CMC cam kết tham gia các nhiệm vụ quốc gia về Cloud, AI và thiết kế bán dẫn nếu có cơ chế tuyển chọn và giao nhiệm vụ

Chiều 23/6, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, đã chủ trì phiên họp chuyên đề về thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng cho biết trọng tâm thảo luận là đột phá phát triển công nghệ lõi, sản phẩm chiến lược và công nghệ chiến lược, qua đó hoàn thiện khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Theo Thủ tướng, Việt Nam đã ban hành danh mục công nghệ và sản phẩm chiến lược, song nhận thức và hành động cần tiếp tục được thống nhất để triển khai thực chất, hiệu quả, tránh tình trạng “chạy theo phong trào”.

Thủ tướng đề nghị cần tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách; đồng thời xác định rõ các “nút thắt” để rút ngắn thời gian từ nghiên cứu đến sản phẩm và đưa ra thị trường. Bên cạnh đó, yêu cầu “phân vai cụ thể” được nhấn mạnh nhằm giúp các bộ, ngành, địa phương, viện, trường và doanh nghiệp chủ động tham gia.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ CMC (HoSE: CMG) cho rằng Việt Nam đã có định hướng đúng khi xác định nhóm công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và xây dựng khung kiến trúc tổng thể.

Theo ông, khung kiến trúc có thể đóng vai trò là công cụ định hướng. Việc xác định danh mục công nghệ lõi từ 11 xuống còn 10 lĩnh vực về cơ bản là phù hợp. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở khâu triển khai.

“CMC là một trong bảy doanh nghiệp được lựa chọn đồng hành cùng Chính phủ trong triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Tuy nhiên, việc xác định doanh nghiệp nào đảm nhiệm công nghệ nào đến nay vẫn chưa thực sự rõ ràng”, ông Chính cho biết.

Theo Chủ tịch CMC, hiện mới chỉ có lĩnh vực bán dẫn được giao tương đối cụ thể cho Viettel, trong khi các công nghệ khác chưa có sự phân công minh bạch. Danh mục sản phẩm và nhiệm vụ rất lớn, số lượng doanh nghiệp tham gia cũng nhiều, nhưng chưa có cơ chế đủ rõ để lựa chọn và giao việc.

Ông kiến nghị, với mỗi công nghệ chiến lược, Chính phủ cần xác định rõ nhiệm vụ cụ thể trước, sau đó tổ chức tuyển chọn doanh nghiệp phù hợp để giao triển khai.

Nguồn lực tài chính có nhưng khó giải ngân

Theo ông Chính, Việt Nam không thiếu hoàn toàn nguồn lực cho khoa học – công nghệ. Vấn đề nằm ở chỗ nguồn lực tài chính đã có nhưng việc giải ngân gặp khó do thiếu cơ chế lựa chọn rõ ràng.

Dù chủ trương cho phép chỉ định, các bộ, ngành và địa phương vẫn tỏ ra thận trọng, bởi khó có thể đánh giá đầy đủ một quyết định ở thời điểm hiện tại trong dài hạn 5–10 năm.

Vì vậy, cơ chế giao nhiệm vụ cần đồng thời bảo vệ người ra quyết định, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho cơ quan quản lý và mở đường cho doanh nghiệp đầu tư dài hạn.

Chủ tịch CMC cũng cho rằng khi xây dựng chiến lược phát triển công nghệ chiến lược, các bộ, ngành và địa phương không nên dàn trải tất cả lĩnh vực. Việc lựa chọn cần dựa trên năng lực, điều kiện và đặc thù của từng ngành, từng địa phương.

Nhận định này tương đồng với chỉ đạo của Thủ tướng, khi ông yêu cầu các địa phương xác định bài toán phát triển trọng tâm gắn với tiềm năng và thế mạnh, thay vì đăng ký dàn trải.

Doanh nghiệp phải là chủ thể triển khai

Theo ông Chính, câu hỏi quan trọng là ai sẽ triển khai các công nghệ chiến lược. Câu trả lời, theo ông, gắn liền với mô hình doanh nghiệp công nghệ quốc gia.

Ông dẫn ví dụ Huawei của Trung Quốc – doanh nghiệp có xuất phát điểm tương đồng với Viettel nhưng đã phát triển thành tập đoàn công nghệ tầm cỡ quốc gia. Các nhiệm vụ trọng yếu trong lĩnh vực bán dẫn hay AI được giao rất cụ thể cho doanh nghiệp này. Samsung của Hàn Quốc cũng là một trường hợp tương tự.

“Tôi cho rằng Chính phủ cần mạnh dạn xây dựng cơ chế tuyển chọn và giao nhiệm vụ rõ ràng cho doanh nghiệp”, ông Chính đề xuất.

Với CMC, ông cho biết tập đoàn đã đăng ký tham gia hai nhiệm vụ quốc gia là Cloud và AI. Việc đăng ký được thực hiện trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, đồng thời doanh nghiệp đã đưa ra các cam kết cụ thể về đầu tư và nguồn lực. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có cơ chế để triển khai thực hiện.

Ở lĩnh vực bán dẫn, ông Chính cho biết CMC đã trao đổi và thống nhất với Viettel về hướng phân vai theo thế mạnh: Viettel tập trung vào sản xuất, còn CMC đảm nhận thiết kế. Theo ông, CMC hiện đã sẵn sàng về năng lực thiết kế, trong khi việc thuê các đối tác quốc tế như Samsung để sản xuất là điều bình thường trong chuỗi giá trị toàn cầu.

“Mỗi doanh nghiệp có thể đảm nhận một vai trò khác nhau theo thế mạnh của mình”, ông nói.

Chủ tịch CMC nhấn mạnh, trong nhóm doanh nghiệp công nghệ được lựa chọn, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn là cơ chế giao nhiệm vụ – điều ông gọi là “điểm nghẽn của các điểm nghẽn”.

Theo ông, khi được giao nhiệm vụ, doanh nghiệp cần cam kết hoàn thành, trong khi Nhà nước phải xây dựng cơ chế hậu kiểm minh bạch.

Ví dụ, nếu sau 18 tháng doanh nghiệp không hoàn thành nhiệm vụ, cần có quy định rõ ràng về cách xử lý. Ngược lại, nếu hoàn thành tốt, doanh nghiệp cần được hưởng các cơ chế khuyến khích tương xứng.

Cách tiếp cận này sẽ giúp tránh tình trạng giao nhiệm vụ chung chung, không rõ trách nhiệm, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ nền tảng có độ rủi ro cao nhưng mang lại giá trị dài hạn.

Ông cũng đề xuất thúc đẩy mạnh hơn mô hình hợp tác công – tư trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Thời gian qua, một số dự án quy mô lớn đã được giao cho doanh nghiệp triển khai; với lĩnh vực công nghệ, ông kỳ vọng sẽ có những chương trình tương tự, dù quy mô 1 tỷ hay 5 tỷ USD.

“Nếu được giao nhiệm vụ và tạo điều kiện triển khai, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành những doanh nghiệp công nghệ tầm cỡ như Huawei hay Samsung trong tương lai”, ông Chính nhận định.