Từ cho vay đến giữ dòng tiền: Cuộc đua mới của ngân hàng trong kỷ nguyên số
SACOMBANK (STB) hiện nằm trong nhóm ngân hàng dẫn đầu về phát triển mạng lưới chấp nhận thanh toán POS, QR và cổng thanh toán trực tuyến.
.png)
Trong nhiều năm, tăng trưởng tín dụng từng là động lực chính của lợi nhuận ngân hàng. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đang thay đổi khá nhanh khi biên lãi thuần (NIM) chịu áp lực, cạnh tranh huy động gia tăng và nhu cầu khách hàng dịch chuyển mạnh sang các nền tảng số.
Trong xu hướng đó, nhiều ngân hàng không còn chỉ cạnh tranh bằng quy mô cho vay, mà bắt đầu hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái giao dịch, giữ dòng tiền và hiện diện trong các hoạt động thanh toán hàng ngày của khách hàng.
Là một trong những ngân hàng được nhắc đến khá nhiều ở các mảng như thẻ, QR và thanh toán số, SACOMBANK (STB) đang nhìn nhận sự chuyển dịch này ra sao? Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Phương Huyền – thành viên Ban điều hành kiêm Giám đốc Khối Bán lẻ SACOMBANK về cuộc đua mới của ngành tài chính – ngân hàng trong kỷ nguyên số.
Trong nhiều năm, tăng trưởng tín dụng gần như là động lực chính của lợi nhuận ngân hàng. Cho vay càng lớn, lợi nhuận càng tăng.
Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đang thay đổi khá nhanh. Biên lãi thuần (NIM) chịu áp lực, cạnh tranh huy động ngày càng lớn, yêu cầu quản trị rủi ro cao hơn, trong khi nhu cầu của khách hàng cũng dịch chuyển mạnh sang các nền tảng số và thanh toán tức thời.
Trong khi nhiều ngân hàng vẫn phụ thuộc lớn vào tăng trưởng tín dụng, SACOMBANK lại được nhắc đến khá nhiều ở thế mạnh các mảng như thẻ, QR hay hệ sinh thái thanh toán cho cửa hàng/doanh nghiệp. Đây có phải là một hướng đi chiến lược của ngân hàng trong giai đoạn mới?
Trong nhiều năm qua, tăng trưởng tín dụng vẫn là một trong những mảng kinh doanh quan trọng của ngành ngân hàng. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng trong giai đoạn mới, năng lực duy trì dòng tiền giao dịch thường xuyên của khách hàng sẽ là yếu tố quyết định vị thế cạnh tranh dài hạn của mỗi ngân hàng.
Vì vậy, từ nhiều năm trước, SACOMBANK đã đẩy mạnh đầu tư công nghệ, tập trung phát triển mảng thẻ, QR, thanh toán số và hệ sinh thái thanh toán cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhằm mang đến trải nghiệm thuận tiện hơn cho khách hàng.
Khi khách hàng sử dụng ngân hàng mỗi ngày để thanh toán, mua sắm, nhận lương, bán hàng hay vận hành doanh nghiệp, ngân hàng sẽ hình thành được một hệ sinh thái giao dịch bền vững. Đây cũng là nền tảng để mở rộng CASA, tăng nguồn thu dịch vụ, tối ưu chi phí vốn và phân tích dữ liệu nhằm phục vụ phát triển các giải pháp tài chính cá nhân hóa trong tương lai.
Có thể nói, mô hình tạo lợi nhuận của ngân hàng hiện nay cũng đang thay đổi khá rõ. Nếu trước đây nguồn thu chủ yếu đến từ chênh lệch lãi suất tín dụng, thì hiện nay doanh thu từ dịch vụ, giao dịch và hệ sinh thái khách hàng đang ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn.
