CEO AI Hay Trần Quang Đức: Người Việt xứng đáng được dùng AI bằng chính ngôn ngữ của mình
"Tôi tự hỏi, vì sao người Việt vẫn chưa có một AI nói tiếng Việt, trong khi kỹ sư Việt đâu thua ai? Nếu cả một thế hệ chỉ dùng AI bằng tiếng Anh, liệu tiếng Việt có bị bỏ lại? Đó là lý do tôi chọn bước vào cuộc chơi AI này", CEO AI chia sẻ.
Trong bối cảnh các “ông lớn” quốc tế đang thống trị cuộc đua AI, một startup Việt vẫn dám chọn lối đi riêng: Làm công nghệ lõi, phục vụ chính người Việt, và gọi thành công hơn 10 triệu USD vốn đầu tư chỉ sau hơn 1 năm ra mắt.
Người đứng sau quyết định đó là Trần Quang Đức, CEO của AI Hay – một cái tên đang nổi lên không phải nhờ những lời quảng cáo hoa mỹ, mà nhờ một hành trình thật, sản phẩm thật, với tham vọng đưa AI miễn phí đến hàng triệu người dùng Việt Nam.
Làm sao để gọi vốn triệu đô giữa lúc nhiều startup khó gọi nổi một vòng bridge? Làm sao để thuyết phục nhà đầu tư quốc tế tin vào một mô hình AI “thuần Việt”? Và làm sao để startup công nghệ không bỏ cuộc giữa chừng? Tất cả sẽ được anh chia sẻ thẳng thắn, cởi mở trong cuộc trò chuyện này.
PV: Khoảnh khắc nào khiến anh quyết định lao vào cuộc chơi AI khốc liệt này, khi Big Tech đang nắm lợi thế gần như tuyệt đối?
CEO AI Hay Trần Quang Đức: Các AI quốc tế vô cùng ưu việt. Tuy nhiên trong quá trình sử dụng, tôi nhận thấy AI quốc tế chỉ ưu việt với hệ ngôn ngữ giàu tài nguyên như tiếng Anh, tiếng Pháp..., nhưng lại chưa thật sự tối ưu cho tiếng Việt và người dùng Việt. Các AI quốc tế vẫn sẽ có độ trễ khi cập nhật thông tin, hay không thật sự thân thiện trong việc đặt câu lệnh với người dùng Việt, từ đó kết quả trả về không thật sự giúp ích được cho người dùng.
Tôi tự hỏi, tại sao người Việt chưa có AI được đào tạo từ ngôn ngữ Việt, trong khi kỹ sư Việt không hề thua kém bất kỳ quốc gia nào? Và nếu thế hệ trẻ liên tục phải dùng tiếng Anh để sử dụng AI, thì tiếng Việt có bị mai một đi hay không, và những người không quen thuộc với ngoại ngữ như cô chú hưu trí hay người dân ở vùng sâu, vùng xa có bị bỏ lại trong kỷ nguyên AI không? Đó là lý do khiến tôi quyết định lao vào cuộc chơi AI khốc liệt này.
Các công ty Big Tech đang nắm lợi thế gần như tuyệt đối, tức là vẫn còn một phần nằm ngoài gần như đó cho các đơn vị khác. Các công ty Big Tech đang hướng đến phục vụ đối tượng doanh nghiệp - B2B, với những nhu cầu vĩ mô. Còn đối tượng người dùng cuối - B2C và những nhu cầu thiết thực hơn như tra cứu chính sách, đơn thuốc, giá vàng, hay tìm tài liệu học tập của Việt Nam thì vẫn đang bị bỏ ngỏ. Tôi coi đây là một vùng đất mới có nhiều thách thức, nhưng cũng tiềm ẩn rất nhiều cơ hội.
Trong hành trình xây dựng AI Hay, đâu là giai đoạn khó khăn nhất? Có khoảnh khắc nào anh thực sự nghĩ đến việc dừng lại, và điều gì đã níu anh tiếp tục?
AI vốn đã là một lĩnh vực nhiều thử thách, xây dựng AI tiếng Việt với một startup còn có nhiều khó khăn đặc thù hơn nữa. Khó khăn đầu tiên là về vốn. Vào thời điểm 2022, dù cả thế giới đều bị cuốn vào AI, nhưng để các nhà đầu tư tin vào tầm nhìn và tiềm năng của AI Hay không phải là câu chuyện dễ. Trước khi thành công ở vòng Series A, chúng tôi đã gặp rất nhiều lời từ chối.
