Báo ngoại: Miền Bắc trở thành đầu tàu mới của kinh tế Việt Nam, 7 tỉnh thành tăng trưởng trên 10%

Business Times đưa tin, trong 34 tỉnh, thành của Việt Nam, có 12 địa phương ghi nhận tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên trong 9 tháng đầu năm. Trong số này, 7 địa phương nằm ở miền Bắc, 3 ở miền Trung và chỉ 2 ở miền Nam.

Xu hướng này còn rõ hơn trong quý III, khi 9 trong số 17 địa phương tăng trưởng hai chữ số thuộc miền Bắc, trong khi miền Nam chỉ có 3.

Brian Lee, chuyên gia kinh tế tại Maybank, cho rằng lợi thế lớn của miền Bắc nằm ở mức độ tập trung cao của ngành điện tử. Nhờ đó, khu vực này đang hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ đầu tư mới vào AI và hạ tầng công nghệ trên toàn cầu.

Điện tử chiếm khoảng 40% kim ngạch xuất khẩu

Số liệu công bố đầu tháng 10 cho thấy xuất khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm tăng 59,6%, lên 123,7 tỷ USD.

Xuất khẩu điện thoại và linh kiện cũng tăng 18,8%, đạt 51,8 tỷ USD.

Chỉ riêng 2 nhóm hàng này đã đóng góp khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam và gần 2/3 mức tăng xuất khẩu hàng hóa so với cùng kỳ năm trước.

Theo Maybank, đây vừa là kết quả của chu kỳ phục hồi điện tử toàn cầu, vừa phản ánh lợi thế mang tính cấu trúc của miền Bắc trong sản xuất công nghiệp.

Khu vực này đã hình thành một hệ sinh thái điện tử tương đối hoàn chỉnh, đồng thời nằm gần các chuỗi cung ứng linh kiện của Trung Quốc. Nhiều tập đoàn điện tử Hàn Quốc cũng đặt những cứ điểm sản xuất lớn nhất tại đây, kéo theo mạng lưới nhà cung cấp ngày càng dày đặc.

Điều đó tạo ra hiệu ứng tích tụ: doanh nghiệp lớn kéo theo nhà cung ứng, nhà cung ứng lại giúp hệ sinh thái sản xuất trở nên hấp dẫn hơn đối với dòng vốn mới.

80% FDI sản xuất mới chảy vào miền Bắc

Làn sóng đầu tư nước ngoài cho thấy xu hướng này đang tiếp tục mạnh lên.

Trong 9 tháng đầu năm, Việt Nam thu hút 50,4 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tăng 76,4% so với cùng kỳ. Vốn FDI thực hiện đạt 21,1 tỷ USD, mức cao nhất trong cùng kỳ 5 năm.

Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội, cho biết riêng trong nửa đầu năm, FDI sản xuất đăng ký mới tại miền Bắc đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tương đương 80,5% tổng vốn đăng ký mới trong lĩnh vực sản xuất trên cả nước, trải rộng ở 274 dự án.

Trong khi đó, miền Nam chỉ thu hút khoảng 1,6 tỷ USD và miền Trung khoảng 517 triệu USD.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số vốn, mà còn ở quy mô và mức độ thâm dụng vốn của các dự án mới, đặc biệt trong điện tử, bán dẫn và sản xuất công nghệ cao.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo không nên coi mức tăng trưởng vượt trội hiện nay là bằng chứng cho một khoảng cách Bắc Nam mang tính lâu dài.

Miền Nam có cơ cấu sản xuất đa dạng hơn, nên mức GRDP hiện tại phần nào phản ánh khác biệt về ngành nghề. Miền Bắc đang hưởng lợi mạnh hơn vì chu kỳ công nghệ hiện nay đặc biệt có lợi cho điện tử.

Quảng Ninh dẫn đầu cả nước

Trong nhóm tăng trưởng nhanh nhất, Quảng Ninh đứng đầu với GRDP 9 tháng tăng khoảng 12,5% so với cùng kỳ. Riêng quý III, tốc độ tăng vượt 15%.

Khác với Bắc Ninh hay Thái Nguyên, tăng trưởng của Quảng Ninh không phụ thuộc chủ yếu vào một cụm điện tử có vốn đầu tư nước ngoài.

Sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo tại tỉnh tăng 26,7% trong 9 tháng, hơn gấp đôi mức tăng 11,4% của cả nước. Động lực đến từ điện tử, ôtô, vật liệu silicon, linh kiện năng lượng mặt trời và vật liệu xây dựng.

Quảng Ninh cũng là một trong những trung tâm khai thác than và nhiệt điện lớn nhất Việt Nam, đồng thời đang thúc đẩy phát triển điện gió.

Du lịch tiếp tục là trụ cột quan trọng. Trong 9 tháng, tỉnh đón khoảng 18,8 triệu lượt khách, trong đó có 4,21 triệu khách quốc tế.