Nhiều ngân hàng đang chuyển dần từ mô hình “lending bank” sang “transaction bank”, tức không chỉ cung cấp tín dụng mà còn phải hiện diện trong hầu hết hoạt động tài chính thường nhật của khách hàng.
Giao dịch vì vậy đang trở thành “cửa ngõ” để mở rộng toàn bộ hệ sinh thái tài chính và tạo ra động lực tăng trưởng bền vững cho ngân hàng trong giai đoạn mới.
.png)
Trong bối cảnh QR, thanh toán không chạm và thanh toán số tăng trưởng rất nhanh, SACOMBANK đang nhìn thấy cơ hội lớn nhất ở đâu trong hệ sinh thái thanh toán hiện nay?
Chúng tôi cho rằng cơ hội lớn nhất hiện nay nằm ở việc số hóa toàn bộ hành trình thanh toán hằng ngày của khách hàng, từ cá nhân đến hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.
Trước đây, thanh toán số chủ yếu phát triển tại các thành phố lớn hoặc trên các nền tảng thương mại điện tử. Tuy nhiên hiện nay, QR, thanh toán chạm hay thanh toán điện tử đã hiện diện ngày càng phổ biến trong đời sống thường ngày, từ quán cà phê, cửa hàng tạp hóa, chợ truyền thống đến taxi, bệnh viện hay trường học. Điều này cho thấy thị trường thanh toán số vẫn còn dư địa tăng trưởng rất lớn.
Đặc biệt, chúng tôi đánh giá cao tiềm năng ở nhóm micro merchants, tức các cửa hàng nhỏ và hộ kinh doanh cá thể. Nếu ngân hàng không chỉ cung cấp phương thức thanh toán mà còn tích hợp thêm các dịch vụ gia tăng như trả góp, quản lý dòng tiền, cho vay thấu chi... thì mức độ gắn kết với khách hàng sẽ bền vững hơn rất nhiều.
Trong tương lai, vai trò của ngân hàng cũng sẽ dần thay đổi. Ngân hàng không chỉ là nơi lưu giữ tiền, mà sẽ trở thành một nền tảng giao dịch và trợ lý tài chính đồng hành cùng cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp.
Theo bà, điều gì tạo nên lợi thế của SACOMBANK trong lĩnh vực thanh toán và dịch vụ giao dịch tài chính hiện nay?
Theo tôi, lợi thế của SACOMBANK đến từ ba yếu tố chính.
Thứ nhất là nền tảng khách hàng và mạng lưới rộng. SACOMBANK có thế mạnh ở phân khúc bán lẻ, SME và hộ kinh doanh, đây cũng là nhóm khách hàng có nhu cầu giao dịch thanh toán thường xuyên và còn nhiều dư địa chuyển dịch từ tiền mặt sang thanh toán không dùng tiền mặt.
Thứ hai là kinh nghiệm phát triển lĩnh vực thanh toán từ khá sớm. SACOMBANK hiện nằm trong nhóm ngân hàng dẫn đầu về phát triển mạng lưới chấp nhận thanh toán POS, QR và cổng thanh toán trực tuyến. Quá trình đầu tư liên tục trong nhiều năm đã giúp ngân hàng xây dựng được nền tảng công nghệ, năng lực vận hành và hệ sinh thái đối tác tương đối toàn diện.
Thứ ba là định hướng phát triển theo hệ sinh thái thay vì cung cấp các sản phẩm đơn lẻ. Chúng tôi không xem QR hay thẻ chỉ là công cụ thanh toán, mà là điểm kết nối giúp khách hàng tiếp cận thuận lợi hơn với nhiều dịch vụ tài chính và tiêu dùng khác nhau.
Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, lợi thế không còn nằm riêng ở công nghệ, mà ở khả năng tích hợp dịch vụ, khai thác dữ liệu khách hàng và duy trì mức độ gắn kết dài hạn.
