Lương 50 triệu đồng/tháng vẫn không có người làm, doanh nghiệp bất lực vì thiếu lao động

Thực trạng này đang tạo ra áp lực lớn đối với năng lực sản xuất của doanh nghiệp, thậm chí khiến không ít đơn vị phải cân nhắc từ chối hoặc chưa dám ký thêm hợp đồng xuất khẩu vì thiếu nhân lực.

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), 6 tháng đầu năm, xuất khẩu dệt may chỉ tăng khoảng 1,7%, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng chung của kim ngạch xuất khẩu cả nước. Dù vậy, ngành vẫn duy trì mức xuất siêu khoảng 9,2 tỷ USD.

Tuy nhiên, khi nhìn vào kế hoạch những tháng cuối năm, bài toán nhân lực đang trở thành một trong những rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp dệt may. “Dệt may khó cạnh tranh với các lĩnh vực điện tử, công nghệ hay những dự án quy mô lớn khi mức lương của các ngành này cao hơn đáng kể khiến doanh nghiệp chật vật tìm người”, ông Trương Văn Cẩm chia sẻ.

Không chỉ ngành dệt may, ngành chế biến thủy sản cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng. Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết để sản xuất khoảng 1,5 triệu container hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu mỗi năm, các doanh nghiệp đang sử dụng hàng trăm nghìn lao động.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long đang không thể tuyển đủ công nhân trong bối cảnh nhu cầu xuất khẩu gia tăng. Theo ông Nam, có những thời điểm doanh nghiệp cần sản xuất khoảng 200 container hàng mỗi tháng nhưng với nguồn nhân lực và máy móc hiện có chỉ đáp ứng được khoảng một nửa công suất.

Thực tế thiếu lao động cũng diễn ra tại nhiều khu công nghiệp ở TPHCM như Linh Trung, Tân Thuận hay Tân Bình. Dù các doanh nghiệp liên tục treo bảng tuyển dụng với nhiều chính sách hấp dẫn như hỗ trợ tiền thuê nhà, không yêu cầu kinh nghiệm hay thưởng tuyển dụng, số lượng ứng viên vẫn không đáp ứng được nhu cầu.

Ở lĩnh vực logistics, tình trạng khan hiếm nhân lực còn rõ nét hơn. Bà Đặng Thị Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TPHCM, cho biết năm 2025 mức lương lái xe container khoảng 25 triệu đồng/tháng, nhưng hiện nay doanh nghiệp đã phải nâng lên 45-50 triệu đồng/tháng mà vẫn rất khó tuyển đủ nhân sự.

Những con số thống kê cũng phản ánh rõ sự mất cân đối trên thị trường lao động. Theo Trung tâm Dịch vụ Việc làm TPHCM, trong 6 tháng đầu năm, nguồn cung lao động đạt hơn 112.000 người, trong khi nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp lên tới gần 166.000 vị trí.

Đáng chú ý, nhu cầu tuyển dụng tập trung chủ yếu ở nhóm lao động phổ thông, sản xuất, vận hành máy, công nhân có tay nghề và các vị trí trực tiếp tạo ra giá trị sản xuất. Trong khi đó, nguồn cung lại tập trung nhiều ở nhóm hành chính, văn phòng, marketing, truyền thông và lao động có trình độ đại học, tạo nên sự lệch pha giữa cung và cầu lao động.

Ngành chế biến gỗ cũng không nằm ngoài xu hướng này. Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cho biết tình trạng thiếu lao động, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Bộ, đã kéo dài nhiều tháng.

Theo ông Hoài, nhiều doanh nghiệp trong ngành không dám ký thêm hợp đồng xuất khẩu vì không đủ nhân công để đảm bảo tiến độ giao hàng. “Thiếu hụt nhân công trong những năm tới sẽ ngày càng gay gắt hơn. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải thay đổi ngay để tìm ra mô hình phát triển phù hợp hơn, thúc đẩy tăng trưởng nhưng cũng giảm bớt sự lệ thuộc vào lợi thế nhân công giá rẻ”, ông Ngô Sỹ Hoài nhận định.

Các hiệp hội ngành hàng cho rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở mức lương. Cơ hội việc làm ngày càng đa dạng khiến người lao động có nhiều lựa chọn hơn, trong khi các ngành điện tử, công nghệ, năng lượng hay những dự án đầu tư lớn đang tạo sức hút mạnh nhờ thu nhập và điều kiện làm việc hấp dẫn hơn. Bên cạnh đó, xu hướng dịch chuyển lao động, yêu cầu về môi trường làm việc, phúc lợi và cơ hội phát triển nghề nghiệp cũng khiến việc giữ chân công nhân ngày càng khó khăn.

Trong bối cảnh lợi thế lao động giá rẻ dần thu hẹp, nhiều chuyên gia nhận định doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào việc tăng lương để giải quyết bài toán nhân lực. Chuyển đổi số, đầu tư tự động hóa, nâng cao năng suất lao động, cải thiện phúc lợi, đào tạo kỹ năng và xây dựng môi trường làm việc bền vững được xem là những giải pháp lâu dài nhằm duy trì năng lực cạnh tranh.

Khi đơn hàng xuất khẩu đang dần phục hồi, việc đảm bảo đủ nguồn nhân lực không chỉ quyết định tiến độ giao hàng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp Việt trong những năm tới.