Iran từ chối gặp đặc phái viên Mỹ, đàm phán hòa bình tiếp tục bế tắc
Iran ngày 30/6 tuyên bố sẽ không gặp gỡ các đặc phái viên cấp cao của Mỹ, làm trắc trở thêm triển vọng về một thoả thuận hòa bình lâu dài giữa hai nước.
Iran tuyên bố sẽ không tiến hành bất kỳ cuộc gặp trực tiếp nào với các đặc phái viên cấp cao của Mỹ tại Qatar, bất chấp nỗ lực ngoại giao của Washington nhằm thúc đẩy tiến trình đàm phán sau thỏa thuận ngừng bắn đạt được hai tuần trước.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định: "Hiện chưa có cuộc gặp nào ở bất kỳ cấp độ nào với phía Mỹ được lên lịch trong những ngày tới".
Trước đó, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner - con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã tới Doha để tham gia các cuộc đàm phán mà Nhà Trắng mô tả là "cấp cao". Tuy nhiên, Iran và nước chủ nhà Qatar đều cho biết hai đặc phái viên Mỹ chỉ làm việc với các nhà trung gian, thay vì gặp trực tiếp phái đoàn Iran.
Qatar xác nhận Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani đã có cuộc gặp với ông Witkoff và Kushner. Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed Al-Ansari, các cuộc tiếp xúc trong thời gian tới sẽ chỉ diễn ra ở cấp kỹ thuật.
Các quan chức Iran cho rằng ưu tiên hiện nay là hoàn tất việc thực thi thỏa thuận ngừng bắn trước khi bước vào các vấn đề phức tạp hơn, bao gồm tương lai chương trình hạt nhân của Tehran.
Điều này cho thấy hai bên vẫn còn cách xa nhau về những nội dung cốt lõi của khuôn khổ thỏa thuận ban đầu, trong đó Mỹ mong muốn Iran dỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz để đổi lấy các ưu đãi tài chính, đồng thời dành 60 ngày để đàm phán một thỏa thuận hòa bình lâu dài.
Mỹ cân nhắc phương án quân sự
Trong lúc tiến trình ngoại giao rơi vào bế tắc, Wall Street Journal đưa tin Tổng thống Donald Trump từng thảo luận với Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân - tướng Dan Caine, về khả năng tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Tuy nhiên, theo tờ báo này, ông Trump quyết định dành thêm thời gian cho con đường ngoại giao.
Trong thời gian qua, Tổng thống Trump cũng nhiều lần công khai cảnh báo Iran sẽ phải đối mặt với các đòn tấn công mạnh hơn nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng
Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã dần được khôi phục sau xung đột, dù vẫn chưa hoàn toàn ổn định. Trước khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, tuyến đường thủy này đảm nhiệm khoảng 20% lưu lượng vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Tuy nhiên, các quan chức Iran cho biết họ có quyền quản lý giao thông cùng với Oman, và dự kiến áp dụng phí quá cảnh từ giữa tháng 8, khi thời hạn 60 ngày của thỏa thuận hiện nay kết thúc.
"Chủ quyền eo biển Hormuz thuộc về Iran và Oman, và việc lưu thông qua eo biển này phải tuân theo các quy định do Iran quyết định", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Ghalibaf cho biết.
Đáp lại, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Washington sẽ không chấp nhận việc Iran thu phí đối với tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải quốc tế này.
"Việc này sẽ không kết thúc bằng việc Iran thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz", ông phát biểu trên chương trình The Michael Knowles Show.
Ông Vance cũng cho biết lưu lượng dầu vận chuyển qua Hormuz đã trở lại mức trước chiến tranh, thậm chí có thời điểm còn vượt mức trước xung đột, dù không công bố số liệu cụ thể.
Thị trường hạ nhiệt nhưng rủi ro vẫn hiện hữu
Dù căng thẳng chưa được giải quyết, giá dầu thế giới đã giảm kể từ cuối tuần trước, sau khi Mỹ không kích các cơ sở quân sự của Iran để đáp trả vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào tàu thương mại và Iran tiến hành các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait và Bahrain.
Cơ quan Thương mại và Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNCTAD) cảnh báo nhiều nền kinh tế dễ tổn thương vẫn có nguy cơ chịu tác động từ giá năng lượng và lương thực tăng cao, ngay cả khi thị trường dầu mỏ đã phần nào ổn định.
Cuộc xung đột cũng làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu, đồng thời tạo sức ép chính trị đối với Tổng thống Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11.
Trong khi đó, một nội dung khác của thỏa thuận Mỹ - Iran là chấm dứt xung đột giữa Israel và Hezbollah tại Li-băng cũng đang đối mặt nhiều trở ngại.
Chủ tịch Quốc hội Li-băng Nabih Berri đã bày tỏ hoài nghi về khuôn khổ thỏa thuận do Mỹ làm trung gian giữa Li-băng và Israel, trong khi nhiều nhà phân tích nhận định việc gắn điều kiện Israel rút quân với yêu cầu Hezbollah giải giáp có thể khiến tiến trình hòa bình tại Li-băng tiếp tục rơi vào bế tắc.
