Chưa từng có trong lịch sử: Iran biến bầu trời thành “mồ chôn” UAV Mỹ, dòng MQ-9 Reaper đối mặt phép thử khắc nghiệt nhất
Từng tung hoành suốt hai thập kỷ tại nhiều chiến trường, dòng máy bay không người lái MQ-9 Reaper trị giá hàng chục triệu USD của quân đội Mỹ đang gánh chịu tổn thất kỷ lục trước lưới lửa phòng không và các đòn tập kích của Iran.
Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2/2026, biểu tượng trinh sát và tấn công đường hàng không của Lầu Năm Góc đang đối mặt với những tổn thất chưa từng có trong lịch sử hoạt động.
Các nguồn tin từ Iran khẳng định lực lượng nước này đã loại khỏi vòng chiến đấu từ 41 đến 42 chiếc MQ-9 Reaper, biến chiến trường Trung Đông thành nơi chôn vùi hàng loạt phương tiện tác chiến không người lái của Mỹ.
Được phát triển bởi tập đoàn General Atomics, MQ-9A Reaper từ lâu giữ vị trí then chốt trong kho vũ khí của quân đội Mỹ. Cỗ máy có giá khoảng 30 triệu USD mỗi chiếc, sở hữu khả năng bay liên tục suốt 24 giờ ở độ cao tối đa 50.000 feet, thường mang theo tên lửa AGM-114 Hellfire và bom dẫn đường thông minh. Nền tảng này từng khẳng định ưu thế tuyệt đối trong gần hai thập kỷ thực hiện nhiệm vụ tại Afghanistan, Iraq, Syria, Somalia cũng như Yemen, nơi đối phương gần như không có năng lực phòng thủ đường không đáng kể.
Tuy nhiên, trước mạng lưới đánh chặn nhiều tầng của Iran, điểm yếu cố hữu của Reaper đã lộ rõ. Kênh Press TV nhận định dòng máy bay không người lái đắt đỏ này thiếu hoàn toàn khả năng tàng hình, đi kèm tốc độ bay tương đối chậm, biến chúng thành mục tiêu dễ bị tổn thương khi xâm nhập không phận được bảo vệ chặt chẽ.
Các số liệu từ phía Mỹ cũng phần nào phản ánh tình trạng thiệt hại nghiêm trọng của phi đội này.
Nguồn tin báo chí cho biết tính đến ngày 21/5/2026, hơn 30 chiếc MQ-9 đã bị phá hủy kể từ thời điểm giao tranh bùng nổ. Trước đó vào đầu tháng 5, Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS) cũng công bố báo cáo ghi nhận 24 máy bay đã rơi rụng trong khuôn khổ Chiến dịch Epic Fury. Tướng David Tabor xác nhận quy mô phương tiện sẵn sàng tham chiến thực tế đã tụt xuống còn khoảng 135 chiếc, thấp hơn đáng kể so với hạn mức vận hành thường trực.
Thiệt hại của quân đội Mỹ không chỉ diễn ra trên bầu trời mà còn lan sang các căn cứ mặt đất do các đòn tập kích tên lửa và thiết bị không người lái. Trước xung đột, Lầu Năm Góc sở hữu khoảng 250 chiếc MQ-9, trong đó 206 chiếc thuộc Không quân, 20 chiếc của Thủy quân lục chiến và 24 chiếc biên chế cho Lực lượng Vệ binh Quốc gia, với khoảng 155 chiếc thường trực sẵn sàng dưới quyền Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).
Cường độ giao tranh tiếp tục gia tăng sau ngày 21/5/2026 khi Tehran tuyên bố hạ gục thêm từ 11 đến 12 chiếc Reaper. Các đợt tấn công được ghi nhận tại nhiều địa bàn gồm Jam, Khormuj, Khuzestan, Assaluyeh, Dehloran, Ahvaz, Kermanshah, vùng trời Vịnh Ba Tư cũng như không phận nội địa Iran. Không dừng lại ở đó, đòn đánh còn nhắm thẳng vào căn cứ Ali al-Salem tại Kuwait và Muwaffaq Salti ở Jordan.
Trong một tuyên bố liên quan đến Chiến dịch Nasr-2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã phá hủy thêm 10 chiếc MQ-9 khác. Đáng chú ý, 8 máy bay trong số này bị xóa sổ khi đang nằm trên xe chuyên chở chờ lắp ráp tại Căn cứ Không quân King Faisal, bên cạnh 2 chiếc bị tiêu diệt ngay trên đường băng.
Những tổn thất dồn dập tại Iran đang tạo nên phép thử khắc nghiệt nhất cho dòng phi cơ không người lái chủ lực của Mỹ kể từ ngày đầu đưa vào biên chế. Diễn biến thực tế này đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực sinh tồn của các loại máy bay không người lái cỡ lớn trước đối thủ sở hữu khí tài phòng không tối tân, đồng thời gia tăng sức ép buộc Washington phải đẩy nhanh tiến độ chế tạo các thế hệ phương tiện bay không người lái mới.
