Người ngoại quốc rời ghế CEO ngân hàng, chọn Việt Nam để khởi nghiệp và chứng kiến ngành golf bùng nổ từ con số 0
Từng là CEO của một ngân hàng quốc tế trước khi rẽ sang lĩnh vực golf, vị doanh nhân này đã dành 25 năm ở Việt Nam, chứng kiến sự trỗi dậy của ngành golf và tin rằng thị trường đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bền vững.
Trong bối cảnh ngành thể thao - giải trí Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, những doanh nghiệp nắm bắt được xu hướng tiêu dùng mới, đầu tư vào hệ sinh thái dịch vụ và duy trì tư duy đổi mới liên tục đang tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Vietnam Golf Distribution – doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực phân phối thiết bị và phụ kiện golf tại Việt Nam, ra đời hơn một thập kỷ trước - là một trong số đó. Từ một nhà phân phối khởi đầu thị trường gần như từ con số 0, công ty đã phát triển thành đối tác của nhiều thương hiệu golf quốc tế và góp phần định hình tiêu chuẩn mới cho ngành golf Việt Nam.
Trong cuộc trò chuyện với CEO Tom Bowen, chúng tôi được nghe ông chia sẻ lý do chọn Việt Nam làm nơi xây dựng cuộc sống lẫn sự nghiệp, những cơ hội kinh doanh nổi bật và kỳ vọng về chính sách thúc đẩy ngành golf tại thị trường Việt Nam trong những năm tới.
Với ông, Việt Nam không phải là nơi để “thử vận may”, mà là nơi để ở lại. 25 năm trôi qua, từ những ngày mọi thứ còn chồng chéo, thiếu thốn, đến một thị trường ngày càng bài bản và cạnh tranh, ông chọn cách đi chậm, làm chắc và gắn bó lâu dài.
Golf chỉ là điểm khởi đầu cho một hành trình rộng hơn – hành trình hòa nhập, quan sát và trưởng thành cùng một quốc gia đang thay đổi từng ngày. Ở Việt Nam, ông không chỉ xây dựng doanh nghiệp, mà xây dựng một cuộc sống - điều mà không phải thị trường nào cũng mang lại.
Từng làm việc ở nhiều quốc gia khác nhau, điều gì đã đưa ông đến Việt Nam và quyết định ở lại, phát triển doanh nghiệp tại đây?
Tôi đến Việt Nam cách đây khoảng 25 năm, khi vẫn còn làm trong ngành ngân hàng. Khi ấy, tôi là CEO của Standard Chartered Bank tại Việt Nam, đặt văn phòng ở Hà Nội và phụ trách cả 4 thị trường gồm Việt Nam, Campuchia, Lào và Myanmar.
Trước đó, tôi đã có 20 năm làm việc ở châu Á, châu Phi và Anh. Tôi làm trong ngành ngân hàng ở Việt Nam khoảng 2 năm, sau đó chuyển sang Malaysia, Indonesia và vài nước nữa. Nhưng đến một thời điểm, tôi nghĩ đã đến lúc kết thúc hành trình với ngành ngân hàng, bởi cuộc sống còn nhiều thứ đáng làm hơn. Và tôi trở về Việt Nam định cư cùng vợ mình, vì thấy cuộc sống ở đây rất thú vị.
Ngày mới đến Việt Nam, mọi thứ phức tạp hơn nhiều và đầy rẫy thử thách. Giấy phép lao động, cư trú, hệ thống ngân hàng… tất cả đều còn rất mới. Sau 25 năm, tôi tin rằng Việt Nam đã thu hẹp khoảng cách với thế giới bằng 50 năm phát triển. Quốc gia này hiện đại và bài bản hơn rất nhiều. Một câu chuyện phát triển tuyệt vời – và chúng tôi rất vui khi được là một phần của hành trình đó.
Điều gì lại khiến một chuyên gia công tác nhiều năm trong lĩnh vực tài chính ngân hàng và luật rẽ hướng sang lĩnh vực thể thao?
Sau khi quay về đây, tôi bắt đầu tìm kiếm cơ hội trong những lĩnh vực mà Việt Nam khi đó còn thiếu các dịch vụ tiêu chuẩn quốc tế như giặt là, chuỗi cà phê… Cuối cùng, câu chuyện lại rẽ sang golf như một cơ duyên.
Một người bạn của tôi - vốn là dân golf chuyên nghiệp - gợi ý rằng thị trường hầu như chưa có ai nhập khẩu thiết bị golf chất lượng cao. Mọi chuyện bắt đầu từ chính nhận xét đó.
Gần 20 năm trước, chúng tôi khởi đầu với 4 nhân sự. Giờ công ty đã có hơn 50 người với cơ sở ở cả Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Từ một nhân viên ngân hàng, tôi hiện đang điều hành một doanh nghiệp golf. Mọi thứ rất khác biệt.