Khó khăn tiếp theo đó là dữ liệu. Hiện nay dữ liệu thuần tiếng Việt còn thiếu sự chuẩn hoá, nhiều nội dung trùng lặp hoặc sai sót, rất nhiều dữ liệu tốt còn chưa được số hoá hoàn toàn.
Nguồn lực cũng luôn là một thách thức. Trong bối cảnh thị trường đầu tư thận trọng, chúng tôi buộc phải rất tiết kiệm: Tối ưu hạ tầng, tập trung vào những sản phẩm cốt lõi phục vụ đúng nhu cầu của người Việt.
Tuy nhiên, không có khó khăn sẽ không phải là startup, và cũng không có khó khăn nào không có phương án giải quyết. Khi nhìn thấy sản phẩm của mình đi vào đời sống, nhận được sự đón nhận từ người dùng, và có những thành quả nhất định, thì đội ngũ AI Hay hiểu rằng, mục tiêu tạo ra một AI thuần Việt, giúp người dùng Việt làm giàu kho tri thức không phải là một giấc mơ xa vời.
Thử thách vẫn còn, nhưng càng đi sâu vào các bài toán Việt Nam, chúng tôi càng tin rằng mình đang chọn đúng con đường – một con đường khó, nhưng đáng làm.
Nếu chỉ có một câu để định nghĩa sự khác biệt giữa AI Hay và ChatGPT, anh sẽ nói gì? Khi người dùng hỏi: “Tại sao tôi nên chọn AI Hay?”, anh sẽ trả lời thế nào?
Sự khác biệt đầu tiên giữa AI Hay và ChatGPT đó là AI Hay là một nền tảng hỏi đáp, còn ChatGPT là Chatbot. Có thể hiểu đơn giản là, khi người dùng đặt câu hỏi, AI Hay sẽ tự động đi tìm kiếm thông tin từ các nguồn uy tín trên Internet, dưới các dạng ngôn ngữ khác nhau, điều này giúp câu trả lời của AI Hay hạn chế nhất có thể xảy ra tình trạng “ảo giác AI”.
Còn ChatGPT có thể được huấn luyện nhờ thông tin mà người dùng đưa vào để trở thành một “trợ lý ảo” dựa trên nhu cầu của người dùng. Vì vậy khả năng xảy ra tình trạng “ảo giác AI” sẽ cao hơn.
Tôi cho rằng, người dùng không nhất thiết phải chọn chỉ dùng một AI duy nhất, vì giống như Internet hay điện thoại thông minh, AI cũng là một công cụ được sinh ra để phục vụ cho cuộc sống của con người. Được phát triển bởi đội ngũ 100% là kỹ sư Việt Nam, nên AI Hay có khả năng hiểu tốt tiếng Việt, hiểu được ngữ cảnh, hiểu được thói quen và cách người Việt đặt câu hỏi. Như vậy, AI Hay không chỉ đáp ứng yêu cầu về sự chính xác, nhanh chóng của người dùng, mà còn đáp ứng được các tiêu chí về dễ dùng, tiện lợi và chi phí thấp.
Trong khi hầu hết nền tảng AI đang hướng đến thu phí, tại sao anh tin một sản phẩm miễn phí như AI Hay vẫn có thể tồn tại và phát triển bền vững?
Ngay từ đầu, đội ngũ AI Hay được thôi thúc bởi niềm tin rằng AI không chỉ dành cho các tập đoàn lớn hay những thị trường ngôn ngữ giàu tài nguyên, mà cần trở thành công cụ gần gũi, thiết thực cho mọi người Việt Nam. Chúng tôi muốn xây dựng một nền tảng AI thuần Việt, miễn phí, để hỗ trợ từ những nhu cầu giản đơn nhất, như giúp sinh viên học tập hiệu quả hơn, giảng viên giảng dạy tốt hơn, hay người dùng phổ thông giải quyết các vấn đề hàng ngày.
Chúng tôi kiên định chọn hướng đi này vì tin rằng việc bình dân hóa AI cho 100 triệu người Việt là một sứ mệnh ý nghĩa và có tiềm năng lớn. Về lâu dài, tôi tin rằng sẽ tìm ra những mô hình kinh doanh bền vững, nhưng trước hết, ưu tiên của AI Hay là tạo ra giá trị thực sự cho cộng đồng Việt Nam thông qua một nền tảng tri thức chính xác, thân thiện và mang đậm bản sắc Việt.
