Hiệu quả các công trình chống ngập khẩn cấp của Hà Nội ra sao?

Sáng 23/9, Báo Tiền Phong tổ chức talkshow “Chống ngập cho Hà Nội - Nhìn lại hiệu quả từ những dự án thoát nước trọng điểm” với sự tham dự của đại diện Sở Xây dựng Hà Nội, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố cùng Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội.

Đợt mưa giữa tháng 9 vừa qua là phép thử lớn khi tổng lượng mưa tích lũy 4 ngày lên tới gần 600 mm, nhiều nơi mưa cực đoan trong đêm vượt 170 - 200 mm như Đống Bông, Tây Mỗ. Dù mực nước sông Nhuệ dâng cao đến 5,6 m tại đập Thanh Liệt, nhiều “điểm đen” ngập sâu từng kéo dài 1 - 2 ngày trước đây như khu vực sân vận động Mỹ Đình, Ecolife Tố Hữu hay các hầm chui Đại lộ Thăng Long đã rút cạn nước chỉ sau 20 - 30 phút khi dứt mưa.

Lý giải chuyển biến này, Ông Trương Quốc Bảo, Trưởng phòng Quản lý dự án hạ tầng cấp thoát nước, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố Hà Nội cho biết, đây là kết quả của việc thực hiện quyết liệt các lệnh khẩn cấp từ UBND thành phố. Thông thường các dự án tương tự phải mất khoảng 2 năm, nhưng Ban đã hoàn thành đưa vào vận hành 7 dự án chỉ trong vòng 4 tháng để kịp ứng phó từ đầu tháng 6/2026, bao gồm 5 hồ điều hòa (khoảng 80 ha mặt nước) và 2 tuyến kênh dẫn.

“Qua thực tế theo dõi thì cứ dừng mưa là dừng ngập, các lưu vực đều phát huy hiệu quả rất cao”, đại diện Ban Quản lý dự án nhấn mạnh.

Dưới góc độ vận hành, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội Phạm Ngọc Toàn khẳng định: “Năm hồ điều hòa mới đã bổ sung không gian chứa nước mưa tới hàng triệu mét khối, giúp san sẻ lưu lượng ngay từ đỉnh điểm ở thượng lưu. Cùng với đó, việc trạm bơm Yên Sở được sửa chữa lớn sau hơn 20 năm hoạt động đã giúp công trình chạy 100% công suất trong thời gian dài, đưa nước kịp thời về nguồn xả”.

'Chạy đua' mặt bằng cho trạm bơm Liên Mạc

Bên cạnh 7 dự án khẩn cấp đã phát huy tác dụng, tiến độ của các công trình đầu mối quy mô lớn nhằm giải quyết căn cơ bài toán thoát nước cho lưu vực sông Nhuệ và khu vực phía Tây là vấn đề được các khách mời tập trung phân tích.

Cập nhật về tuyến kênh dẫn La Khê (hạng mục chính dẫn dòng về trạm bơm Yên Nghĩa), ông Bảo cho biết dự án đã cơ bản hoàn thành phần lòng kênh dẫn nước và tham gia tiêu thoát rất tốt trong đợt mưa tháng 9. Hiện các nhà thầu đang tập trung hoàn thiện các hạng mục đường giao thông hai bên bờ kênh để về đích toàn diện ngay trong năm 2026.

Đối với trạm bơm Liên Mạc – mắt xích đầu mối giữ vai trò quyết định tiêu thoát nước từ sông Nhuệ ra sông Hồng, đại diện Ban Quản lý dự án thẳng thắn nhìn nhận: “Theo tiến độ dự án được phê duyệt, trạm bơm Liên Mạc sẽ hoàn thành vào năm 2030. Tuy nhiên, trước tính chất cấp bách và tầm quan trọng của dự án, thành phố đã chỉ đạo quyết liệt. Ban đang tập trung phối hợp với các địa phương giải phóng mặt bằng và sẽ phấn đấu có biện pháp hoàn thành trước tiến độ được duyệt”.

Cùng với trạm bơm Liên Mạc, dự án cải tạo và nạo vét trục sông Nhuệ cũng đang được các sở ngành, nhà đầu tư phối hợp triển khai theo tiến độ phê duyệt đến năm 2029, nhằm tháo gỡ dứt điểm tình trạng mực nước sông Nhuệ dâng cao làm nghẽn dòng tự chảy của toàn khu vực xung quanh.

Tuy vậy, ông Trịnh Ngọc Sơn, Phó Trưởng phòng Cấp, thoát nước (Sở Xây dựng Hà Nội) lưu ý, thoát nước là một chuỗi liên hoàn từ thu gom, truyền dẫn, trữ nước đến các công trình đầu mối tiêu thoát.

Theo ông Sơn, để bền vững lâu dài, thành phố không thể chỉ trông chờ vào một vài dự án riêng lẻ. “Thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát từng khu vực, đôn đốc các dự án trọng điểm triển khai đúng tiến độ và đặc biệt chú trọng việc khớp nối kỹ thuật với hệ thống hiện hữu. Tránh tình trạng công trình hoàn thành nhưng chưa phát huy được công năng do còn thiếu một mắt xích phía trước hoặc phía sau; đồng thời chuyển dần từ tư duy ứng phó bị động sang dự báo chuẩn bị trước và điều hành theo dữ liệu thời gian thực”, đại diện Sở Xây dựng khẳng định.