Nhà Trắng xác nhận cuộc gặp 3 bên Mỹ, Trung Quốc và Nga, hé lộ nội dung trọng tâm
Nhà Trắng xác nhận lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga sẽ có cuộc gặp 3 bên chưa từng có tại Thâm Quyến, vấn đề kiểm soát kho vũ khí hạt nhân hơn 10.000 đầu đạn có thể là tâm điểm chú ý.

Theo NBC News và AP ngày 13/11, Nhà Trắng xác nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin, bên lề Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á và Thái Bình Dương (APEC), diễn ra tại Thâm Quyến từ ngày 18 đến 19/11.
Đây được xem là cuộc gặp 3 bên chưa từng có tiền lệ giữa các nhà lãnh đạo đương nhiệm của Mỹ, Nga và Trung Quốc, đánh dấu sự kiện ngoại giao đặc biệt giữa những quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales cho biết ông Trump sẽ kết thúc chuyến thăm Trung Quốc bằng cuộc hội đàm với ông Tập Cận Bình và ông Putin. Trong đó, giảm số lượng vũ khí hạt nhân trên toàn cầu là một trong những vấn đề được Tổng thống Mỹ ưu tiên.
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Mỹ nhấn mạnh Washington không kỳ vọng cuộc gặp sẽ ngay lập tức dẫn đến thỏa thuận cụ thể. Thay vào đó, Nhà Trắng coi đây là bước khởi đầu nhằm thiết lập đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo 3 nước về kiểm soát vũ khí và an ninh chiến lược.
Trước cuộc gặp 3 bên, ông Trump dự kiến có cuộc hội đàm song phương và ăn trưa làm việc với ông Tập Cận Bình.
Nhà Trắng hiện không lên lịch cuộc gặp riêng giữa ông Trump và ông Putin, dù cả 2 sẽ cùng tham dự các hoạt động của APEC.
Mỹ muốn đưa Trung Quốc vào thỏa thuận hạt nhân mới
Vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân được đặt lên bàn đàm phán trong bối cảnh cơ chế hạn chế kho vũ khí chiến lược giữa Mỹ và Nga đang đứng trước khoảng trống lớn.
Hiệp ước New START, thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Washington và Moscow, đã hết hiệu lực vào tháng 2/2026, khép lại cơ chế pháp lý cuối cùng giới hạn quy mô lực lượng hạt nhân chiến lược của 2 nước.
Trước đó, Moscow từng đề xuất 2 nước tiếp tục tự nguyện tuân thủ các giới hạn chủ chốt thêm một năm. Tuy nhiên, ông Trump không đồng ý với phương án gia hạn đơn thuần, thay vào đó kêu gọi xây dựng một thỏa thuận mới, hiện đại và có sự tham gia của Trung Quốc.
Washington cho rằng một cơ chế kiểm soát vũ khí chỉ bao gồm Mỹ và Nga sẽ không còn phù hợp khi Bắc Kinh đang mở rộng năng lực hạt nhân. Theo ước tính của Lầu Năm Góc, Trung Quốc sở hữu hơn 600 đầu đạn hạt nhân, trong khi Mỹ và Nga mỗi nước có hơn 5.000 đầu đạn.
Sự chênh lệch này cũng là trở ngại lớn đối với triển vọng đàm phán. Bắc Kinh lâu nay không mặn mà với việc tham gia các thỏa thuận cắt giảm vũ khí cùng Washington và Moscow, với lập luận rằng kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc nhỏ hơn nhiều so với 2 cường quốc còn lại.
Một quan chức Mỹ cho rằng đã đến lúc Trung Quốc tham gia đối thoại nghiêm túc về trách nhiệm kiểm soát vũ khí hạt nhân.
Cuộc gặp tại Thâm Quyến vì thế được xem là cơ hội để Mỹ trực tiếp đưa đề xuất kiểm soát vũ khí 3 bên lên cấp lãnh đạo cao nhất.
Tuy nhiên, khác biệt về quy mô kho vũ khí và lợi ích chiến lược khiến khả năng đạt được một thỏa thuận trong ngắn hạn vẫn rất hạn chế.
Bàn chiến sự Iran, nhưng không đưa Ukraine vào chương trình nghị sự
Ngoài vấn đề hạt nhân, ông Trump dự kiến trao đổi với 2 nhà lãnh đạo về cuộc chiến tại Iran, vốn đang gây tác động lớn đến quan hệ quốc tế và thị trường năng lượng.
