Người lính duy nhất sống sót sau một trận đánh khốc liệt ở Quảng Trị, nay là NSND, 'huyền thoại nhạc đỏ' của Việt Nam

NSND Trung Đức sinh năm 1952, là một trong những "huyền thoại" của dòng nhạc cách mạng. Sở hữu giọng ấm, vang, khỏe khoắn và truyền cảm, ông để lại ấn tượng với người yêu nhạc qua loạt ca khúc như Giai điệu Tổ quốc, Chào em cô gái Lam Hồng, Trên đỉnh Trường Sơn, Ta ra trận hôm nay, Chiếc gậy Trường Sơn, Chào sông Mã anh hùng...

Ngoài ra, NSND Trung Đức còn sáng tác nhiều ca khúc đi cùng năm tháng như Chân quê, Gọi em, Nhớ về hội Lim…

Ít ai biết, đằng sau một nghệ sĩ với tình yêu sâu sắc dành cho âm nhạc cách mạng là người chiến sĩ đã dành cả tuổi trẻ gắn bó với những năm tháng khói lửa của chiến tranh, góp sức bảo vệ Tổ quốc.

Ông sinh ra tại Hà Đông, trong một gia đình nông dân, không ai theo nghệ thuật. Năm 1992, khi 20 tuổi, nghệ sĩ Trung Đức viết đơn xin đi bộ đội. Thời điểm đó, ông đang theo học ở Đại học Tổng hợp, ngành Văn. Nghe theo tiếng gọi của miền Nam, ông viết đơn tình nguyện ra chiến trường, được phân công học lái xe ở Thái Nguyên và trở thành lính lái xe Đoàn 559 của Trường Sơn, tham gia nhiều trận đánh tại Quảng Trị.

Một trong những trận chiến khốc liệt khiến ông không thể nào quên là lần chở hàng vào Quảng Trị. Khi chỉ còn cách thị xã Kỳ Anh cũ (Hà Tĩnh) 5km, xe của ông bị hỏng, không thể đi tiếp. Phía trước có 7 xe của đồng đội vẫn đang tiến lên.

Ít ai ngờ rằng, chính sự cố hỏng xe lại vô tình cứu ông khỏi lằn ranh sinh tử. Khi xe của ông dừng lại thì bất ngờ một đợt rocket từ máy bay Mỹ trút xuống khu vực đoàn xe phía trước, cách chưa đầy 1km. 7 chiếc xe bị thiêu rụi chỉ trong chớp mắt, 7 người lính lái xe mãi mãi không trở về.

Trải qua lần thoát chết trong gang tấc ấy, nghệ sĩ Trung Đức cảm thấy bản thân trưởng thành hơn rất nhiều. 9 tháng làm nhiệm vụ lái xe trên tuyến lửa ấy cũng đã trở thành ký ức khắc sâu trong tâm trí, theo ông suốt cuộc đời.

Những năm tháng là người lính, ông luôn mang theo bên mình một cây đàn guitar gỗ đặt sau xe. Giữa những giờ phút nghỉ ngơi hiếm hoi, cây đàn trở thành “người bạn đồng hành”, cùng ông biểu diễn văn nghệ tiếp thêm tinh thần cho đồng đội.

Sau thời gian phục vụ trong quân ngũ, ông được cử đi học sĩ quan chuyên nghiệp. Tuy nhiên, với niềm đam mê âm nhạc cháy bỏng, Trung Đức đã xin chuyển hướng theo đuổi nghệ thuật.

Sau khi xuất ngũ, ông tham gia một cuộc thi ca hát tại tỉnh Hà Tây và xuất sắc giành giải Nhất với ca khúc Hà Tây quê lụa. Đây chính là bước đệm quan trọng, giúp ông xác định rõ mong muốn của mình. Ông theo học tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Tại đây, ông có cơ hội được đào tạo thanh nhạc bài bản, trực tiếp học hát nhạc cổ điển dưới sự hướng dẫn của NSND Trung Kiên và NSND Quý Dương.

Tốt nghiệp, nghệ sĩ Trung Đức bắt đầu hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp tại Đoàn Ca múa nhạc Hà Tây. Đến năm 1980, ông chuyển về Đoàn Ca múa Thăng Long (Hà Nội). Sau đó một năm, ông tiếp tục công tác tại Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam và gắn bó cho đến khi nghỉ hưu.

Với những đóng góp bền bỉ cho nền âm nhạc nước nhà, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 2007.

Trong chương trình Giai điệu kết nối, NSND Trung Đức từng có những chia sẻ giàu cảm xúc về hành trình gắn bó với nghệ thuật. Ông cho biết, mỗi ca khúc mình thể hiện đều chất chứa những kỷ niệm và câu chuyện riêng, không đơn thuần chỉ là lời ca hay giai điệu.

Đặc biệt, với xuất thân là người lính từng trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt, đối mặt với ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, ông luôn mang vào mỗi tác phẩm một chiều sâu cảm xúc rất thật, rất mãnh liệt. Đó là ký ức, suy tư và tình cảm chân thành từ một thời trận mạc.

Ngoài hoạt động biểu diễn, ông còn tham gia giảng dạy tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quân đội và hướng dẫn thêm cho một số bạn trẻ có niềm đam mê ca hát.

Bên cạnh sự nghiệp nghệ thuật, NSND Trung Đức còn có cuộc sống gia đình bình yên. Ông gắn bó với người vợ tên Phương trong hơn 35 năm hạnh phúc, có 4 người con (3 trai, 1 gái). Hiện nay, ông sống cùng con cháu tại Hà Nội, tận hưởng cuộc sống giản dị sau nhiều năm cống hiến cho âm nhạc.