Đồng Rúp tăng giá mạnh chưa từng có, đặt ra thách thức mới cho kinh tế Nga

Đồng rúp Nga đã tăng giá vượt trội so với tất cả các đồng tiền chủ chốt trong năm ngoái, một đà tăng bất ngờ khiến giới hoạch định chính sách lo ngại về tác động tiêu cực đến nền kinh tế Nga.

Cả năm 2025, đồng rúp đã tăng giá 45% và hiện giao dịch quanh mức 78 rúp/ USD - gần bằng mức trước cuộc xung đột Ukraine bùng phát cách đây gần 4 năm. Theo số liệu thống kê, đây là mức tăng mạnh nhất trong vòng 12 tháng kể từ ít nhất năm 1994.

Động lực chính của đà tăng này là nhu cầu ngoại tệ trong nước sụt giảm mạnh do các lệnh trừng phạt quốc tế, đồng thời chính sách tiền tệ thắt chặt đã nâng cao sức hấp dẫn của tài sản định giá bằng rúp. Ngân hàng Trung ương Nga đã duy trì lãi suất chủ chốt ở mức cao kỷ lục từ tháng 10/2023 đến tháng 6/2024, trước khi cắt giảm tổng cộng 5 điểm phần trăm xuống 16%. Trong khi đó, chính phủ từng dự báo tỷ giá trung bình năm nay ở mức 91,2 Ruble/ USD.

Sự phục hồi của đồng rúp diễn ra bất chấp giá dầu giảm và các đợt trừng phạt mới từ Mỹ và châu Âu - những yếu tố đang gây sức ép lên ngân sách nhà nước thông qua việc làm giảm doanh thu quy đổi sang rúp của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, một trong các yếu tố hỗ trợ quan trọng khác cho đồng rúp đến từ hoạt động bán ngoại hối của Ngân hàng Trung ương Nga, phản ánh động thái của Bộ Tài chính khi thanh lý nhân dân tệ và vàng từ Quỹ Phúc lợi Quốc gia nhằm bù đắp khoản thu từ xuất khẩu năng lượng bị sụt giảm. Số liệu của Bộ Tài chính cho thấy, doanh thu ngân sách từ dầu khí đã giảm 22% trong 11 tháng đầu năm.

Đặc biệt, đà tăng giá mạnh mẽ năm nay đã đưa đồng rúp vào top 5 tài sản toàn cầu có hiệu suất tốt nhất tính theo lợi nhuận giao ngay, chỉ sau bạch kim, bạc, palladium và vàng.

Đối với Ngân hàng Trung ương, đồng rúp mạnh lên là tín hiệu tích cực trong cuộc chiến kiềm chế lạm phát. Thống đốc Elvira Nabiullina cho biết hiệu ứng giảm phát từ đồng nội tệ tăng giá vẫn chưa cạn kiệt.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế tại Viện Kinh tế Tăng trưởng Stolypin tại Moscow cảnh báo rằng đà tăng giá này đang dần trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với nền kinh tế.

Theo báo cáo công bố trong tháng này, nếu xu hướng hiện tại kéo dài - với đồng rúp mạnh kết hợp lãi suất tín dụng cao - nền kinh tế có thể sớm rơi vào suy giảm và dẫn đến tình trạng đình trệ kèm lạm phát (stagflation). Ngân hàng Trung ương dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay sẽ chậm lại đáng kể, chỉ đạt 0,5%-1% so với mức 4,3% của năm ngoái.

Các nhà nghiên cứu tại Viện Stolypin nhận định đồng rúp bị định giá quá cao đang làm suy yếu khả năng cạnh tranh của Nga. Họ cho rằng nước này thực chất đang "mất đi lợi thế tự nhiên với tư cách là cường quốc năng lượng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người tiêu dùng nước ngoài so với các nhà sản xuất trong nước, đồng thời làm giảm sức hấp dẫn đầu tư của quốc gia".

Tham khảo BNN