Chính quyền tịch thu 60 món đồ cổ giá trị do bố con người nông dân đào được khi làm đồng

Huyện Hồ Nguyên thuộc thành phố Đại Đồng, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc nằm ở chân núi phía Bắc của dãy núi Hằng Sơn, một trong năm ngọn núi nổi tiếng của Trung Quốc. Khu vực này chủ yếu là đồi núi.

Từ thời xa xưa, nơi đây đã là đầu mối giao thương giữa Hà Bắc và Nội Mông, đồng thời cũng là một trong những trung tâm phân phối hàng hóa quan trọng ở Sơn Tây.

Tháng 3/1923, Gao Fengzhang, một người dân làng Liyu dẫn con mình ra đồng làm việc. Trong lúc làm việc, họ bất ngờ đào được một cổ vật bằng đồng có lớp gỉ màu xanh lốm đốm. Mặc dù không biết nhiều chữ Hán, Gao Fengzhang biết rằng vật trước mặt mình vô cùng quý giá.

Ông cùng con mình tiếp tục đào bới và tìm thấy thêm nhiều báu vật khác, bao gồm các cổ vật bằng đồng và những vật mạ vàng lấp lánh. Tổng cộng họ đếm được hơn 60 món. Thấy những hiện vật bằng đồng nằm rải rác khắp mặt đất, Gao Fengzhang không biết phải làm gì với chúng, nên ông và bọn trẻ đã mang chúng về nhà.

Tin tức về việc Gao Fengzhang phát hiện ra "kho báu" lan truyền nhanh như cháy rừng, thu hút dân làng từ khắp huyện Hồ Nguyên. Họ đổ xô ra đồng với cuốc xẻng để đào bới tìm kho báu, khiến cả làng rơi vào hỗn loạn. Chính trong lúc hỗn loạn đó, chiếc "Bình tế lễ Hồ Nguyên" quý giá đã biến mất không dấu vết.

Trong khi đó, các nhà buôn đồ cổ cũng nghe tin, trong số đó có một nhà buôn đồ cổ người Pháp đang đi du lịch ở Trung Quốc để thu mua các di vật văn hóa. Ông đến huyện Hồ Nguyên với đầy hy vọng nhưng điều chào đón ông không phải là những báu vật tráng lệ, mà là một tin buồn - những đồ đồng đã bị Xie Encheng, quan huyện lúc bấy giờ, tịch thu và trở thành tài sản công.

Tuy nhiên, nhà buôn này không từ bỏ việc tìm kiếm kho báu. Ông đã đi đến các làng lân cận và cuối cùng thu mua được hơn 20 hiện vật bằng đồng từ dân làng. Năm sau, ông trưng bày những tác phẩm bằng đồng này tại Bảo tàng Cernuschi ở Pháp, gây tiếng vang lớn trong giới nghệ thuật và sưu tầm châu Âu. Vào thời điểm đó, một số nhà phê bình gọi những tác phẩm bằng đồng này là "những hiện vật Trung Quốc hoàn chỉnh đầu tiên được khai quật".

Đến tháng 6/1936, các chuyên gia bảo vệ di tích văn hóa phát hiện ra tung tích của bình tế lễ Hồ Nguyên bị đánh cắp. Trong cuốn sách có tựa đề "Hình minh họa các đồ đồng Hồ Nguyên" do nhà nghiên cứu Trung Quốc Shang Chengzuo biên soạn, có ghi chép rõ ràng rằng hầu hết các hiện vật bằng đồng Hồ Nguyên bị tịch thu vào thời điểm đó, bao gồm cả chiếc bình tế lễ Hồ Nguyên này, đều được mua bởi người tên là Lu Fengnian.

Đây là một người buôn bán cổ vật đã buôn bán di vật văn hóa nhiều năm. Ước tính người này đã xử lý hàng nghìn hiện vật. Chiếc bình tế lễ Hồ Nguyên khi rơi vào tay Lu Fengnian dường như biến mất không dấu vết.

Sau này, cơ quan chức năng phát hiện, Lu Fengnian cùng 1 đồng phạm nữa đã cấu kết với nhau buôn lậu cổ vật. Hai người đã cấu kết vận chuyển trái phép những cổ vật này ra khỏi đất nước dưới vỏ bọc "hàng nhái" và bán cho các nhà sưu tập nước ngoài với giá cao.

Họ không hề hay biết rằng kế hoạch tưởng chừng hoàn hảo của mình đã bị Bảo tàng Thành phố Thượng Hải phát hiện. Vào thời điểm khi con tàu chở hàng chuẩn bị nhổ neo, nhân viên bảo tàng đã đến kịp thời để mở và kiểm tra các "bản sao", nhờ đó ngăn chặn thành công việc mất mát những báu vật quốc gia này ra nước ngoài.

Sau khi kiểm tra từng thùng, nhân viên đã phát hiện 345 hiện vật trong 17 thùng. Ba trong số đó là hàng giả trong khi những hiện vật còn lại, bao gồm cả bình tế lễ Hồ Nguyên là những hiện vật có giá trị lịch sử cao. Hải quan ngay lập tức niêm phong các hiện vật.

Sau này cơ quan chức năng đã chuyển giao lô di vật văn hóa được niêm phong này cho Bảo tàng Thượng Hải. Kể từ đó, chiếc bình tế lễ Hồ Nguyên quý giá này trở thành một trong những bảo vật quý giá nhất của Bảo tàng Thượng Hải, thu hút vô số du khách đến chiêm ngưỡng.