Ông có thể chia sẻ thêm về Vietnam Golf Distribution?
Chúng tôi nhập khẩu và phân phối thiết bị golf, chủ yếu qua kênh B2B (Business to Business). Mảng B2C (Business to Consumer) chỉ chiếm một phần nhỏ từ thương mại điện tử và bán lẻ.
Khi công ty mới thành lập, Việt Nam mới chỉ có khoảng 10 sân golf. Các thương hiệu mà chúng tôi đại diện thậm chí còn nói: “Không, điều đó là không thể”.
Nhưng sự thật là Việt Nam đã tăng số lượng sân golf từ 10 lên 100 chỉ trong vòng khoảng 20 năm. Không có quốc gia nào trên thế giới có tốc độ phát triển như vậy. Cùng với sự bùng nổ đó, công ty cũng tăng từ 4 lên 50 người, doanh thu tăng gấp 10 lần.
Nhìn chung, thị trường hiện có khoảng 4 - 5 thương hiệu lớn thật sự. Và chúng tôi tự tin đứng đầu, một phần nhờ sản phẩm chiến lược là bóng golf – thứ mà 70% người chơi đều muốn sử dụng.
Bóng golf là sản phẩm then chốt của cả ngành vì đó là thứ golfer dùng mỗi ngày. Một người chơi có thể dùng 3 đến 4 quả chỉ trong một vòng, nên phải mua mới liên tục. Trong khi đó, một bộ gậy có thể dùng 2 - 3, thậm chí 4 năm.
Chúng tôi cũng kinh doanh nhiều sản phẩm khác như quần áo, giày dép, phụ kiện, túi… Tất cả đều quan trọng, nhưng bóng golf mới là sản phẩm tạo nên sự khác biệt lớn nhất.
Thêm vào đó, chúng tôi có lợi thế về tính ổn định, với gần 20 năm gắn bó với cùng một thương hiệu. Trong khi đó, nhiều bên khác thay đổi chủ sở hữu, thay đổi nhà phân phối hoặc cấu trúc vận hành theo từng giai đoạn. Chính sự nhất quán mà chúng tôi giữ được đã mang lại lợi thế rõ rệt, giúp công ty xây dựng mối quan hệ sâu bền trong ngành.
Giờ chúng tôi có thêm nhiều mảng kinh doanh mới. Không chỉ nhập khẩu, công ty còn làm thương mại điện tử, bán lẻ, vận hành trung tâm fitting, tổ chức sự kiện, hoạt động từ thiện quy mô lớn…
Tương lai thì khó nói trước, nhưng chúng tôi kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng. Công ty tự hào là một nhà tuyển dụng tốt, như một gia đình nhỏ với hơn 50 người. Chúng tôi không quá cứng nhắc mà cũng không buông lỏng, và quan trọng là luôn giữ được tinh thần vui vẻ trong công việc.
Nếu phải lo lắng gì, có lẽ là pickleball. Nhiều golfer đang bỏ golf để chơi pickleball – bộ môn mà tôi thường nói đùa là rất “phiền phức”. Tuy nhiên, về dài hạn, tôi tin triển vọng vẫn tích cực.
Là một trong những nhà phân phối thương hiệu golf lớn nhất tại Việt Nam, Vietnam Golf Distribution đã đóng góp như thế nào vào quá trình tăng trưởng và hiện đại hóa của ngành golf trong nước?
Chúng tôi là đơn vị tiên phong – công ty đầu tiên đại diện cho các thương hiệu golf quốc tế tại Việt Nam. Có thể nói chúng tôi là những người đặt nền móng cho ngành phân phối thiết bị golf ở đây.
Đối tác của tôi ở TP. HCM từng là HLV cho một đội golf Việt Nam - có thể nói là một bậc thầy trong ngành. Anh ấy là người hiểu chuyên môn, còn tôi có kinh nghiệm kinh doanh. Đôi khi đó lại là sự kết hợp tốt.
Ban đầu, chỉ có chúng tôi là đơn vị phân phối thiết bị golf tại Việt Nam. Đến hiện tại, trên thị trường đã có rất nhiều công ty tham gia. Nhưng nếu nhìn theo từng tầng, nhóm cao nhất gồm những thương hiệu lớn như Titleist và FootJoy mà chúng tôi đại diện, tiếp đến là TaylorMade, rồi Adidas.
Có thể xem 4 thương hiệu này nằm ở nhóm dẫn đầu. Sau đó là khoảng 20 thương hiệu khác ở nhóm thứ cấp, họ có mặt tại Việt Nam nhưng không thực sự “đấu” ở sân chơi lớn.
Hiện tại mức độ cạnh tranh trong thị trường này đã tăng lên rất nhiều. Cạnh tranh là cần thiết, và chúng tôi thích điều đó vì nó cho bạn biết mình đang ở đâu.