Trong quá trình phân tích dữ liệu, anh thấy điều gì thú vị nhất về cách người Việt đặt câu hỏi hay tìm kiếm thông tin qua AI Hay?
Ví dụ khi đặt câu hỏi: “giá vàng hôm nay”, thì không chỉ cần biết giá vàng hôm nay là bao nhiêu tiền một lượng, mà muốn biết giá mua vào, bán ra, chênh lệch mua bán, ở từng nơi bán có sự chênh lệch như thế nào, tăng bao nhiêu so với ngày trước đó, thậm chí là cả thông tin về các đơn vị sản xuất vàng miếng. Tất cả các thông tin này đều nằm gọn trong một câu hỏi “giá vàng hôm nay”.
“Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam”, đây là câu nói rất quen thuộc về sự đa dạng và phong phú của tiếng Việt. Những câu hỏi từ người dùng trên AI Hay thường khá ngắn gọn, nhưng mỗi câu hỏi thường có nhiều lớp ý và nghĩa cần xử lý.
Hoặc với câu hỏi: “Phân tích nghệ thuật trong tác phẩm văn học của nhà văn Nam Cao”, thì không chỉ muốn tìm hiểu về cách Nam Cao phản ánh hiện thực xã hội vào văn chương, mà còn muốn biết về cuộc đời ông, quan điểm của ông, vị trí của ông trong văn đàn, những tác phẩm nổi bật, sự độc đáo trong tác phẩm của ông nằm ở yếu tố nào, liên hệ từ tác phẩm với thực tế hiện nay?
Ngoài ra, chúng ta vẫn có “văn nói” và “văn viết”. Văn nói sẽ mang theo tính cách, văn hoá địa phương, và không phải ai khi đặt câu hỏi cũng sẽ chuyển văn nói sang văn viết, hay không dùng từ toàn dân để đặt câu hỏi mà sẽ dùng từ địa phương cùng những lỗi chính tả cơ bản. Đây là một minh chứng rất rõ cho việc người Việt cần một AI hiểu tiếng Việt để có được những câu trả lời chính xác, súc tích nhất.
Theo anh, rào cản lớn nhất khi làm AI tại Việt Nam hiện nay là công nghệ, vốn, nhân lực hay thị trường?
Có nhiều báo cáo đã chỉ ra người dùng Việt Nam rất cởi mở và nhanh nhạy trong việc tiếp cận, đưa AI vào đời sống hằng ngày. Vậy nên tôi cho rằng thị trường không phải là rào cản lớn, thậm chí đây còn là cơ hội rất tốt.
Mọi công nghệ hiện đại, mang tính biểu tượng trên thế giới đều do con người làm ra. AI Hay đã từng vượt qua rào cản một lần khi có thể sở hữu máy chủ DGX H100 do Nvidia cung cấp. Nên có thể thấy nhân lực và vốn là hai thử thách lớn nhất mà không chỉ AI Hay, mà các startup khác đều sẽ phải vượt qua. Chúng ta cần có nhiều hơn đội ngũ chuyên gia trình độ cao, không chỉ với AI mà còn là những kỹ sư phần mềm, nhà thiết kế sản phẩm, người làm sản phẩm thật sự am hiểu về công nghệ và thị trường Việt Nam.
Có thể thấy chúng ta đang ở trong giai đoạn công nghệ phát triển như vũ bão, để bắt kịp nhịp phát triển và mang đến những sản phẩm tốt nhất cho người dùng thì vốn cũng là một yếu tố then chốt. Tuy nhiên, Nghị quyết 68 được thông qua đã như một cơn mưa rào, giúp các doanh nghiệp về đổi mới sáng tạo mạnh dạn hơn trong việc phát triển.
AI Hay vừa hoàn tất vòng gọi vốn 10 triệu USD. Theo anh, điều gì khiến các nhà đầu tư tin tưởng rót vốn vào một startup AI 'thuần Việt'?
