Đào móng xây nhà, phát hiện 3 'giếng' chứa kho báu gần 300.000 đồng tiền cổ

Năm 2017, trong lúc cải tạo ngôi nhà cũ để xây nhà mới tại làng Tra Thôn, huyện Phù Lương, thành phố Cảnh Đức Trấn, tỉnh Giang Tây, một hộ dân Trung Quốc bất ngờ phát hiện lượng lớn tiền cổ nằm sâu dưới lòng đất. Tin tức nhanh chóng lan truyền, khiến nhiều người dân địa phương đổ xô đến hiện trường với hy vọng tìm được cổ vật, buộc chính quyền phải phong tỏa khu vực để phục vụ công tác khảo cổ.

Những cuộc khai quật sau đó đã hé lộ một phát hiện gây chấn động: dưới nền đất là một trong những kho tiền cổ lớn nhất từng được tìm thấy tại Trung Quốc vào thời điểm đó.

Kho báu 5,6 tấn dưới lòng đất

Theo ông Phùng Như Cần, Giám đốc Bảo tàng huyện Phù Lương, các nhà khảo cổ đã phát hiện 3 hố lớn có cấu trúc tương tự giếng cổ.

Trong số này, 2 hố chứa lượng tiền xu khổng lồ, còn hố thứ ba không còn hiện vật nhưng vẫn lưu giữ lớp đất lấp có giá trị quan trọng trong việc xác định niên đại.

Sau khi kiểm kê, tổng trọng lượng số tiền cổ thu được lên tới khoảng 5,6 tấn, tương đương gần 300.000 đồng tiền xu. Kết quả giám định cho thấy phần lớn số tiền được đúc dưới thời Bắc Tống và Nam Tống, tức có niên đại khoảng 800 năm.

Khám phá này ngay lập tức làm dấy lên nhiều đồn đoán về chủ nhân thực sự của kho tiền.

Truyền thuyết địa chủ giàu có bị bác bỏ

Từ lâu, người dân trong làng vẫn truyền tai nhau rằng khu đất nơi phát hiện kho báu từng thuộc sở hữu của một địa chủ giàu có sống cách đây nhiều thế kỷ. Vì vậy, không ít người tin rằng đây chính là khối tài sản mà gia đình này bí mật chôn giấu.

Tuy nhiên, kết quả khảo cổ lại chỉ ra điều ngược lại.

Các chuyên gia xác định lớp đất lấp trong hố thứ ba có niên đại từ thời Nguyên, trong khi nhân vật địa chủ được nhắc đến trong truyền thuyết dân gian lại sống vào thời Minh, tức muộn hơn hàng trăm năm.

Theo ông Phùng Như Cần, xét theo trình tự lịch sử từ Tống đến Nguyên rồi mới đến Minh, người địa chủ này không thể là chủ nhân của kho tiền.

Ngoài ra, ngôi nhà nơi phát hiện cổ vật đã nhiều lần đổi chủ qua các thế hệ. Phần lớn cư dân hiện nay cũng là người từ nơi khác chuyển đến sinh sống nên gần như không còn mối liên hệ nào với những chủ nhân ban đầu của khu đất.

Chủ nhân kho báu đã gặp biến cố?

Một câu hỏi khác khiến giới khảo cổ đặc biệt quan tâm là vì sao một khối tài sản lớn như vậy lại bị bỏ quên suốt nhiều thế kỷ.

Theo các chuyên gia, nếu chủ nhân hoặc con cháu của họ còn biết chính xác vị trí cất giấu thì số tiền này gần như chắc chắn đã được đào lên từ rất lâu.

Điều đó dẫn đến giả thuyết rằng người chôn giấu kho tiền có thể đã gặp một biến cố bất ngờ, chẳng hạn chiến tranh, thiên tai hoặc biến động xã hội, khiến họ không bao giờ có cơ hội quay lại lấy tài sản.

Đáng chú ý, trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ còn phát hiện một trong hai hố chứa tiền từng bị mở từ nhiều thế kỷ trước. Dấu vết này cho thấy có thể đã có người quay lại lấy đi một phần tài sản, nhưng vẫn còn lại lượng tiền khổng lồ bị chôn vùi dưới lòng đất.

Không phải tài sản của một cá nhân giàu có

Khối lượng gần 300.000 đồng tiền cổ khiến nhiều người liên tưởng đến gia sản của một thương nhân hoặc địa chủ giàu có thời xưa.

Tuy nhiên, giới nghiên cứu lại nghiêng về một khả năng khác.

Theo phân tích của nhóm khảo cổ, nếu đây là tài sản cá nhân, chủ sở hữu nhiều khả năng sẽ quy đổi số lượng lớn tiền xu thành bạc hoặc vàng để dễ bảo quản và vận chuyển, thay vì cất giữ hàng trăm nghìn đồng tiền xu có giá trị nhỏ.

Từ đó, các chuyên gia cho rằng kho tiền có thể thuộc về một tổ chức xã hội, một quỹ tích lũy cộng đồng hoặc một cơ sở kinh doanh tiền tệ thời cổ đại.

Dù vậy, danh tính thực sự của chủ nhân vẫn là một bí ẩn chưa có lời giải.

Hành trình giải mã còn kéo dài nhiều năm

Sau khi hoàn tất khai quật, cơ quan chức năng đã lấp lại các hố khảo cổ để bảo vệ hiện trường.

Công việc tiếp theo là làm sạch, tẩy gỉ, phân loại và nghiên cứu gần 300.000 đồng tiền cổ nhằm xác định chính xác hơn nguồn gốc cũng như bối cảnh lịch sử của kho báu.

Theo ông Phùng Như Cần, quá trình này có thể kéo dài từ 2 đến 3 năm.

Liên quan đến việc một số người dân tự ý nhặt và mang tiền cổ về nhà sau khi kho báu được phát hiện, đại diện Bảo tàng huyện Phù Lương cho biết đây là hành vi vi phạm Luật Bảo vệ Di sản Văn hóa của Trung Quốc.

Sau khi được chính quyền tuyên truyền, phần lớn người dân đã tự nguyện giao nộp lại các hiện vật nhặt được, giúp cơ quan khảo cổ thu hồi gần như toàn bộ số cổ vật để phục vụ nghiên cứu và bảo tồn.