theo đuổi.
Mỗi bước đi, dù chậm, đều có giá trị, miễn là chúng ta không dừng lại. Khi đủ bền bỉ và quyết tâm, những điều tốt đẹp chắc chắn sẽ đến, mang theo niềm tin, hy vọng và nụ cười trên hành trình phía trước.