Theo một quan chức cấp cao Mỹ, cuộc chiến Nga và Ukraine sẽ không nằm trong chương trình nghị sự chính thức của cuộc gặp 3 bên. Washington giải thích rằng tiến trình đàm phán về Ukraine đang được thực hiện thông qua một kênh riêng, không có sự tham gia của Trung Quốc.
Dù vậy, thông tin về cuộc gặp đã làm dấy lên quan ngại tại Ukraine.
Tổng thống Volodymyr Zelenskyy lo ngại sự kiện có thể trở thành diễn đàn để các cường quốc thảo luận tương lai cuộc xung đột mà không có sự tham gia trực tiếp của Kyiv. Một số nhà quan sát thậm chí so sánh cuộc gặp dự kiến tại Thâm Quyến với Hội nghị Yalta năm 1945, khi lãnh đạo Mỹ, Anh và Liên Xô bàn bạc về trật tự thế giới sau Thế chiến II.
Tuy nhiên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov bác bỏ cách so sánh này, nhấn mạnh mọi thỏa thuận tiềm năng giữa 3 nước không thể bị áp đặt lên các quốc gia khác.
Theo ông Peskov, những cuộc đối thoại giữa các cường quốc phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng và cùng có lợi.
Cuộc gặp có thể làm lu mờ hội nghị APEC
Dù ít khả năng đạt được thỏa thuận ngay lập tức, cuộc gặp tại Thâm Quyến vẫn có ý nghĩa ngoại giao lớn đối với cả 3 bên.

Với Washington, đây là cơ hội thúc đẩy mục tiêu đưa Trung Quốc vào khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân, đồng thời duy trì đối thoại với Moscow và Bắc Kinh trong bối cảnh quan hệ giữa các nước còn nhiều bất đồng.
Đối với Trung Quốc, việc đăng cai cuộc gặp giữa lãnh đạo 3 cường quốc có thể củng cố hình ảnh và vai trò ngoại giao của nước chủ nhà.
APEC năm nay quy tụ lãnh đạo của 21 nền kinh tế thành viên tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ và thương mại lớn ở miền nam Trung Quốc. Sự kiện cũng tạo cơ hội để Bắc Kinh giới thiệu những thành tựu phát triển của thành phố, từ một khu vực ven biển quy mô nhỏ trở thành trung tâm công nghệ toàn cầu chỉ sau vài thập kỷ.
Trong khi đó, Nga có thể tận dụng cuộc gặp để khẳng định vị thế trên trường quốc tế, đặc biệt khi Moscow vẫn đang chịu sức ép từ các nước phương Tây liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine.
Ông Edgard Kagan, cựu Đại sứ Mỹ tại Malaysia, hiện làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định cuộc gặp có giá trị biểu tượng đáng kể đối với ông Putin.
Theo chuyên gia này, sự xuất hiện cùng lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc giúp Moscow phát đi thông điệp rằng Nga vẫn đóng vai trò quan trọng trong những vấn đề chiến lược toàn cầu.
Tuy nhiên, cuộc gặp cũng đặt Bắc Kinh trước bài toán ngoại giao không đơn giản.
Trung Quốc lâu nay nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do, trong khi một cuộc đối thoại riêng giữa 3 cường quốc có thể làm dấy lên những câu hỏi về sự tham gia của các nước khác vào quá trình định hình trật tự quốc tế.
Giáo sư Hoo Tiang Boon, chuyên gia chính sách đối ngoại Trung Quốc tại Đại học Công nghệ Nanyang, nhận định sự kiện có thể khiến thông điệp ủng hộ chủ nghĩa đa phương của Bắc Kinh trở nên khó truyền tải hơn.
Mối quan hệ giữa 3 nhà lãnh đạo cũng có những đặc điểm riêng. Ông Tập Cận Bình và ông Putin đã gặp nhau hơn 40 lần kể từ năm 2013, trong khi ông Trump cũng nhiều lần hội đàm trực tiếp với cả 2 nhà lãnh đạo.
Theo giới phân tích, cuộc gặp ngày 19/11 nhiều khả năng mang ý nghĩa biểu tượng và mở đường cho những cuộc thương lượng tiếp theo hơn là tạo ra bước đột phá tức thời.