Loại hạt mọc hoang rụng đầy gốc nay thành món ngon mức giá lên tới nửa triệu đồng mỗi ký, khách du lịch tranh nhau mua

Nhắc đến vùng đất lịch sử Côn Đảo, du khách thường nghĩ ngay đến những bãi biển hoang sơ, hệ sinh thái rừng nguyên sinh kỳ vĩ và những câu chuyện quá khứ bi hùng. Thế nhưng, xen lẫn giữa không gian ấy là một biểu tượng thầm lặng nhưng đầy sức sống mang tên cây bàng. Loài cây cổ thụ mọc rợp bóng trên mọi nẻo đường, sân trường hay ven biển nay không chỉ làm nhiệm vụ che nắng mà còn tạo ra một sinh kế độc đáo cho người dân địa phương.

Hành trình từ lúc rạng sáng

Sự khác biệt của bàng Côn Đảo đến từ chính thổ nhưỡng khắc nghiệt nơi đây. Cái nắng chói chang quanh năm kết hợp cùng gió biển mang theo vị mặn đã hun đúc nên những quả bàng to, lớp vỏ cứng cáp và phần nhân bên trong đặc ruột hơn hẳn bàng ở đất liền. Khi mùa hè gõ cửa vào khoảng tháng 7 và tháng 8, những tán lá bắt đầu chuyển màu cũng là lúc người dân bước vào vụ thu hoạch nhộn nhịp nhất trong năm.

Công việc nhặt lộc trời tưởng chừng nhàn hạ nhưng lại đòi hỏi một lịch trình sinh hoạt đảo lộn hoàn toàn. Để có được những quả bàng chất lượng nhất, người thợ phải thức dậy từ 3 đến 4 giờ sáng, soi đèn pin đi dọc các tuyến đường lớn. Họ không hái trực tiếp trên cây mà phải chờ dơi ăn phần thịt quả vào ban đêm, để lại phần hạt rơi rụng xuống gốc khi rạng sáng. Việc đi nhặt từ sớm tinh mơ giúp thu gom được những quả nguyên vẹn, chưa bị xe cộ cán nát hay bị lẫn vào rác thải khi công nhân vệ sinh bắt đầu ngày làm việc.

Nghệ thuật chẻ hạt

Quá trình hô biến một quả bàng khô khốc thành món mứt thơm ngon là một bài toán của sự kiên nhẫn. Quả nhặt về phải được phơi liên tục dưới nắng gắt từ 4 đến 5 ngày cho đến khi lớp vỏ ngoài khô giòn và cứng đanh lại. Lúc này, công đoạn gian nan nhất là chẻ hạt mới thực sự bắt đầu.

Người làm phải dùng một con dao sắc, canh đúng lực để chẻ đôi lớp vỏ vát mà không làm tổn thương phần nhân mỏng manh bên trong. Chỉ cần quá tay một chút, hạt sẽ vỡ nát, làm giảm tính thẩm mỹ và rớt giá thê thảm khi bán ra thị trường. Ngay cả những người thợ lành nghề nhất, quen tay với từng đường dao cũng chỉ có thể tách được khoảng 1 kg nhân hạt hoàn chỉnh sau một buổi ngồi cặm cụi. Chính lượng công sức khổng lồ đổ vào từng hạt bàng nhỏ bé đã lý giải vì sao món ăn dân dã này lại có mức giá đắt đỏ đến vậy.

Từ món ăn vặt thành món quà xa xỉ

Trước khi làn sóng du lịch bùng nổ, hạt bàng chỉ là món ăn vặt quen thuộc để người dân xứ đảo nhâm nhi trong những ngày biển động. Sự tò mò của du khách thập phương đã mở ra một hướng đi mới, biến thứ hạt mộc mạc này thành một mặt hàng thương mại có giá trị cao. Các cơ sở sản xuất bắt đầu chuẩn hóa quy trình, mang đến hai phiên bản hương vị đặc trưng là rang muối và ngào đường gừng.

Với phiên bản rang muối, sự tối giản được đặt lên hàng đầu để tôn vinh vị béo bùi nguyên bản, điểm xuyết chút mặn mòi của biển cả. Ngược lại, kỹ thuật ngào đường gừng lại là một màn trình diễn của sự khéo léo. Người thợ phải đảo đều tay trên ngọn lửa liu riu, canh sao cho lớp đường quyện cùng gừng thái chỉ áo một lớp mỏng quanh hạt, ngả màu vàng nâu óng ả mà tuyệt đối không bị vón cục hay cháy khét.

Sự khan hiếm về sản lượng tự nhiên và chi phí nhân công cao đã đẩy giá mứt hạt bàng lên một mặt bằng mới. Một lọ nhỏ trọng lượng 200 gram hiện được bán với giá từ 45.000 đến 55.000 đồng. Nếu khách hàng muốn mua số lượng lớn, mức giá dao động từ 450.000 đến 500.000 đồng mỗi ký. Thậm chí vào những tháng trái mùa hay khan hiếm nguồn cung, con số này có thể chạm ngưỡng 600.000 đồng, ngang ngửa với nhiều loại hải sản cao cấp.

Nhận thấy tiềm năng kinh tế to lớn, người dân và các chủ vườn tại Côn Đảo không còn phụ thuộc hoàn toàn vào những cây bàng cổ thụ mọc tự nhiên. Một xu hướng mới đang hình thành khi nhiều người bắt đầu ươm giống và trồng bàng thành từng khu vực chuyên canh. Đây là một mũi tên trúng hai đích, khi loài cây chịu hạn và chịu mặn tốt này vừa phủ xanh cảnh quan cho các khu nghỉ dưỡng, vừa tạo ra nguồn nguyên liệu dồi dào, hứa hẹn biến mứt hạt bàng thành một ngành nghề bền vững trong tương lai.