Sau khi hoàn thành vòng gọi vốn Series A, ông Siddharth Pisharody - đối tác tại Argor Capital, quỹ đầu tư dẫn dắt vòng gọi vốn này có phát biểu trên truyền thông về AI Hay:
“Chúng tôi thực sự ấn tượng bởi năng lực và khát vọng của đội ngũ sáng lập AI Hay. Sự kết hợp giữa công nghệ hàng đầu và hiểu biết sâu sắc văn hoá địa phương chính là chìa khóa giúp AI Hay chinh phục người dùng và đạt tăng trưởng vượt bậc. Argor Capital rất tự hào khi được đồng hành cùng AI Hay trên con đường đưa AI miễn phí vào cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam, góp phần thúc đẩy Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực”.
Có thể thấy, các nhà đầu tư trước tiên là tin vào mô hình của AI Hay, tiếp sau đó là tin vào tiềm năng phát triển của thị trường Việt Nam, và khát vọng của đội ngũ AI Hay.
AI Hay bắt đầu từ việc hỗ trợ tra cứu hành chính, nhưng hiện nay còn giải quyết những vấn đề nào trong đời sống người Việt? Anh có thể kể một câu chuyện thực tế khiến anh cảm thấy tự hào nhất?
Có nhiều thành tựu nhỏ, nhận được sự ghi nhận từ người dùng để chia sẻ. Vừa qua AI Hay đã nhanh chóng ra mắt tính năng “Dự đoán khả năng đỗ đại học”. Tính năng này sẽ giúp sĩ tử và phụ huynh liên tục cập nhật tỷ lệ đỗ được vào trường mong muốn theo thời gian thực. Tức là mọi thông tin mới nhất như phổ điểm, điểm chuẩn, điểm sàn, chỉ tiêu… của các trường Đại học hay Bộ Giáo dục công bố sẽ được cập nhật ngay trên ứng dụng để đưa ra cho các sĩ tử và phụ huynh cái nhìn trực quan nhất. Từ đó, gia đình sẽ có thêm thời gian để cân nhắc và suy nghĩ cho việc đăng ký nguyện vọng.
Ngay trong 2 ngày 16 và 17/7/2025, khi thông báo điểm chuẩn, chúng tôi đã xử lý hơn 1 triệu câu hỏi về điểm đại học, cũng vượt lên vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng các ứng dụng miễn phí trên App Store. Tôi cho rằng đây là minh chứng rõ ràng nhất cho việc người dùng đã có sự tin tưởng AI Hay và sẵn sàng đưa AI vào phục vụ cuộc sống. Đây là thành tựu mà toàn bộ đội ngũ AI Hay đều vô cùng tự hào.
Cho đến tháng 5/2025, AI Hay đã nằm trong top 5 những ứng dụng miễn phí được tải nhiều nhất tại khu vực Đông Nam Á do Sensor Tower đo lường. Trong bảng xếp hạng có rất nhiều ứng dụng nổi tiếng như ChatGPT, Gemini, Deepseek, tuy nhiên, chỉ có AI Hay là sản phẩm AI được phát triển bởi một quốc gia Đông Nam Á.
Người Việt vốn kỹ tính, sai một lần là dễ bị “quay lưng”. Với hàng trăm triệu câu hỏi mỗi tháng, đội ngũ AI Hay làm gì để đảm bảo tính chính xác và minh bạch?
Người Việt có lý do để thận trọng khi sử dụng AI, đặc biệt khi một câu trả lời sai có thể dẫn đến hậu quả thật. Vì vậy, với AI Hay, độ tin cậy là ưu tiên số một: Mỗi phản hồi đều đi kèm nguồn dẫn rõ ràng, để người dùng không chỉ nhận thông tin, mà còn kiểm chứng được tính chính xác của nó.
Tại AI Hay, việc xử lý hơn 100 triệu câu hỏi mỗi tháng là một cột mốc đáng tự hào, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm lớn trong việc đảm bảo độ chính xác và tính “thuần Việt” của các câu trả lời.
Để đạt được điều này, chúng tôi không chỉ dựa vào khả năng tạo sinh của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) mà còn xây dựng một hệ thống gồm nhiều tầng xử lý ngôn ngữ tự nhiên, phân tích ngữ cảnh và các cơ chế bảo vệ chặt chẽ. Mỗi câu hỏi đều được xử lý qua các tầng này trước khi đến với LLM, sau đó tiếp tục qua các bước tinh chỉnh để đảm bảo câu trả lời không chỉ chính xác mà còn phù hợp với văn hóa và ngữ cảnh Việt Nam.
