Gia đình hiếm hoi có 3 thành viên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Nhắc đến A Lưới (TP. Huế), nhiều người nhớ về một vùng đất từng giữ vị trí chiến lược trên tuyến hành lang Trường Sơn huyền thoại, nơi quân và dân ta phải đối mặt với những trận càn quét khốc liệt cùng những làn mưa bom, đạn của kẻ thù.

Trên vùng đất gian lao mà anh dũng ấy, đồng bào Pa Cô (nhóm địa phương thuộc dân tộc Tà Ôi), Cơ Tu, Bru Vân Kiều đã đặt trọn niềm tin, một lòng son sắt với Đảng và Bác Hồ. Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhiều người con A Lưới đã trực tiếp tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, góp sức bảo vệ quê hương và tuyến đường Trường Sơn.

Tiêu biểu trong số đó là một gia đình có tới 3 người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND): Anh hùng Hồ Đức Vai, Anh hùng Hồ Kan Lịch và Anh hùng Hồ A Nun. Trong đó, cụ Hồ Đức Vai là chú ruột của bà Hồ Kan Lịch và ông Hồ A Nun.

Đây là một trong số ít gia đình người dân tộc thiểu số ở Việt Nam có 3 thành viên được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Anh hùng Hồ Đức Vai - người con A Lưới được Bác Hồ đặt tên

Anh hùng LLVTND Hồ Đức Vai sinh năm 1940. Ông là người dân tộc thiểu số đầu tiên ở miền Nam được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND vào năm 1965.

Tên lúc nhỏ của ông là Cu The, còn gọi là A Vai. Khi vừa tròn 6 tuổi, A Vai mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống nhờ sự đùm bọc của đồng bào trong thôn bản. Khi cách mạng về, A Vai theo tiếng gọi của Đảng, gia nhập bộ đội địa phương, tham gia chống càn, bảo vệ cuộc sống của người dân trên đất A Lưới.

Năm 1961, A Vai đã tham gia hơn 20 trận đánh lớn, nhỏ, diệt 32 tên địch, bắn bị thương 9 tên, làm sập hầm chông khiến 1 tên địch chết và 50 tên khác bị thương. Những năm sau đó, trong các năm 1963, 1964, 1965 và những năm tiếp theo, ông tiếp tục lập nhiều chiến công.

Anh hùng Hồ Đức Vai có vinh dự 6 lần được ra miền Bắc báo công và gặp Bác Hồ. Đặc biệt, năm 1965, trong một lần gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông được Người đặt tên là Hồ Đức Vai. Cái tên ấy theo ông suốt cuộc đời và trở thành niềm tự hào của đồng bào nơi đây.

Ngày Anh hùng Hồ Đức Vai trở về A Lưới sau lần gặp Bác, quân và dân địa phương tổ chức mít tinh để ông kể lại câu chuyện được gặp Bác Hồ và được Người đặt tên. Từ đó, nhiều người đồng bào dân tộc Pa Cô, Vân Kiều trên đất A Lưới lấy họ Hồ làm họ chung và duy trì đến nay.

Trong quá trình công tác, dù ở cương vị Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện A Lưới (cũ), đại biểu Quốc hội khóa VI, khóa VII hay khi đã nghỉ hưu, ông Hồ Đức Vai vẫn tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo xã hội.

Ông luôn thực hiện tốt trách nhiệm giáo dục con cái trưởng thành, đồng thời chú trọng việc đoàn kết các dân tộc. Tháng 2/2026, Anh hùng LLVTND Hồ Đức Vai qua đời, hưởng thọ 86 tuổi.

Anh hùng Hồ Kan Lịch - nữ Anh hùng LLVT đầu tiên của dân tộc Pa Cô

Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch sinh năm 1943, trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở xã Hồng Bắc, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế (nay thuộc xã A Lưới 2, thành phố Huế).

Năm 14 tuổi, bà Kan Lịch theo chú ruột là Hồ Đức Vai làm nhiệm vụ giao liên cho cơ sở cách mạng ở xã Thượng Ninh, vận chuyển hàng hóa cho bộ đội từ đồng bằng lên vùng núi A Lưới.

