Khởi tố 'Già làng Tây Nguyên', hé lộ mối liên đới với vụ án Hải Sapa TV: Khung hình phạt nào có thể đối mặt?

Sự việc Đỗ Thành Tín, chủ kênh YouTube, TikTok “Già làng Tây Nguyên”, cùng vợ bị khởi tố về hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với chỉ dẫn địa lý Sâm Ngọc Linh thu hút sự quan tâm của dư luận. Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm pháp lý của ông Tín khi từng quảng bá, tự nhận phân phối sản phẩm cho Hải Sapa TV, người bị bắt tạm giam trước đó về tội lừa dối khách hàng.

Chia sẻ trong chương trình trao đổi do VTC NEWS thực hiện, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường (Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường) đã phân tích khung hình phạt và điều kiện xác định trách nhiệm liên đới trong trường hợp này.

Thủ đoạn dán tem chỉ dẫn địa lý Sâm Ngọc Linh lên sâm không rõ nguồn gốc

Theo thông tin từ Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Ngãi, ngày 12/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Đỗ Thành Tín (42 tuổi) và vợ là Dương Thị Phượng (40 tuổi, cùng trú tại thôn Đắc Hà, xã Đắc Hà, tỉnh Quảng Ngãi) về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”, quy định tại Điều 226 Bộ luật Hình sự.

Tín bị bắt tạm giam, còn Phượng bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú do có vai trò đồng phạm và đứng tên trên giấy phép đăng ký hộ kinh doanh.

Theo kết quả điều tra ban đầu, cuối tháng 8/2026, lực lượng công an kiểm tra cửa hàng “Già làng Tây Nguyên” tại số 602 đường Phan Đình Phùng, phường Conum, tỉnh Quảng Ngãi, phát hiện nhiều sản phẩm rượu ngâm sâm, củ sâm ngâm mật ong được trưng bày, chào bán dưới nhãn hiệu “Sâm Ngọc Linh”.

Cơ quan điều tra xác định, vợ chồng Tín thu mua sâm trôi nổi, không có tem truy xuất nguồn gốc với giá rẻ, sau đó tự ý dán nhãn, tem mang chỉ dẫn địa lý Ngọc Linh lên bao bì. Thông qua cửa hàng và các nền tảng mạng xã hội, hai người quảng cáo, chào bán sản phẩm nhằm thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên.

Cơ sở kinh doanh của Tín chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý Ngọc Linh đối với sản phẩm sâm củ. Chỉ dẫn địa lý Sâm Ngọc Linh đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận bảo hộ từ tháng 8/2016. Việc sử dụng chỉ dẫn địa lý này trong hoạt động thương mại phải tuân thủ các quy định về nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng và quyền sử dụng theo quy định pháp luật.

Từng quảng bá sản phẩm cho Hải Sapa TV, trách nhiệm liên đới được xác định thế nào?

Đỗ Thành Tín sở hữu kênh YouTube “Già làng Tây Nguyên” và tài khoản TikTok với khoảng 500.000 người theo dõi. Nội dung kênh gắn với văn hóa, ẩm thực và kỹ năng sinh tồn ở vùng núi rừng Tây Nguyên. Từ hình ảnh này, Tín mở rộng sang quảng cáo, kinh doanh các sản phẩm như rượu sâm và sâm ngâm mật ong.

Tín cũng thường xuyên xuất hiện trong các video với Vũ Hoàng Hải, chủ kênh YouTube Hải Sapa TV, chuyên về văn hóa, ẩm thực Tây Bắc. Hai người từng đăng tải nội dung ăn uống, giới thiệu đặc sản và quảng bá sản phẩm.

Ngày 25/10/2023, kênh “Già làng Tây Nguyên” đăng video có tiêu đề đề cập đến “bí kiếp để có gia tài nghìn tỷ” của Hải Sapa TV. Trong các video quảng bá, Tín tự nhận là “nhà phân phối độc quyền” thịt trâu gác bếp Tây Bắc của Hải tại khu vực Tây Nguyên; cả hai cũng đưa sản phẩm Sâm Ngọc Linh vào nội dung quảng cáo.

