Cuộn thư pháp thất lạc từ Thế chiến II bất ngờ xuất hiện sau 81 năm, được bán với giá gần 585 tỷ đồng

Tác phẩm mang tên Tích Thời thiếp (Jishi Tie), được cho là của Ngu Thế Nam, một trong những nhà thư pháp nổi tiếng nhất đầu thời Đường. Cuộn thư được đưa ra đấu giá ngày 7/10 trong phiên mùa thu của China Guardian Hong Kong tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Hồng Kông.

Mức giá gõ búa đạt 155 triệu HKD. Sau khi cộng phí người mua, tổng giá trị giao dịch lên tới 177,45 triệu HKD, , tương đương khoảng 22,6 triệu USD, gần 585 tỷ đồng.

Điều khiến tác phẩm gây chú ý không chỉ nằm ở mức giá hơn 22 triệu USD, mà còn ở hành trình lưu lạc kéo dài hơn 8 thập niên và những tranh luận chưa dứt về nguồn gốc thực sự của nó.

Bức thư riêng hiếm hoi từ đầu thời Đường

Ngu Thế Nam được xếp vào nhóm 4 nhà thư pháp lớn đầu thời Đường. Ông từng dạy thư pháp cho Đường Thái Tông và có vai trò quan trọng trong việc kế thừa, phát triển phong cách của Vương Hy Chi, nhân vật thường được coi là một trong những bậc thầy lớn nhất lịch sử thư pháp Trung Quốc.

Tư liệu cổ ghi nhận hơn 30 tác phẩm được cho là của Ngu Thế Nam, nhưng gần như không còn bản gốc chắc chắn tồn tại đến ngày nay. Phần lớn di sản của ông được biết tới qua văn bia, bản dập và các bản sao đời sau.

Theo China Guardian, trước khi Tích Thời thiếp xuất hiện trở lại, Mộ chí công chúa Nhữ Nam đang lưu giữ tại Bảo tàng Thượng Hải được xem là một trong số rất ít tư liệu còn lại giúp giới nghiên cứu tiếp cận trực tiếp phong cách thư pháp của Ngu Thế Nam.

Khác với những tác phẩm phục vụ nghi lễ hoặc triều đình, Tích Thời thiếp được cho là một bức thư riêng gửi bạn bè. Nội dung chỉ gồm vài chục chữ, viết vào cuối mùa đông, với lời hỏi thăm sức khỏe người nhận trong thời tiết giá lạnh, đồng thời nhắc tới thể trạng suy giảm của chính tác giả và mong muốn được xem tác phẩm mới của người bạn.

Chính tính chất đời thường này khiến cuộn thư được đánh giá cao, bởi nó cho thấy một phong cách tự nhiên và phóng khoáng hơn so với thư pháp mang tính nghi thức.

Tác phẩm hiện có kích thước khoảng 27x52,5cm, trên đó còn lưu lại nhiều dấu triện và lời đề của các nhà sưu tập, học giả qua nhiều triều đại.

Từng nằm trong bộ sưu tập hoàng gia

Một trong những lớp lịch sử đáng chú ý nhất của cuộn thư là các dấu tích cho thấy nó từng đi qua nhiều bộ sưu tập danh giá.

Tác phẩm mang dấu triện liên quan đến bộ sưu tập hoàng gia thời Minh. Năm 1598, Đổng Kỳ Xương, nhà thư pháp và lý luận nghệ thuật nổi tiếng, để lại lời đề đánh giá cao nét bút thanh mảnh nhưng có lực, đồng thời xác định đây là tác phẩm của Ngu Thế Nam.

Tuy nhiên, vấn đề tác giả đến nay vẫn chưa hoàn toàn ngã ngũ. Một số học giả cho rằng cuộn thư có thể là bản sao do Mễ Phất, danh gia thư pháp thời Tống, thực hiện thay vì bản gốc trực tiếp từ tay Ngu Thế Nam.

Đến thời Thanh, tác phẩm được đưa vào bộ sưu tập hoàng gia và mang dấu triện của các hoàng đế Càn Long, Gia Khánh, sau đó là Phổ Nghi, vị hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc.

Biến mất giữa hỗn loạn năm 1945

Hành trình của Tích Thời thiếp bước sang một chương khác vào những năm 1930, khi Phổ Nghi đưa một phần bộ sưu tập hoàng gia nhà Thanh tới Trường Xuân, Đông Bắc Trung Quốc.

Các báu vật được cất giữ tại Tiểu Bạch Lâu, một công trình nằm trong khuôn viên hoàng cung của Phổ Nghi.

Đến năm 1945, khi Nhật Bản đầu hàng và rút khỏi khu vực, tình hình tại Trường Xuân rơi vào hỗn loạn. Phổ Nghi rời đi cùng một phần tranh quý, trong khi nhiều hiện vật khác bị bỏ lại.

Kho báu tại Tiểu Bạch Lâu nhanh chóng mất kiểm soát. Nhiều tranh và thư pháp bị cướp phá, xé rách, cắt thành từng phần hoặc thiêu hủy.

Tích Thời thiếp biến mất từ thời điểm đó.

Trong nhiều thập niên, giới nghiên cứu tin rằng tác phẩm đã bị phá hủy. Năm 1991, nhà thư pháp và giám định Dương Nhân Khải thậm chí viết trong một công trình rằng bản Tích Thời thiếp được cho là của Ngu Thế Nam đã bị hủy tại Tiểu Bạch Lâu và không còn tồn tại.

Bất ngờ xuất hiện trở lại sau hơn 8 thập niên

Tháng 9/2026, China Guardian gây chú ý khi bất ngờ công bố sự xuất hiện trở lại của cuộn thư, đồng thời thông báo đưa tác phẩm ra đấu giá tại Hồng Kông.

Tuy nhiên, tác phẩm không còn nguyên vẹn. Một số phần đã bị thất lạc, bao gồm tên tác phẩm và 2 chữ đầu tiên. Phần thư pháp còn lại cùng lời đề của Đổng Kỳ Xương vẫn được bảo tồn và sau đó ghép lại thành hình thức cuộn thư như hiện nay.

Trước phiên đấu giá, tác phẩm được trưng bày tại Trung tâm Nghệ thuật Guardian ở Bắc Kinh trong hai ngày 12 và 13/9.

Sự xuất hiện của cuộn thư sau hơn 80 năm thu hút lượng lớn người xem. Một số bài đăng trên mạng xã hội Trung Quốc cho biết khách tham quan có thời điểm chỉ được phép đứng trước tác phẩm khoảng 2 phút để nhường chỗ cho những người phía sau.

Tại một hội thảo vào tháng 9, ông Kim Vận Xương, thành viên Ủy ban Thu mua và Giám định Di vật Văn hóa của Bảo tàng Cố Cung, nhận định đây hiện là một tác phẩm đấu giá có giá trị rất lớn và trong tương lai có thể được nhìn nhận như một kiệt tác khó định giá bằng tiền.

Sau 81 năm từng bị cho là đã biến mất vĩnh viễn, Tích Thời thiếp không chỉ trở lại thị trường nghệ thuật với mức giá 22,6 triệu USD mà còn mở ra thêm một hướng nghiên cứu về thư pháp thời Đường, đặc biệt trong bối cảnh số tác phẩm còn lại gắn với Ngu Thế Nam cực kỳ hiếm.