Trong một lần vận chuyển hàng hóa, bà Kan Lịch không may bị địch bắt và giam tại Thừa Thiên Huế suốt 3 tháng. Dù bị địch tra tấn dã man, bà nhất quyết không khai báo. Không khai thác được thông tin, địch buộc phải thả Kan Lịch. Trở về quê, bà tiếp tục hoạt động cách mạng.

Năm 1961, Hồ Kan Lịch được giao nhiệm vụ làm Đội trưởng Đội du kích Hồng Bắc. Tháng 5/1964, Mỹ - ngụy huy động nhiều cánh quân đổ bộ lên A Lưới, tổ chức các trận càn quét vào những điểm căn cứ. Đồng chí Kan Lịch được cấp trên giao nhiệm vụ chỉ huy 6 chị em du kích tập kích máy bay tại sân bay A Lưới.

Hồ Kan Lịch được biết đến là người đầu tiên dùng súng trường bắn rơi máy bay Mỹ trên chiến trường Tây Trường Sơn và là một điển hình trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Trong quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí Hồ Kan Lịch lập nhiều thành tích trong chiến đấu và chỉ huy Đội du kích xã gồm 160 người. Đội đã tham gia 49 trận đánh; bản thân đồng chí bắn rơi một máy bay, diệt 150 tên địch, thu giữ nhiều phương tiện, vũ khí của địch.

Bên cạnh chiến đấu, bà còn tích cực lao động sản xuất, trồng ngô, sắn và thường xuyên vận động nhân dân tham gia cách mạng. Tháng 7/1967, đồng chí Hồ Kan Lịch vinh dự dự Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua các lực lượng giải phóng quân miền Nam lần thứ 2 và được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Đồng chí là nữ Anh hùng LLVT đầu tiên của dân tộc Pa Cô.

Trong những năm hoạt động cách mạng, bà Hồ Kan Lịch 7 lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có 4 lần được ăn cơm với Người tại Phủ Chủ tịch.

Đặc biệt, tháng 5/1968, bà được Quân khu Trị Thiên đưa ra Hà Nội gặp Bác Hồ. Tại đây, Bác tặng bà một chiếc radio cùng một cây bút và căn dặn bà luôn phấn đấu để xứng đáng với danh hiệu Anh hùng, làm gương cho bà con và tiếp tục học tập để sau này giúp đỡ đồng bào.

Anh hùng Hồ A Nun - gùi 179 tấn hàng trên tuyến Trường Sơn

Anh hùng LLVTND Hồ A Nun sinh năm 1944. Ông là em trai ruột của nữ Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch và là cháu của Anh hùng LLVTND Hồ Đức Vai. Cả 3 người đều gắn bó với quê hương A Lưới.

Hồ A Nun tham gia làm liên lạc cho cách mạng khi mới 11 tuổi. Đến năm 14 tuổi, ông tình nguyện tham gia vận chuyển hàng trên tuyến đường Trường Sơn đi qua miền núi A Lưới.

Tháng 7/1961, sau khi hoàn thành nhiệm vụ chuyển hàng từ tuyến đường Quảng Trị vào Quảng Nam, ông xung phong ở lại tuyến vận tải Khu 5, tiếp tục gùi, thồ hàng vào chiến trường. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hồ A Nun được biết đến với những thành tích gùi đạn dược, lương thực cho chiến trường.

Từ năm 1961 đến năm 1969, ông đã gùi 179 tấn vũ khí, lương thực, đạn dược, tương đương một đoàn xe chiến lược. Có thời điểm, ông gùi 192kg hàng trên quãng đường núi đồi dài 30km. Với những thành tích và chiến công trong những năm tháng chiến đấu, năm 1969, Hồ A Nun được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Sau ngày đất nước thống nhất, Anh hùng LLVTND Hồ A Nun trở về sinh sống tại xã Hồng Bắc, huyện A Lưới (cũ). Cùng với cấp ủy Đảng, chính quyền và nhân dân địa phương, ông tiếp tục đóng góp xây dựng quê hương A Lưới. Năm 2023, Anh hùng LLVTND Hồ A Nun từ trần.

3 danh hiệu Anh hùng LLVTND được trao cho 3 người trong cùng một gia đình là dấu ấn đặc biệt trong lịch sử đấu tranh cách mạng của A Lưới, ghi lại sự đóng góp của những người con đồng bào dân tộc thiểu số trên vùng đất Trường Sơn trong những năm tháng chiến tranh.