Nhưng cạnh tranh phải theo luật chơi chung, theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhất là khi bạn đại diện các thương hiệu toàn cầu, với công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ - nơi mọi thứ phải minh bạch, không hối lộ, không tham nhũng.
Chúng tôi phải ký kết cam kết rất nghiêm ngặt và tuân thủ tuyệt đối. Điều đó cũng khá tốt, vì nó tạo niềm tin từ đối tác và khách hàng. Đó là lý do chúng tôi xây dựng được sự trung thành và mối quan hệ bền chặt trong ngành.
Thị trường golf Việt Nam đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây. Theo ông, động lực chính đến từ đâu - tăng trưởng thu nhập, các yếu tố văn hóa hay chính sách đầu tư?
Khi tôi mới đến Việt Nam và bắt đầu chơi golf, khoảng 80% golfer là người nước ngoài còn người Việt chỉ chiếm khoảng 20%. Giờ thì hoàn toàn ngược lại. Người Việt Nam chiếm tỷ lệ vượt trội một cách rõ rệt.
Một yếu tố quan trọng là du lịch golf ngày càng phát triển, đặc biệt từ Hàn Quốc và Nhật Bản. Vào mùa đông, họ bay sang Đông Nam Á để chơi golf ở Việt Nam và Thái Lan.
Trước đây gần như tất cả đều chọn Thái Lan, nhưng giờ một lượng lớn đã chuyển sang Việt Nam. Đây là nguồn thu rất quan trọng cho ngành golf. Ngoài ra, phụ nữ và trẻ em đang ngày càng chơi golf nhiều hơn, chất lượng đào tạo cũng cải thiện.
Tôi vẫn thường nói ngành golf phát triển cùng với sự lớn mạnh của tầng lớp trung lưu ở Việt Nam – những người từng đi xe máy, giờ lái ô tô; từng chơi cầu lông, giờ chơi golf.
Chúng tôi, theo một cách nào đó, “đi cùng làn sóng ấy”. Công ty lớn lên cùng tốc độ phát triển của golf và của tầng lớp trung lưu Việt Nam - những người có khả năng chi trả và tận hưởng những hoạt động như thế này. Đó là một câu chuyện tuyệt vời. Và tôi có thể nói rằng không có quốc gia nào trên thế giới thể hiện điều đó rõ rệt như Việt Nam.
20 năm trước, có một quan niệm khá phổ biến là sân golf đồng nghĩa với “chiếm đất trồng lúa”. Nhưng sau này, chúng ta có thể nhận ra mỗi sân golf tạo ra 500 – 1.000 việc làm và giúp địa phương phát triển du lịch. Sân golf cũng không xây trên đất ruộng mà trên những vùng đồi núi phù hợp.
Tư duy từ đó dần thay đổi. Golf không phải là môn thể thao của “giới nhà giàu thượng lưu”, mà thực sự mang lại lợi ích cho địa phương.
Ngành golf Việt Nam đang phát triển rộng hơn, không chỉ tập trung ở các thành phố lớn. Nhiều sân nằm ở các tỉnh thành - có lẽ nhiều hơn nhu cầu hiện tại - nhưng việc mở rộng ra địa phương theo tôi là điều tốt, vì ai cũng có thể hưởng lợi. Điều này đi song hành với sự phát triển của ngành du lịch.
Nhờ vậy, nhiều tỉnh đã có hệ thống khách sạn, khu nghỉ dưỡng, hoạt động giải trí du lịch ngày càng tốt hơn và golf trở thành một lựa chọn bổ sung hấp dẫn. Đó là một bước tiến lớn. Hình ảnh du lịch Việt Nam trong mắt du khách quốc tế cũng vì thế mà đẹp hơn và cạnh tranh hơn.
Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp đã đi tiên phong trong ngành du lịch, phát triển các khu nghỉ dưỡng, sân golf và hàng loạt dịch vụ đi kèm khác.
Hạ Long là ví dụ điển hình. Không chỉ còn là những con tàu đưa du khách ra vịnh, khu vực ven biển nay còn có các khu nghỉ dưỡng lớn, và tới 5 sân golf đang hoạt động. Điều này cũng mang lại lợi ích trực tiếp cho chúng tôi.
Hiện có rất nhiều du khách muốn đến các quốc gia khác để chơi golf. Chỉ riêng năm nay, tôi đã đón 4 nhóm từ Australia sang Việt Nam chỉ để chơi golf. Mười năm trước, điều này gần như không xảy ra bởi khi đó họ sẽ chọn đến Thái Lan.
So với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam đang ở đâu? Chính phủ Việt Nam nên xem xét những chính sách nào để hỗ trợ sự phát triển của ngành?