Nhiều giao dịch QR hiện nay gần như miễn phí, trong khi cạnh tranh từ fintech và ví điện tử ngày càng lớn. Theo bà, đâu sẽ là lợi thế cạnh tranh thực sự của ngân hàng trong cuộc đua hệ sinh thái giao dịch?
Tôi cho rằng trong tương lai, lợi thế cạnh tranh thực sự sẽ không nằm ở việc miễn phí giao dịch hay chỉ ở công nghệ QR. Công nghệ theo thời gian sẽ dần phổ cập và khoảng cách giữa các đơn vị cũng sẽ thu hẹp.
Ngân hàng hiện vẫn có những lợi thế mà fintech khó có thể thay thế hoàn toàn.
Thứ nhất là mức độ tin cậy và năng lực quản lý dòng tiền ở quy mô lớn.
Thứ hai là khả năng cung cấp đồng bộ nhiều dịch vụ tài chính như thanh toán, tiền gửi, tín dụng, trả góp, bảo hiểm hay quản lý tài chính doanh nghiệp.
Và thứ ba là dữ liệu giao dịch có chiều sâu, giúp ngân hàng hiểu rõ hơn nhu cầu, hành vi và mức độ gắn bó của khách hàng trong suốt quá trình sử dụng dịch vụ.
Trong cuộc đua hệ sinh thái giao dịch, đơn vị chiến thắng sẽ không chỉ là nơi có nhiều điểm chấp nhận QR nhất, mà là nơi khiến khách hàng giao dịch thường xuyên và duy trì sự gắn bó lâu dài trong hệ sinh thái của mình.
Trong giai đoạn đầu, QR chủ yếu được nhìn như một công cụ thay thế tiền mặt trong nước. Nhưng hiện nay, cuộc đua thanh toán đang bước sang một giai đoạn mới: Kết nối xuyên biên giới.
SACOMBANK là một trong những ngân hàng tham gia khá sớm vào QR xuyên biên giới. Theo bà, xu hướng kết nối thanh toán khu vực ASEAN sẽ thay đổi thị trường ngân hàng bán lẻ như thế nào trong 5-10 năm tới?
Việc kết nối thanh toán khu vực ASEAN, đặc biệt thông qua QR xuyên biên giới, sẽ tạo ra những thay đổi đáng kể đối với thị trường ngân hàng bán lẻ trong 5-10 năm tới.
Trước đây, thanh toán quốc tế thường khá phức tạp, chi phí cao và phụ thuộc nhiều vào tiền mặt hoặc thẻ quốc tế. Tuy nhiên, với QR xuyên biên giới, khách hàng có thể sử dụng trực tiếp ứng dụng ngân hàng trong nước để thanh toán tại nước ngoài bằng nội tệ một cách nhanh chóng và thuận tiện hơn.
Điều này không chỉ thúc đẩy du lịch và thương mại khu vực, mà còn góp phần hình thành một không gian thanh toán ASEAN ngày càng kết nối và liền mạch hơn.
Đối với ngân hàng bán lẻ, cạnh tranh trong tương lai sẽ không còn giới hạn trong phạm vi từng quốc gia. Khách hàng sẽ kỳ vọng trải nghiệm thanh toán xuyên biên giới cũng đơn giản và thuận tiện như các giao dịch nội địa.
Vì vậy, các ngân hàng sẽ cần đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng kết nối, tiêu chuẩn thanh toán mở, năng lực xử lý giao dịch theo thời gian thực và mở rộng hợp tác với các đối tác trong khu vực.
Tôi cho rằng trong tương lai, QR xuyên biên giới sẽ không chỉ phục vụ nhu cầu du lịch, mà còn mở rộng sang thương mại điện tử, SME, logistics và nhiều dịch vụ số xuyên quốc gia khác. Đây sẽ là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển tài chính số và thúc đẩy kết nối kinh tế của ASEAN trong giai đoạn tới.
Xin cảm ơn những chia sẻ của bà!
Hồ Nga
