Chính thức khởi công dự án 8.600 tỷ 'hồi sinh' con kênh 70 năm tuổi, cấp nước cho 3,3 triệu người dân 4 tỉnh miền Bắc
Sau gần 70 năm khai thác, hệ thống đang chịu áp lực từ quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, biến đổi khí hậu và tình trạng ô nhiễm nguồn nước kéo dài.
Chiều 9/10/2026, tại xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND TP. Hà Nội và UBND tỉnh Hưng Yên tổ chức lễ khởi công Dự án thành phần số 1: Nâng cấp, cải tạo, gia cố kênh Kim Sơn từ cống Báo Đáp đến cống Kênh Cầu, thuộc Dự án nâng cấp, hiện đại hóa và cải thiện môi trường nước hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ.
Theo thông tin từ Báo Chính phủ và Cổng thông tin điện tử tỉnh Hưng Yên, chủ trương đầu tư dự án được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt tại Quyết định số 1479/QĐ-BNNMT ngày 23/4/2026, với tổng mức đầu tư dự kiến 8.596 tỷ đồng. Dự án gồm các hạng mục sửa chữa, nâng cấp, xây dựng mới công trình thủy lợi, đồng thời hiện đại hóa công tác quản lý và vận hành hệ thống. Đây là chương trình đầu tư nhằm đáp ứng yêu cầu cấp, tiêu nước đa mục tiêu, kiểm soát ô nhiễm và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ở giai đoạn đầu, dự án tập trung nâng cấp, cải tạo và gia cố tuyến kênh Kim Sơn dài khoảng 10,6km, từ cống Báo Đáp đến cống Kênh Cầu, đi qua địa bàn Hà Nội và Hưng Yên. Công trình được kỳ vọng tạo tiền đề để tiếp tục đầu tư đồng bộ các hạng mục còn lại, nâng cao khả năng dẫn, điều tiết và tiêu thoát nước của hệ thống. Quá trình thi công sẽ phải gắn với yêu cầu duy trì hoạt động cấp, tiêu nước, hạn chế ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống người dân.
Theo phương án công bố, hai dự án thành phần còn lại đang được chuẩn bị đầu tư. Trong đó, dự án thành phần số 2 có tổng mức đầu tư dự kiến 2.577 tỷ đồng, tập trung xây dựng lại 8 cống, nâng cấp, cải tạo và nạo vét khoảng 35km kênh, đồng thời hiện đại hóa công tác quản lý, vận hành. Dự án thành phần số 3 có tổng mức đầu tư dự kiến 3.712 tỷ đồng, gồm xây dựng mới trạm bơm Cầu Cất và trạm bơm Nam Kẻ Sặt nhằm tăng năng lực cấp, tiêu nước. Các hạng mục này sẽ tiếp tục được hoàn thiện để kết nối với công trình thành phần số 1, hướng tới nâng cấp toàn hệ thống.
Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải được khởi công xây dựng ngày 1/10/1958, hoàn thành ngày 1/5/1959, giữ vai trò quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp, dân sinh và phát triển kinh tế - xã hội trong vùng. Theo số liệu được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố tại lễ khởi công, hệ thống hiện phục vụ tưới cho khoảng 116.655ha đất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho khoảng 3,3 triệu người, đồng thời tiêu, chống ngập úng cho khoảng 198.995ha tại Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và Hải Phòng.
Sau gần 70 năm khai thác, hệ thống đang chịu áp lực từ quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, biến đổi khí hậu và tình trạng ô nhiễm nguồn nước kéo dài. Theo thông tin do Cổng thông tin điện tử tỉnh Hưng Yên công bố, số liệu tổng hợp năm 2025 ghi nhận lượng nước thải phát sinh trong vùng khoảng 538.838m³/ngày đêm, trong đó 40/83 tuyến kênh bị ô nhiễm rất nghiêm trọng. Thực trạng này đặt ra yêu cầu phải kết hợp đầu tư hạ tầng thủy lợi với kiểm soát nguồn thải, thu gom và xử lý nước thải, phục hồi chất lượng nước.
Định hướng phát triển tổng thể hệ thống đã được cụ thể hóa trong Đề án “Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững”, được phê duyệt tại Quyết định số 4160/QĐ-BNNMT ngày 8/10/2025. Bên cạnh sửa chữa, nâng cấp các công trình đầu mối và tuyến kênh, chương trình đặt mục tiêu tăng cường quan trắc tự động, ứng dụng công nghệ số trong quản lý vận hành, nâng cao khả năng dự báo và chủ động ứng phó với các tình huống bất thường về nguồn nước.
