Nam nghệ sĩ từng 'phủ sóng' cả nước với vai diễn kinh điển qua đời

Nghệ sĩ Du Bổn Xương - người gắn với hình tượng Tế Công trên màn ảnh và vai Gia Thúc trong “Phồn hoa”, qua đời tại Bắc Kinh (Trung Quốc) sáng 24/9, hưởng thọ 93 tuổi. Theo CCTV, nam diễn viên qua đời vì bệnh tật.

Thông tin về sự ra đi của Du Bổn Xương nhanh chóng nhận được sự quan tâm của khán giả Trung Quốc. Trên Weibo, tin nghệ sĩ qua đời nhận hơn 200 triệu lượt đọc cùng hàng trăm nghìn bình luận. Nhiều khán giả nhắc lại hình ảnh Tế Công với chiếc mũ cũ, bộ quần áo vá víu, đôi giày rách và chiếc quạt mo.

Gần 30 năm chủ yếu đóng vai phụ, “vụt sáng” nhờ vai diễn để đời

Du Bổn Xương sinh năm 1933 tại Giang Tô, Trung Quốc. Ông sớm yêu thích biểu diễn và theo đuổi sân khấu từ khi còn trẻ. Năm 1956, ông tốt nghiệp Học viện Hý kịch Thượng Hải, sau đó gia nhập Trung ương Thí nghiệm thoại kịch, tiền thân của Nhà hát Kịch Quốc gia Trung Quốc.

Những năm đầu sự nghiệp, Du Bổn Xương dành phần lớn thời gian hoạt động trên sân khấu và tham gia hàng chục tác phẩm. Trong gần 30 năm đầu làm nghề, ông chủ yếu đảm nhận các vai phụ, thậm chí có nhân vật chỉ xuất hiện thoáng qua hoặc không có lời thoại.

Theo truyền thông Trung Quốc, Du Bổn Xương từng đóng 79 vai nhưng có tới 77 vai là nhân vật phụ hoặc diễn viên quần chúng. Ông từng ví những vai phụ như “gia vị” trong một món ăn, góp phần tạo nên tổng thể của tác phẩm.

Năm 1980, ông nhận giải thưởng về diễn xuất với vai người hầu trong vở “Một đầy tớ, hai chủ”. Đây là một dấu mốc trong quá trình hoạt động sân khấu của nam nghệ sĩ.

Bước ngoặt đến vào năm 1984, khi Du Bổn Xương biểu diễn tiết mục kịch câm “Tắm” trên chương trình Gala mừng năm mới của CCTV. Tiết mục sử dụng biểu cảm và ngôn ngữ cơ thể để tạo tiếng cười, giúp tên tuổi nam diễn viên đến gần hơn với công chúng.

Một năm sau, khi 52 tuổi, ông được chọn đóng chính trong bộ phim truyền hình “Tế Công”.

Tế Công là nhân vật dựa trên hình tượng một thiền sư sống vào thời Nam Tống. Những câu chuyện dân gian lưu truyền nhiều sự tích về ông, trong đó có hình ảnh vị hòa thượng sử dụng thần thông để trừ yêu diệt ma, giúp đỡ người khó khăn và chống lại bất công.

Trong “Tế Công”, Du Bổn Xương xây dựng nhân vật với vẻ ngoài xuề xòa, chiếc mũ cũ, bộ quần áo vá víu, đôi giày rách và chiếc quạt mo. Tế Công có cách hành xử hài hước, đôi lúc ngây ngô nhưng luôn đứng về phía người yếu thế. Nhân vật còn được biết đến với tên gọi Tế Điên hòa thượng, gắn với hình ảnh ăn mặc rách rưới, thích uống rượu, ăn thịt và thường giả điên giả dại.

Cách thể hiện của Du Bổn Xương kết hợp nét hài hước, tinh quái với sự điềm đạm và lòng trắc ẩn của nhân vật. Vai diễn tạo tiếng vang lớn, giúp ông trở thành gương mặt quen thuộc với đông đảo khán giả Trung Quốc.

Khi tham gia Tế Công, thù lao của Du Bổn Xương được nhắc tới ở mức 120 NDT mỗi tập (khoảng 465.000 đồng).

Năm 1986, Du Bổn Xương nhận giải Nam diễn viên chính xuất sắc tại Giải Kim Ưng truyền hình Trung Quốc lần thứ tư. Tế Công từ đó trở thành nhân vật gắn chặt với tên tuổi của nam nghệ sĩ.

Năm 1995, ông tiếp tục đảm nhận vai này trong “Tế Công du ký”. Sau đó, Du Bổn Xương còn trở lại với nhân vật Tế Công trong các dự án khác.