Một trong những thách thức lớn nhất là cân bằng giữa tốc độ phản hồi và độ an toàn, chính xác của sản phẩm. Chúng tôi luôn nỗ lực cải tiến từng ngày, với mục tiêu kiên định là xây dựng AI Hay thành nền tảng tri thức đáng tin cậy và thuần Việt nhất, phục vụ tốt nhất nhu cầu của người dùng Việt Nam.
AI Hay có kế hoạch tiến sang các thị trường Đông Nam Á như Thái Lan, Indonesia không? Theo anh, thách thức lớn nhất khi nhân bản mô hình này ở quốc gia khác là gì?
Đội ngũ AI Hay rất trân trọng cơ hội đã đạt được tại thị trường Việt Nam, nhưng chúng tôi nhận thức rõ hành trình mang AI bản địa hóa đến 100 triệu người Việt vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.
Hiện tại, dù đã nhận được một số lời mời mở rộng sang các thị trường Đông Nam Á, chúng tôi kiên định tập trung hoàn thiện sản phẩm và đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người dùng Việt Nam. Việc mở rộng ra khu vực đòi hỏi sự thích nghi với các đặc thù văn hóa, ngôn ngữ và pháp lý của từng quốc gia, điều mà chúng tôi xem là thách thức lớn nhất nếu tiến hành trong tương lai. Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực cải tiến mỗi ngày để phục vụ người dùng Việt một cách hiệu quả nhất trước khi cân nhắc các bước đi tiếp theo.
Nếu nhìn về 5 năm tới, anh hình dung AI Việt Nam sẽ ở vị trí nào trong bản đồ công nghệ toàn cầu? Giấc mơ lớn nhất của anh với AI Hay là gì?
Trong 5 năm tới, tôi hình dung Việt Nam sẽ là một điểm sáng trên bản đồ công nghệ thế giới. Không chỉ bởi những sản phẩm công nghệ do kỹ sư Việt phát triển, mà còn là thị trường cởi mở trong việc tiếp nhận AI, và là khu vực thu hút vốn đầu tư vào công nghệ hàng đầu khu vực.
AI đang trở thành công cụ quen thuộc với người dân Việt Nam, ở mọi tầng lớp – từ sinh viên, nhân viên văn phòng đến các cô bác hưu trí. AI không chỉ hỗ trợ học tập, nghiên cứu hay tra cứu thông tin mà còn giúp người dân hiểu rõ hơn về các chính sách và định hướng đổi mới của đất nước.
Một xã hội có AI phổ thông, theo chúng tôi, là nơi các giải pháp AI được tích hợp rộng rãi, biến những trải nghiệm số thông thường thành những trải nghiệm thông minh, cá nhân hóa. Chúng tôi kỳ vọng AI sẽ hiện diện trong ít nhất 50% các lĩnh vực như thương mại điện tử, du lịch, tài chính cá nhân, y tế và giáo dục, mang lại giá trị thiết thực không chỉ cho người dùng cuối mà còn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều này sẽ thúc đẩy hiệu quả công việc, gia tăng giá trị thương mại và góp phần đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu lọt top 50 thế giới về năng lực cạnh tranh số, dẫn đầu Đông Nam Á về trí tuệ nhân tạo vào năm 2030.
Với tinh thần khiêm tốn, AI Hay cam kết nỗ lực từng ngày để hiện thực hóa tầm nhìn này, mang lại lợi ích bền vững cho cộng đồng và đất nước.
Đưa ra lời khuyên dành cho những người trẻ đang ấp ủ giấc mơ tạo ra sản phẩm công nghệ ở Việt Nam, anh sẽ nói gì?
Đầu tiên, hãy xác định thật rõ thị trường mình đang hướng tới, và xác định được sản phẩm của mình có thể xử lý được bài toán nào mà thị trường đang cần.
Thứ hai, đó là sự kiên định. Khởi nghiệp công nghệ chắc chắn phải kiên định và giữ được tinh thần học tập không ngừng nghỉ, bởi công nghệ là lĩnh vực phát triển mỗi ngày.
Các startup nên chia sẻ với các nhà đầu tư về mô hình kinh doanh, tiềm năng tăng trưởng, thay vì tập trung quá nhiều vào sản phẩm hay các tính năng.
Qua trải nghiệm thực tế, tôi thấy rằng việc xây dựng công ty AI khác với các công ty công nghệ truyền thống, vì vậy các startup cũng cần phổ cập những kiến thức về AI, kinh doanh trong lĩnh vực AI cho các nhà đầu tư.
Xin cám ơn những chia sẻ của anh!
