Công trình 'chưa lợp mái' bị bỏ hoang suốt 2.000 năm bất ngờ được UNESCO vinh danh 'số 1 thế giới'

Khi nhắc tới các kỳ quan của Trung Quốc, Vạn Lý Trường Thành thường là cái tên được nhắc đến đầu tiên. Thế nhưng, ít người biết rằng Trung Quốc còn có công trình bị bỏ hoang suốt hơn 2.000 năm và chưa từng hoàn thiện, lại được UNESCO đánh giá là “di tích cung điện vĩ đại nhất thế giới” sau cuộc khảo sát năm 1991. Đó chính là cung điện Epang.

Epang nằm trên khu đất có diện tích khoảng 15km2, thuộc khu vực ngoại ô phía Tây thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc) ngày nay. Đây là nền móng cung điện lớn nhất từng được xây dựng trong lịch sử Trung Quốc. Đằng sau di tích thường được gọi là “công trình dang dở vĩ đại nhất lịch sử” ấy là những tham vọng đế chế tột bậc, cùng vô vàn câu chuyện bi tráng về quyền lực, con người và cái giá của sự huy hoàng.

Cung điện này được khởi công dưới thời Tần Thủy Hoàng nhưng đến khi triều đại nhà Tần sụp đổ, công trình vẫn chưa hoàn thiện, có nơi chưa lợp cả mái.

Theo sử liệu, vào năm 212 trước Công nguyên, Tần Thủy Hoàng cho rằng cung điện đang ở không còn xứng tầm với vị thế của mình nên đã ra lệnh xây dựng một cung điện mới.

Epang được thiết kế với quy mô chưa từng có, sức chứa lên tới 10.000 người, cột cờ cao khoảng 10m, riêng tiền sảnh rộng tương đương diện tích của 90 sân bóng đá tiêu chuẩn ghép lại.

Dù chỉ mất khoảng hai năm để khởi công, nhưng công trình nhanh chóng trở thành gánh nặng khổng lồ đối với nhà Tần. Trong bối cảnh dân số cả nước khi đó chỉ khoảng 20 triệu người, triều đình đã huy động cùng lúc 700.000 tù nhân để xây dựng cung điện Epang và lăng mộ Lishan.

Các ghi chép lịch sử và phát hiện khảo cổ cho thấy nền móng cung điện được xây dựng bằng kỹ thuật đất nện cực kỳ công phu. Đất hoàng thổ được nung để loại bỏ hạt cỏ và trứng côn trùng, sau đó nén chặt từng lớp để đạt độ cứng gần như đá.

Phía sau sự “chuẩn xác kỹ thuật” này là một hệ thống giám sát hà khắc, thợ thủ công nếu không đạt yêu cầu có thể bị xử tử ngay tại công trường.

Công trình mới hoàn thành khoảng một nửa thì chiến sự bùng nổ. Sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời, con trai ông buộc phải trang bị vũ khí cho hàng trăm nghìn tù nhân đang xây dựng cung điện và đưa họ ra chiến trường.

Năm 2002, Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc triển khai một cuộc khai quật quy mô lớn nhằm tìm kiếm dấu tích cháy - bằng chứng cho giả thuyết cung điện Epang từng bị thiêu hủy.

Sau khi khoan thăm dò hơn 200.000m2, nhóm khảo cổ do bà Li Yufang dẫn đầu không phát hiện lượng đất cháy và tro gỗ nào đáng kể. Đoàn chuyên gia kết luận, thực tế cung điện chưa bao giờ hoàn thiện, chứ không phải bị phá hủy hoàn toàn như một số tài liệu ghi chép.

Năm 2015, các nhà khảo cổ phát hiện một lòng sông cổ nằm ngay bên dưới tàn tích tiền sảnh cung điện Epang. Điều này đi ngược hoàn toàn với nguyên tắc xây dựng truyền thống là tránh xa nguồn nước.

Theo phân tích, Tần Thủy Hoàng đã cố tình lấp lòng sông để kiến tạo bố cục “mô phỏng trời đất” theo quan niệm thiên văn cổ đại. Việc nạo vét phù sa, vận chuyển và nén hàng chục nghìn tấn đất hoàng thổ được đánh giá là một dự án hạ tầng quy mô lớn ngay cả theo tiêu chuẩn hiện đại.

Theo ghi nhận, riêng nền tiền sảnh dài 1.270m theo trục Đông - Tây và rộng 426m theo trục Bắc - Nam. Tổng diện tích này lớn hơn nhiều nhà ga sân bay quốc tế hiện đại và vượt xa quy mô 3 điện chính của Tử Cấm Thành cộng lại.

Các cuộc khai quật xung quanh khu vực cung điện cũng phát hiện nhiều bộ xương người, phân tích kỹ hơn cho thấy có dấu hiệu bị tra tấn hoặc chết vì kiệt sức. Điều này khiến nhiều nhà sử học nhận định, từng tấc đất nén của cung điện Epang đều thấm đẫm máu và sinh mạng con người.

Dù dang dở, Epang vẫn được UNESCO đánh giá là khu phức hợp cung điện số 1 thế giới bởi khả năng xây dựng cơ sở hạ tầng đáng kinh ngạc của triều đại nhà Tần.

Ngày nay, nền móng khổng lồ của cung điện Epang vẫn được bảo tồn tại Công viên Di tích Epang, nơi đây phủ đầy cỏ và hoa dại mỗi độ xuân về.

Theo Sohu