Chính phủ sửa loạt quy định về mua bán điện trực tiếp, Vingroup cùng nhiều doanh nghiệp đón cơ hội mới

Chứng khoán Vietcap vừa có báo cáo đánh giá về Nghị định 243/2026/NĐ-CP được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 26/6/2026, sửa đổi một số quy định liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và phát triển năng lượng tái tạo.

Theo Vietcap, các thay đổi trong nghị định mới mang tính cởi mở hơn đáng kể so với quy định trước đây, qua đó tạo động lực cho thị trường điện tái tạo và mở ra cơ hội tăng trưởng đối với nhiều doanh nghiệp trong ngành.

Đơn vị phân tích cho rằng nhóm doanh nghiệp hưởng lợi bao gồm các công ty phát triển năng lượng tái tạo như REE, HDG, các nhà thầu EPC như PC1, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận hành và bảo dưỡng (O&M) như TV2, GEG cùng các doanh nghiệp mới tham gia lĩnh vực này như VinEnergo (thuộc Vingroup) với vai trò nhà phát triển dự án điện.

Một trong những điểm thay đổi quan trọng nhất là việc mở rộng đối tượng khách hàng được tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp.

Nếu theo Nghị định 57/2025, cơ chế DPPA chủ yếu áp dụng cho các khu công nghiệp và cụm công nghiệp thì Nghị định 243/2026 đã mở rộng sang nhiều nhóm khách hàng mới như trung tâm dữ liệu (Data Center), trạm sạc xe điện (EV), khu đô thị và các mô hình cụm.

Đối với khu đô thị và khu thương mại tự do, cơ chế DPPA vật lý sẽ được áp dụng.

Đáng chú ý, nghị định mới cũng mở rộng đối tượng được mua phần sản lượng điện dư thừa. Theo đó, không chỉ các đơn vị thuộc EVN mà cả các đơn vị tư nhân cũng có thể tham gia mua điện dư thừa, góp phần gia tăng tính linh hoạt và khả năng thương mại hóa của thị trường điện.

So với quy định cũ, cơ chế tham gia DPPA cũng được mở rộng đáng kể. Trước đây, mô hình song phương chỉ áp dụng giữa đơn vị phát điện tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn đối với DPPA vật lý, trong khi mô hình ba bên chỉ áp dụng cho DPPA ảo.

Theo quy định mới, cơ chế ba bên được mở rộng sang cả DPPA vật lý với ba hình thức gồm:

- Đơn vị phát điện tái tạo → Khách hàng sử dụng điện lớn.

- Đơn vị phát điện tái tạo → Đơn vị bán lẻ điện → Khách hàng sử dụng điện lớn.
- Đơn vị bán lẻ điện → Khách hàng sử dụng điện lớn.

Theo Vietcap, việc đa dạng hóa các mô hình giao dịch sẽ giúp tăng tính linh hoạt cho các bên tham gia, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của thị trường điện cạnh tranh.

Một thay đổi đáng chú ý khác là quy định về giá điện. Theo Nghị định 57/2025, giá điện trong các hợp đồng DPPA trực tiếp (off-grid) vẫn bị giới hạn bởi mức giá trần của từng loại hình nguồn điện.

Tuy nhiên, Nghị định 243/2026 cho phép các bên được tự thỏa thuận giá đối với sản lượng điện giao dịch trực tiếp mà không còn bị áp trần.

Riêng phần sản lượng điện dư thừa vẫn được phép thỏa thuận nhưng không vượt quá mức giá trần của loại hình nguồn điện tương ứng.

Theo Vietcap, cơ chế này sẽ giúp các doanh nghiệp phát điện có thêm dư địa tối ưu hóa doanh thu và nâng cao hiệu quả đầu tư các dự án năng lượng tái tạo.

Đối với điện mặt trời áp mái theo cơ chế DPPA trực tiếp (off-grid), nghị định mới cũng mang lại nhiều thay đổi đáng kể.

Trước đây, sản lượng điện dư thừa chỉ được bán tối đa 20% cho EVN hoặc EPTC. Theo quy định mới, doanh nghiệp được phép bán trực tiếp tối đa 50% sản lượng điện dư thừa.

Đặc biệt, đến hết ngày 31/12/2030, các bên còn có thể bán vượt mức 50% lên lưới điện quốc gia nếu địa phương có khả năng hấp thụ sản lượng điện và vẫn bảo đảm vận hành hệ thống an toàn.

Vietcap đánh giá đây là bước tiến quan trọng nhằm cải thiện hiệu quả tài chính của các dự án điện mặt trời áp mái, đồng thời tạo động lực thúc đẩy đầu tư mới trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.

Nhìn chung, theo đánh giá của Vietcap, Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã tháo gỡ nhiều nút thắt tồn tại trong cơ chế DPPA, từ việc mở rộng đối tượng tham gia, tăng tính linh hoạt trong giao dịch đến cải thiện cơ chế định giá và tiêu thụ sản lượng điện dư thừa. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho nhóm doanh nghiệp điện, đặc biệt là các nhà phát triển dự án năng lượng tái tạo, doanh nghiệp EPC và các đơn vị cung cấp dịch vụ vận hành trong giai đoạn tới.