Cất vàng cho con, giữ vàng két sắt có bị đánh thuế 0,1%?

Trong bối cảnh thị trường vàng liên tục có những biến động mạnh, tâm lý lo ngại về việc bị đánh thuế đối với tài sản tích lũy này đang trở nên phổ biến trong dư luận.

Theo đó, luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi được Quốc hội thông qua quy định, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng được bổ sung vào diện chịu thuế, với thuế suất 0,1% trên giá mua bán từng lần.

Nhiều người dân đều có chung một thắc mắc rằng, liệu việc sở hữu một vài cây vàng làm của để dành có khiến họ trở thành đối tượng bị điều tiết bởi các chính sách thuế mới hay không?

Giải mã những băn khoăn này, trong talkshow "Giá vàng tăng sốc: Bán bao nhiêu cây vàng thì phải nộp thuế 0,1%", Thạc sĩ, Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín đã đưa ra những phân tích nhằm giúp người dân phân biệt rõ giữa thuế tài sản và thuế giao dịch, đồng thời nhận diện đúng nghĩa vụ thuế trong các hoạt động kinh tế thường nhật.

Một trong những nhầm lẫn lớn nhất của người dân hiện nay là sự đánh đồng giữa việc sở hữu tài sản và việc thực hiện giao dịch tài sản. Theo Luật sư Nguyễn Văn Được, tại Việt Nam hiện nay, căn cứ theo Nghị quyết 27, chúng ta vẫn chưa thực hiện đánh thuế tài sản.

Ông giải thích thêm, thuế tài sản có nghĩa là khi nắm giữ về mặt vật lý hoặc sở hữu tài sản đó, chúng ta phải đóng thuế định kỳ hàng tháng hoặc hàng năm, bất kể tài sản đó có được chuyển dịch hay khai thác hay không.

Ví dụ điển hình ở các quốc gia như Mỹ, một người sở hữu nhà phải trích một khoản tiền thuế nộp cho nhà nước mỗi năm dù ngôi nhà đó chỉ để ở. Trong khi đó, chính sách thuế hiện hành của Việt Nam đối với vàng và bất động sản chỉ phát sinh khi có giao dịch chuyển nhượng. Điều này đồng nghĩa với việc khi người dân mua vàng hoặc bất động sản để cất giữ, tích lũy cho tương lai mà chưa thực hiện bán hay tặng cho bên thứ ba, họ hoàn toàn không phải chịu thuế.

Riêng đối với mặt hàng vàng, sự quan tâm đổ dồn vào ngưỡng chịu thuế và loại thuế áp dụng. Luật sư Nguyễn Văn Được khẳng định rằng vàng miếng, theo quy định của Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT), là đối tượng không chịu thuế GTGT.

Do đó, khi mua vàng miếng vào để cất giữ trong két sắt hay gửi ngân hàng, người dân không phát sinh bất kỳ nghĩa vụ thuế nào. Nghĩa vụ thuế chỉ xuất hiện khi có sự chuyển dịch tài sản cho bên thứ ba dưới hình thức bán hoặc kinh doanh.

Ông Được nhấn mạnh rằng nhà nước coi hành vi bán vàng thường xuyên với số lượng lớn là hành vi kinh doanh hoặc đầu cơ. Tuy nhiên, luật pháp cũng đã đưa ra những ngưỡng để phân biệt giữa tích lũy văn hóa và đầu cơ kinh doanh.

Ví dụ, các phong tục như cha mẹ tặng vàng cho con cái khi kết hôn hoặc ông bà tích trữ một số lượng nhỏ vàng làm của hồi môn sẽ không bị đánh thuế.

Chính phủ hiện đang xây dựng ngưỡng giao dịch vàng miếng phù hợp, chẳng hạn từ 5 đến 10 cây vàng trở lên khi giao dịch mới phải nộp thuế, nhằm đảm bảo không gây áp lực lên những người dân tích lũy nhỏ lẻ.

Việc điều tiết thuế đối với giao dịch vàng khối lượng lớn không chỉ đơn thuần là thu ngân sách mà còn mang ý nghĩa kinh tế vĩ mô quan trọng.

Luật sư Nguyễn Văn Được phân tích rằng nếu cá nhân nào cũng tích trữ hàng trăm, hàng nghìn cây vàng thì sẽ gây hệ lụy lớn cho nền kinh tế. Vàng không chỉ là công cụ đầu tư mà còn là nguyên liệu đầu vào cho các ngành công nghệ cao như chip bán dẫn; nếu bị tích trữ quá mức, nguồn cung giảm sẽ đẩy giá tăng cao, gây hại cho sản xuất kinh doanh.

Hơn nữa, việc "chôn" tiền vào vàng khiến dòng vốn bị đóng băng, trong khi xã hội cần tiền đưa vào sản xuất để tạo ra giá trị gia tăng và công ăn việc làm. Vì vậy, ông cho rằng việc đánh thuế khi sở hữu và giao dịch vàng ở mức cao là hoàn toàn phù hợp để đảm bảo sự luân chuyển của dòng vốn trong nền kinh tế.

Cùng chia sẻ về chính sách áp thuế giao dịch vàng miếng, tại buổi họp báo mới đây, ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương Toàn cầu tại Hội đồng Vàng thế giới (WGC) cũng đã cho rằng bất kỳ giải pháp nào về thuế với vàng ở Việt Nam cũng nên thiết kế để đáp ứng hai mục tiêu. Đó là giảm tối đa tình trạng đầu cơ và tránh hiện tượng người dân chuyển từ giao dịch tại thị trường chính thức sang phi chính thức để né thuế.

"Đánh thuế cao với vàng, người dân sẽ tìm đến với thị trường chợ đen để giao dịch, khi đó sẽ phản tác dụng và trái ngược với định hướng tự do hóa thị trường vàng ở Việt Nam", ông Shaokai Fan nói. Đồng thời, nếu Việt Nam áp thuế cao trong khi láng giềng như Singapore, Hong Kong (Trung Quốc), Malaysia không đánh thuế, vàng sẽ chảy xuyên biên giới, khiến tình trạng buôn lậu khó kiểm soát hơn.

Nhìn chung, hầu hết các chuyên gia hiện nay đều có chung nhận định rằng, giải pháp đánh thuế giao dịch vàng miếng là giải pháp dễ làm trong bối cảnh Việt Nam chưa có dữ liệu lịch sử giao dịch và sàn giao dịch tập trung.