Thái Lan vẫn là số một. Họ sở hữu khoảng 250 sân golf với danh tiếng, lịch sử lâu năm. Việt Nam đứng thứ 2, nhưng khoảng cách vẫn còn khá lớn. Tuy nhiên, không thể nói đơn giản là số 1 hay số 2, vì hai thị trường này phục vụ những nhóm khách rất khác nhau.
Ở Thái Lan, có rất nhiều khách quay lại nhiều lần. Điều Việt Nam cần làm là khiến “sản phẩm golf” của mình hấp dẫn hơn, đủ để du khách muốn trở lại, thay vì chỉ đến một lần rồi xem như “đã khám phá xong”. Việt Nam cần thu hẹp khoảng cách này và thực tế đang dần cải thiện, dù còn chậm.
Về chính sách, Chính phủ đã thay đổi quan điểm rất nhiều. Golf giờ là ưu tiên du lịch, được Bộ Văn hóa – Thể thao – Du lịch ủng hộ mạnh mẽ. Mới đây, Hiệp hội Golf Việt Nam đã công bố hợp tác với Hiệp hội Golf Anh nhằm nâng cao chuyên môn, chính sách và hỗ trợ kỹ thuật.
Đây không phải động thái trực tiếp từ Chính phủ, nhưng họ đang theo dõi, quan sát và ủng hộ những nỗ lực này. Có thể xem đó là một câu chuyện tích cực cho ngành.
Như tôi đã nói, Chính phủ muốn mở rộng phát triển golf ra nhiều tỉnh, vùng khác nhau, và tôi cho rằng đây là hướng đi đúng. Điều đó giúp tăng độ phủ du lịch, để khách không chỉ đến Hà Nội, Đà Nẵng hay TP. HCM, mà có thể đi khắp các địa phương trên cả nước để chơi golf.
Sau nhiều năm gắn bó, ông nhìn nhận môi trường kinh doanh và cơ hội phát triển tại Việt Nam ra sao? Ông có lời khuyên nào cho doanh nghiệp nước ngoài muốn đầu tư hoặc phát triển tại Việt Nam?
Theo tôi, Đà Nẵng và Huế vẫn là các địa phương giàu tiềm năng nhất trong ngành golf nhờ du lịch phát triển mạnh. Rất nhiều du khách muốn đến khu vực này.
Tôi cũng đến Đà Nẵng bất cứ khi nào có thể. Tôi yêu nơi đó, nó giúp tôi thư giãn. Hội An là một điểm đến hấp dẫn khác, Huế cũng vậy. Tất cả khu vực dọc theo tuyến này, gần như kéo dài đến Tam Kỳ, đều mang lại cơ hội lớn.
Ngoài ra, Nha Trang có tiềm năng phát triển mạnh và mỗi năm đều thay đổi. Xung quanh Nha Trang và khu vực phía Nam vẫn còn rất nhiều dư địa để khai thác. Đây đều là những nơi sở hữu dân số đông, du lịch phát triển – hai yếu tố lý tưởng cho ngành golf và dịch vụ. Tầng lớp trung lưu tại những tỉnh này cũng đang tăng nhanh, không chỉ ở các thành phố lớn.
Cuối cùng, ở góc nhìn của một người nước ngoài, ông cảm nhận thế nào về đời sống thường nhật tại Việt Nam – từ con người, văn hóa cho đến nhịp sống đô thị? Điều gì khiến Việt Nam để lại ấn tượng mạnh nhất với ông, cả ở khía cạnh công việc lẫn đời sống cá nhân?
Đối với một người nước ngoài như tôi, cách đây 25 năm, cuộc sống khó khăn hơn nhiều, khi bạn phải tự xoay xở mọi thứ. Tất nhiên, khi đến sống ở 1 nước khác với hệ thống vận hành hoàn toàn khác biệt thì đó là điều dễ hiểu. Giờ đây Việt Nam đã phát triển hơn, những thách thức đó cũng giảm dần.
Sự đa dạng là điều mà tôi thích nhất ở Việt Nam. Tôi có nhiều bạn bè Việt Nam, cùng đi du lịch, giao lưu, làm ăn. Người Việt theo tôi ngày càng “quốc tế” hơn, trong khi chúng tôi cũng học cách hòa nhập văn hóa địa phương.
Chính sự giống và khác nhau ấy khiến cuộc sống thú vị hơn. Nếu ở Australia, cuộc sống của tôi có lẽ sẽ khá “phẳng”. Còn ở Việt Nam, mọi thứ luôn chuyển động - lên xuống, đổi thay - và tôi thích điều đó.
Việt Nam cũng là một đất nước tuyệt vời để khám phá. Mỗi năm chúng tôi lại tìm được thêm những điểm đến mới - và đó chính là niềm vui, cả trong công việc lẫn cuộc sống.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Nội dung: Quỳnh Vân
Thiết kế: Nhật Vũ