Ngày 24/4/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai khởi tố, bắt tạm giam Vũ Hoàng Hải (Hải Sapa TV) về tội “Lừa dối khách hàng”. Theo cơ quan công an, Hải nhập khẩu thịt trâu không rõ nguồn gốc nhưng quảng cáo gian dối là thịt trâu gác bếp chuẩn Tây Bắc để bán cho người tiêu dùng.

Sau khi Hải bị bắt, Tín đăng video đính chính, cho rằng tuyên bố mình là “nhà phân phối độc quyền” trước đó chỉ là “nói phét khi làm YouTube” và chưa bán được ký thịt trâu nào. Việc Tín từng quảng bá sản phẩm cho Hải vì thế đặt ra nghi vấn về trách nhiệm pháp lý liên quan.

Phân tích vụ việc, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng các đối tượng thường lợi dụng địa danh, văn hóa và hình ảnh mộc mạc của người vùng cao để xây dựng uy tín trên mạng xã hội. Khi có lượng người theo dõi lớn, họ có thể sử dụng thủ đoạn đánh tráo khái niệm về nguồn gốc hàng hóa hoặc xâm phạm chỉ dẫn địa lý để thu lợi bất chính.

Tuy nhiên, theo luật sư, hành vi vi phạm của Hải Sapa TV tại Lào Cai và Đỗ Thành Tín tại Quảng Ngãi hiện được xử lý độc lập trong hai vụ án khác nhau. Cơ quan công an sẽ làm rõ việc Tín từng quảng bá, tự nhận phân phối thịt trâu gác bếp cho Hải.

Nếu điều tra chứng minh Tín biết rõ sản phẩm thịt trâu của Hải bị giả mạo nguồn gốc nhưng vẫn cố tình tiếp tay quảng bá, phân phối để hưởng lợi, Tín mới có thể bị xử lý với vai trò đồng phạm giúp sức về tội “Lừa dối khách hàng”.

Ngược lại, nếu Tín hoàn toàn không biết việc Hải gian dối về nguồn gốc hàng hóa thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh này. Đến thời điểm hiện tại, cơ quan chức năng chưa đủ cơ sở pháp lý xác định hai người là đồng phạm trong cùng một vụ án.

Luật sư Đặng Văn Cường phân tích khung hình phạt cho Già làng Tây Nguyên

Về vụ án tại Quảng Ngãi, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường cho biết Điều 226 Bộ luật Hình sự quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ tại Việt Nam.

Theo luật sư, trường hợp thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng, gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc thuộc các trường hợp luật định khác, người phạm tội có thể bị xử lý theo khoản 1 Điều 226, với mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

Nếu phạm tội có tổ chức, phạm tội từ 2 lần trở lên, thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên, gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 500 triệu đồng trở lên hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị xử lý theo khoản 2 Điều 226. Khung hình phạt này là phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Luật sư Đặng Văn Cường nhận định, cơ quan điều tra sẽ làm rõ số lượng giao dịch, tổng số tiền thu lợi bất chính và vai trò đồng phạm của từng bị can để xác định khung hình phạt phù hợp.

Về yếu tố lỗi, luật sư nhấn mạnh hành vi xâm phạm chỉ dẫn địa lý được xác định là lỗi cố ý. Quyền sở hữu công nghiệp đối với chỉ dẫn địa lý Sâm Ngọc Linh đã được đăng ký, cấp phép và công khai rộng rãi trên các phương tiện truyền thông trong nhiều năm.

Theo ông, đây là kiến thức mà tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động kinh doanh thương mại phải biết. Vì vậy, ngay cả khi bị can bào chữa rằng không biết chỉ dẫn địa lý đã được đăng ký, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Vụ việc là lời cảnh báo đối với những người sáng tạo nội dung, KOLs khi sử dụng sức ảnh hưởng trên mạng xã hội để quảng bá hoặc phân phối hàng hóa. Lượng người theo dõi lớn không đồng nghĩa với việc sản phẩm được bảo đảm về nguồn gốc, chất lượng hay tính hợp pháp.

Với người tiêu dùng, đặc biệt khi mua các sản phẩm có giá trị cao như Sâm Ngọc Linh, cần chủ động kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, tem truy xuất và giấy tờ chứng minh quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý hợp pháp, thay vì chỉ dựa vào hình ảnh hay lời giới thiệu của người nổi tiếng trên mạng xã hội.