Sau thành công của “Tế Công”, ông tiếp tục tham gia điện ảnh, truyền hình và sân khấu. Du Bổn Xương góp mặt trong các tác phẩm như “Bảo liên đăng” (2005), “Kiếm vũ”, “Họa bì 2” và “Bạch hồ”.

Năm 2006, ông đầu tư thực hiện bộ phim “Liễu Phàm”, đồng thời tham gia nhiều khâu trong quá trình sản xuất. Nam nghệ sĩ sau đó tiếp tục hoạt động sân khấu với vở “Hoằng Nhất pháp sư - Thắng lợi cuối cùng”, kể về cuộc đời Lý Thúc Đồng - người sau này trở thành Hoằng Nhất pháp sư.

Theo truyền thông Trung Quốc, Du Bổn Xương từng bán nhà để đầu tư cho các dự án nghệ thuật. Ông từng chia sẻ quan niệm rằng để trở thành một diễn viên tốt, trước hết phải trở thành một người tốt. Theo ông, diễn xuất đòi hỏi người nghệ sĩ hiểu con người, hiểu nhân vật và liên tục rèn luyện bản thân.

Tuổi 90 vẫn hoạt động nghệ thuật, sống trong viện dưỡng lão cùng vợ

Năm 2023, ở tuổi 90, Du Bổn Xương vào vai Gia Thúc - người dẫn dắt Bảo Tổng (Hồ Ca đóng) bước vào giới thương trường Thượng Hải trong “Phồn hoa” của đạo diễn Vương Gia Vệ.

Trong quá trình quay, Du Bổn Xương được cho là làm việc gần 10 giờ mỗi ngày và chuẩn bị nhiều phương án cho từng cảnh diễn. Hồ Ca từng nhận xét Du Bổn Xương luôn có yêu cầu cao với bản thân. Theo Hồ Ca, nghệ sĩ gạo cội ít đưa ra lời khuyên trực tiếp cho diễn viên trẻ nhưng cách làm việc và thái độ với nghề của ông mang lại nhiều bài học cho thế hệ sau.

Du Bổn Xương từng rút vai Gia Thúc khỏi danh sách đề cử Nam diễn viên phụ xuất sắc tại Giải Bạch Ngọc Lan năm 2024, theo thông tin từ phía ê-kíp “Phồn hoa”. Ông muốn dành cơ hội cho các diễn viên trẻ.

Tháng 10/2024, Du Bổn Xương được trao Giải thưởng Thành tựu trọn đời về truyền hình tại Giải Kim Ưng lần thứ 32.

Ở tuổi ngoài 90, nam nghệ sĩ vẫn duy trì việc học hỏi và tham gia các hoạt động nghệ thuật. Ông từng chia sẻ: “Chỉ có học mới tiến bộ, mới có hy vọng, có giác ngộ. Học thì mới làm đầu óc minh mẫn, không hoang mang, không hồ đồ”.

Năm 2025, Du Bổn Xương công bố kế hoạch tham gia một dự án phim ngắn về Tế Công. Dự án hướng tới hình thức video dọc đang phát triển tại Trung Quốc, dự kiến để các diễn viên trẻ đảm nhận vai chính và kết hợp hình ảnh Tế Công thời trẻ. Du Bổn Xương tham gia vào quá trình phát triển nhân vật.

Về đời sống riêng, Du Bổn Xương và vợ - bà Dương Tuệ Hoa, có 2 người con. Những năm cuối đời, vợ chồng ông sống tại một viện dưỡng lão. Du Bổn Xương và vợ cho biết môi trường tại đây phù hợp với nhu cầu và độ tuổi. Hằng ngày, hai người được hướng dẫn rèn luyện sức khỏe, trò chuyện với những người cùng trang lứa, chơi bóng và đánh bài.

Trong cuộc phỏng vấn năm 2025, trước tin đồn các con bất hiếu, để cha mẹ sống tại viện dưỡng lão, Du Bổn Xương phủ nhận. Ông giải thích môi trường tại đây giúp bản thân duy trì tinh thần tích cực nên các con đồng ý để cha mẹ sống tại viện. Nam nghệ sĩ cũng cho biết các con thường xuyên tới thăm hai ông bà.

Hơn 70 năm hoạt động nghệ thuật, Du Bổn Xương dành phần lớn cuộc đời cho sân khấu và màn ảnh. Sự ra đi của ông khép lại hành trình nghệ thuật kéo dài qua nhiều thế hệ khán giả Trung Quốc.