Điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ: Lời giải cho bài toán tự chủ điện

Tại hội nghị “Phát triển điện mặt trời áp mái- tự sản, tự tiêu và giới thiệu sản phẩm mới” diễn ra ngày 16/10 tại Hưng Yên, ông Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), cho rằng điện mặt trời mái nhà kết hợp BESS đang trở thành giải pháp quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Mô hình này không chỉ giúp tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ mà còn giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia.

Theo ông Thiện, việc thúc đẩy điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp với định hướng bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao năng lực sản xuất thiết bị trong nước. Ông nhấn mạnh Việt Nam cần phát triển các doanh nghiệp có khả năng nghiên cứu, sản xuất, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ năng lượng, thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu.

Thông tin tại hội nghị, TS. Võ Quang Lâm, nguyên Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết đến hết năm 2025, tổng công suất lắp đặt của hệ thống điện Việt Nam đạt 87.616 MW, đứng thứ hai Đông Nam Á.

Tính đến tháng 8/2026, cả nước có 134.410 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 11.450 MWp. Tuy nhiên, số hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ có lắp đặt BESS vẫn còn rất ít.

Theo ông Lâm, sự phát triển của điện mặt trời mái nhà đang làm thay đổi cách thức vận hành hệ thống điện. Các nhà máy, tòa nhà thương mại và khu công nghiệp có thể đồng thời sở hữu hệ thống điện mặt trời, pin lưu trữ và công nghệ quản lý năng lượng thông minh. Việc kết hợp các giải pháp này giúp khai thác hiệu quả nguồn điện tại chỗ, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn và ổn định cho toàn hệ thống.

Về đầu tư BESS, ông Lâm cho biết Tổng công ty Điện lực TP. Hà Nội (EVNHANOI) đã hoàn thành 50 MW, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) hoàn thành 155 MW và phấn đấu hoàn thành thêm để đạt 305 MW trong tháng 10/2026. Ban Quản lý dự án Điện 2 và Tổng công ty Phát điện 3 (EVNGENCO 3) cũng đang triển khai các thủ tục đầu tư hệ thống BESS tập trung tại miền Bắc, với quy mô tương ứng 550 MW và 300 MW.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc GG Power, nhận định sự kết hợp giữa điện mặt trời, BESS và công nghệ quản lý năng lượng thông minh mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp năng lượng mới. Theo ông, Việt Nam cần từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, sản xuất và xuất khẩu công nghệ, thay vì chỉ là thị trường tiêu thụ hoặc gia công sản phẩm cho các quốc gia khác.

Các doanh nghiệp tại hội nghị cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng. Những vấn đề được quan tâm gồm chất lượng, độ an toàn, giá thành và dịch vụ bảo hành, bảo trì, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm trong nước và giảm phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu.