Biến không thành có: Bí mật giúp người Israel nuôi cá trên sa mạc

Hơn một nửa diện tích lãnh thổ Israel bị sa mạc hóa, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiếu nước ngọt và đất canh tác. Thế nhưng, trái với những bất lợi đó, quốc gia Trung Đông này không chỉ đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ cá trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế, mang lại nguồn thu đáng kể.

Thành công này đến từ việc Israel ứng dụng khoa học công nghệ ở mức độ rất cao. Khoảng 95% hoạt động sản xuất nông nghiệp được tự động hóa và kiểm soát bằng công nghệ hiện đại, trong khi lao động thủ công của con người chỉ chiếm khoảng 5%. Cách làm này cho phép các kỹ sư nông nghiệp thiết kế những hệ thống nuôi cá có thể triển khai ở hầu như mọi điều kiện địa lý, kể cả sa mạc.

Để giải quyết bài toán nước, yếu tố sống còn của nuôi trồng thủy sản, các kỹ sư đã khoan sâu tới 800 m dưới lòng sa mạc, tương đương chiều dài khoảng 10 sân bóng đá. Kết quả thu được là nguồn nước ngầm có nhiệt độ cao và độ mặn lớn. Thay vì coi đây là rào cản, Israel đã lựa chọn một hướng đi khác đó là nuôi các loài cá nước ấm như cá chép, rô phi, trắm cỏ, cá đối đầu dẹp, cá vược… Nguồn nước sau khi được bơm lên sẽ dẫn vào các hồ nuôi và vận hành theo chu trình tuần hoàn khép kín.

Một điểm nổi bật của mô hình này là khả năng tái sử dụng tài nguyên gần như tối đa. Khoảng 99% lượng nước và chất thải từ bể cá được xử lý, tái sử dụng làm nguồn dinh dưỡng cho cây trồng. Hệ thống chỉ cần được làm sạch định kỳ mỗi năm một lần nhằm bảo đảm chất lượng nước, hạn chế bùn và cặn tích tụ.

Nhờ vận hành trong môi trường khép kín, mô hình nuôi cá này gần như loại bỏ được các yếu tố bất lợi từ thiên nhiên như thời tiết, động vật hoang dã, đồng thời hạn chế tối đa nguy cơ dịch bệnh. Các bể cá được thiết kế độc lập, giúp ngăn chặn lây nhiễm chéo nếu xảy ra sự cố.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, chính sách hỗ trợ từ nhà nước cũng đóng vai trò then chốt. Chính phủ Israel dành khoảng 24% tổng nguồn hỗ trợ cho các dự án nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, đồng thời miễn thuế nhập khẩu cho doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Nhờ đó, dù chỉ khoảng 1,7% dân số làm nông nghiệp, Israel vẫn xuất khẩu lượng nông sản trị giá khoảng 3,5 tỷ USD mỗi năm, trong đó có khoảng 20.000 tấn cá, mang về doanh thu xấp xỉ 70 triệu USD/năm.

Câu chuyện nuôi cá giữa sa mạc không chỉ phản ánh tư duy sáng tạo của người Israel, mà còn cho thấy sức mạnh của khoa học và chính sách đúng đắn trong việc biến những vùng đất khắc nghiệt thành nguồn lực phát triển bền vững.