Con số này tương đương gần ¼ tổng lượng khách quốc tế tới Việt Nam trong cùng kỳ.

Hải Phòng hưởng lợi từ cảng biển và logistics

Hải Phòng cũng nằm trong nhóm tăng trưởng cao, với GRDP 9 tháng tăng hơn 12%, riêng quý III tăng khoảng 13%.

Thành phố thu hút khoảng 3,1 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài trong 9 tháng, đứng thứ 5 cả nước.

Lợi thế lớn nhất của Hải Phòng nằm ở hệ thống cảng biển và logistics. Sau khi sáp nhập với Hải Dương năm 2025, địa phương này vẫn là khu vực duy nhất ở miền Bắc kết nối đồng thời 5 phương thức vận tải lớn gồm đường bộ, đường sắt, đường biển, hàng không và đường thủy nội địa.

Hạ tầng này giúp Hải Phòng trở thành một trong những cửa ngõ xuất khẩu quan trọng nhất của miền Bắc.

Thành phố cũng sở hữu nguồn cung đất công nghiệp và nhà xưởng xây sẵn lớn nhất khu vực, với sự hiện diện của nhiều tập đoàn như LG, Pegatron, Fujifilm, General Electric và VinFast.

Trong 3 quý đầu năm, sản lượng ngành chế biến, chế tạo của Hải Phòng tăng khoảng 15,5%, cao hơn mức bình quân cả nước.

Bán lẻ, du lịch và hoạt động cảng biển cũng đều ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số.

Bắc Ninh, Thái Nguyên hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ điện tử

Nếu Quảng Ninh và Hải Phòng có động lực đa dạng hơn, Bắc Ninh và Thái Nguyên là những ví dụ rõ nhất về mô hình tăng trưởng dựa trên điện tử.

Hai địa phương nằm ở vành đai công nghiệp phía đông bắc Hà Nội, nơi tập trung nhiều nhà máy lớn cùng mạng lưới nhà cung ứng dày đặc.

GRDP Bắc Ninh tăng 12,1% trong 9 tháng và 13,8% trong quý III.

Thái Nguyên tăng 11,2% trong 9 tháng và gần 14% trong quý III, mức tăng theo quý cao thứ hai cả nước.

Samsung là mắt xích lớn nhất kết nối hai địa phương này. Các tổ hợp sản xuất điện thoại của tập đoàn tại Bắc Ninh và Thái Nguyên được cho là đóng góp khoảng một nửa sản lượng smartphone toàn cầu của Samsung.

Trong 9 tháng đầu năm, Bắc Ninh thu hút khoảng 4,3 tỷ USD FDI, trong khi Thái Nguyên đạt gần 8 tỷ USD, lần lượt thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Làn sóng đầu tư mới cũng đang đẩy hai địa phương tiến sâu hơn vào bán dẫn và linh kiện công nghệ cao.

Thái Nguyên thu hút thêm cam kết đầu tư từ Samsung Semiconductor Asia và Samsung Electro Mechanics, trong khi Bắc Ninh chứng kiến các dự án mở rộng từ Foxconn, Amphenol, Micro Commercial Components và ITM Semiconductor.

Tăng nhanh nhưng áp lực hạ tầng cũng lớn hơn

Sự tập trung của các ngành công nghệ cao đang giúp miền Bắc tăng trưởng nhanh, nhưng cũng tạo ra những nút thắt mới.

Theo Maybank, điện và truyền tải điện là thách thức đáng chú ý nhất. Các ngành điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và sản xuất công nghệ cao đều tiêu thụ lượng điện lớn, trong khi hệ thống truyền tải nội vùng vẫn còn hạn chế.

Việc phụ thuộc nhiều hơn vào điện tử cũng khiến miền Bắc nhạy cảm với chu kỳ công nghệ toàn cầu. Nếu đầu tư AI chậm lại hoặc nhu cầu phần cứng suy yếu, những địa phương phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu điện tử có thể chịu tác động rõ hơn.

Ngoài điện, nguồn lao động, quỹ đất công nghiệp và hạ tầng logistics cũng sẽ quyết định tốc độ mở rộng trong những năm tới.

Theo Savills, giai đoạn tiếp theo không còn chỉ phụ thuộc vào số vốn FDI đăng ký, mà quan trọng hơn là lượng vốn này chuyển hóa được bao nhiêu thành nhà máy, việc làm, mạng lưới nhà cung ứng và hoạt động sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Với lợi thế sẵn có về điện tử, logistics và kết nối chuỗi cung ứng Trung Quốc, miền Bắc đang nổi lên như một trong những trung tâm tăng trưởng nhanh nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì đà này, khu vực sẽ phải giải được bài toán về điện, hạ tầng và khả năng nâng cấp từ cứ điểm sản xuất sang các khâu công nghệ có giá trị cao hơn.