Dịch sốt xuất huyết và tay chân miệng diễn biến phức tạp, Bộ Y tế phát cảnh báo

Trước diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, Bộ Y tế cho biết tình hình sốt xuất huyết và tay chân miệng trong năm 2025 ghi nhận số ca mắc tăng mạnh, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch nếu người dân tiếp tục chủ quan trong công tác phòng, chống.

Theo số liệu giám sát bệnh truyền nhiễm trên trang web của Bộ Y tế, trong năm 2025, cả nước ghi nhận 190.040 ca mắc sốt xuất huyết, tăng 28,4% so với năm 2024. Bệnh tay chân miệng cũng ghi nhận 107.249 ca mắc, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù trong những tháng cuối năm 2025 và đầu năm 2026, số ca mắc hai bệnh này có xu hướng giảm trên phạm vi toàn quốc, song tại một số địa phương vẫn ghi nhận nhiều trường hợp bệnh chuyển nặng, nguy kịch.

Bộ Y tế cảnh báo, việc điều trị các ca bệnh nặng gặp nhiều khó khăn, chi phí lớn và có nguy cơ để lại di chứng lâu dài. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý chủ quan của người dân, chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã ở giai đoạn nặng, làm gia tăng nguy cơ biến chứng và tử vong.

Nguy cơ gia tăng do điều kiện môi trường và ý thức phòng bệnh

Theo Bộ Y tế, nguyên nhân khiến sốt xuất huyết gia tăng là do điều kiện thời tiết thay đổi, mưa nắng thất thường, kết hợp với quá trình đô thị hóa nhanh, phát sinh nhiều ổ lăng quăng, bọ gậy tại khu dân cư, công trình xây dựng, nhà trọ, khu sản xuất. Bên cạnh đó, sự chủ động phối hợp giữa người dân và chính quyền địa phương trong công tác phòng, chống dịch tại một số nơi còn hạn chế.

Đối với bệnh tay chân miệng, nguyên nhân chính là do điều kiện vệ sinh cá nhân và môi trường chưa đảm bảo, việc khử khuẩn bề mặt đồ dùng, không gian sinh hoạt chưa được thực hiện thường xuyên. Ý thức phòng bệnh trong cộng đồng, đặc biệt tại các cơ sở giữ trẻ, trường mầm non và trong gia đình có trẻ nhỏ, chưa cao, tạo điều kiện cho virus lây lan nhanh và dễ hình thành ổ dịch.

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền từ người bệnh sang người lành thông qua muỗi vằn. Trong khi đó, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người qua đường tiêu hóa và tiếp xúc, do các loại virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra. Cả hai bệnh đều lưu hành quanh năm tại Việt Nam, có khả năng diễn tiến nặng và dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Bộ Y tế khuyến cáo các biện pháp phòng, chống dịch

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng, Bộ Y tế khẳng định sốt xuất huyết và tay chân miệng là những bệnh hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh nếu thực hiện đầy đủ các biện pháp dự phòng.

Đối với công tác phòng, chống bệnh sốt xuất huyết, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp nhằm hạn chế sự phát triển và lây truyền của muỗi. Cụ thể, các dụng cụ chứa nước trong gia đình phải được đậy kín để muỗi không có điều kiện đẻ trứng; đồng thời duy trì việc diệt loăng quăng, bọ gậy hằng tuần bằng cách thả cá vào các dụng cụ chứa nước lớn.

Thường xuyên thau rửa, lật úp các dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, thay nước bình hoa, bình bông và loại bỏ các vật dụng phế thải có khả năng đọng nước. Người dân cần ngủ màn, mặc quần áo dài để phòng muỗi đốt, kể cả vào ban ngày, tích cực phối hợp với ngành y tế trong các hoạt động phòng, chống dịch tại địa phương.

Khi xuất hiện các triệu chứng sốt, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà nhằm tránh nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Đối với bệnh tay chân miệng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm túc nguyên tắc “3 sạch” nhằm hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Trong đó, ăn uống sạch là việc bảo đảm ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày, giữ gìn vệ sinh dụng cụ ăn uống và không cho trẻ dùng chung khăn ăn, cốc, bát, đĩa, thìa.

Ở sạch cần được duy trì bằng cách thường xuyên lau rửa, khử khuẩn các bề mặt và đồ dùng tiếp xúc hằng ngày như đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

Bên cạnh đó, bàn tay sạch đóng vai trò đặc biệt quan trọng, do đó trẻ em và người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và khi làm vệ sinh cho trẻ, góp phần chủ động phòng ngừa bệnh tay chân miệng hiệu quả.

Ngoài ra, cần thu gom, xử lý đúng cách phân và chất thải của trẻ để hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng.

Phát hiện sớm để hạn chế biến chứng

Bộ Y tế đặc biệt lưu ý, khi trẻ có biểu hiện sốt kèm nốt phỏng ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc niêm mạc miệng, cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế. Trẻ mắc bệnh phải được nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan. Không làm vỡ các nốt phỏng nhằm tránh nhiễm trùng. Trong quá trình điều trị, cần hạn chế vận động, tăng cường dinh dưỡng, cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp.

Bộ Y tế kêu gọi người dân nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với ngành y tế để kiểm soát hiệu quả dịch sốt xuất huyết và tay chân miệng, hạn chế tối đa số ca mắc nặng và tử vong.