‘Mắt thần Đông Dương’ tọa lạc trên đỉnh núi chính thức dừng hoạt động sau 32 năm

Trạm radar Sơn Trà 1 (còn gọi là Trạm ra đa 29) được mệnh danh là "mắt thần Đông Dương". Nằm trên đỉnh núi cao 621m so với mực nước biển, hệ thống này có bán kính quan sát lên đến hàng trăm km, bao quát toàn bộ không phận và hải phận khu vực.

Thông tin từ Công ty Quản lý bay miền Trung cho biết, đúng 0h ngày 1/6/2026, hệ thống radar Sơn Trà 1 ở đỉnh Sơn Trà, TP. Đà Nẵng chính thức ngắt kết nối, hoàn thành sứ mệnh giám sát và bảo đảm an toàn cho hoạt động bay tại khu vực miền Trung sau hơn 3 thập kỷ khai thác.

Trong nhiều năm qua, khối cầu radar màu trắng nổi bật trên đỉnh bán đảo Sơn Trà không chỉ là dấu mốc quen thuộc đối với người dân Đà Nẵng mà còn trở thành điểm nhận diện đặc trưng của khu vực. Từ vị trí gần đỉnh Bàn Cờ, công trình này có thể quan sát từ nhiều nơi trong thành phố và cũng là điểm dừng chân yêu thích của nhiều du khách.

Theo lãnh đạo Công ty Quản lý bay miền Trung, sau khi hệ thống cũ ngừng hoạt động, đơn vị đang triển khai các hạng mục tháo dỡ, thay thế thiết bị bên trong cũng như từng bước thay mới phần vỏ cầu radar bằng kết cấu hiện đại hơn. Đồng thời, hệ thống radar Eldis thế hệ mới đang được lắp đặt nhằm phục vụ công tác giám sát và điều hành bay trong giai đoạn tiếp theo.

Lần kiểm tra cuối cùng đối với hai đài radar được thực hiện vào ngày 31/5/2026 tại phòng máy thiết bị của Trạm radar Sơn Trà 1. Các kỹ sư đã rà soát toàn bộ trạng thái hoạt động của hệ thống, từ công suất phát, màn hình hiển thị dữ liệu đến hệ thống giám sát kỹ thuật trước khi thực hiện quy trình dừng phát sóng theo kế hoạch đã được công bố.

Nhìn lại chặng đường lịch sử, ngày 8/12/1994 đánh dấu thời điểm anten radar Sơn Trà 1 chính thức quay những vòng đầu tiên. Khi đó, hệ thống radar PSR/MSSR Thales được xem là một trong những trang thiết bị hiện đại nhất Việt Nam, cho phép giám sát vùng trời rộng lớn từ Vinh đến Nha Trang và vươn xa tới hàng trăm hải lý trên Biển Đông.

Sự xuất hiện của Sơn Trà 1 cùng với các trạm radar tại Tân Sơn Nhất và Quy Nhơn đã góp phần hình thành mạng lưới giám sát không lưu đồng bộ trên phạm vi cả nước. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam từng bước làm chủ hoàn toàn vùng thông báo bay FIR Hồ Chí Minh, bảo đảm hoạt động điều hành bay xuyên suốt trên không phận dân dụng quốc gia.

Trong suốt quá trình vận hành, hệ thống radar Sơn Trà 1 không chỉ là hạ tầng kỹ thuật trọng yếu mà còn là nơi gắn bó với nhiều thế hệ kỹ sư quản lý bay. Từ những người trực tiếp tiếp nhận công nghệ trong giai đoạn đầu đến lớp kỹ sư kế cận, tất cả đã góp phần duy trì hoạt động ổn định của hệ thống suốt hơn 30 năm qua.

Theo Công ty Quản lý bay miền Trung, việc dừng hoạt động hai đài radar cũ là một phần trong quá trình chuyển đổi công nghệ nhằm nâng cao năng lực giám sát, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành hàng không. Trong thời gian tới, lực lượng kỹ thuật sẽ được tăng cường đào tạo để khai thác hiệu quả hệ thống radar Eldis mới, bảo đảm duy trì an toàn và tính liên tục của dịch vụ điều hành bay.