Nhập siêu lập kỷ lục 16,8 tỷ USD, cán cân thương mại thâm hụt suốt 6 tháng rưỡi

Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan, trong kỳ 1 tháng 6 (từ ngày 1-15/6), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 51,19 tỷ USD, giảm nhẹ 0,2% so với nửa cuối tháng 5.

Trong đó, xuất khẩu đạt 24,21 tỷ USD, giảm 6,4%; nhập khẩu đạt 26,98 tỷ USD, tăng 6,1%. Kết quả này khiến cán cân thương mại tiếp tục thâm hụt 2,77 tỷ USD trong nửa đầu tháng 6.

Lũy kế đến hết ngày 15/6, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 239,93 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nhập khẩu lên tới 256,72 tỷ USD, tăng 33,1%. Tổng trị giá xuất nhập khẩu cả nước đạt gần 496,7 tỷ USD, tăng 27%.

Đáng chú ý, mức nhập siêu lũy kế đã lên tới 16,8 tỷ USD, đánh dấu 6,5 tháng liên tiếp cán cân thương mại thâm hụt. Cùng kỳ năm ngoái, Việt Nam vẫn xuất siêu gần 5 tỷ USD.

Theo SSI Research, nhập siêu gia tăng chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất tăng mạnh cùng với đà mở rộng đầu tư. Đơn vị này cho biết gần 94% mức tăng nhập khẩu đến từ tư liệu sản xuất và nguyên liệu trung gian, phản ánh quá trình mở rộng năng lực sản xuất thay vì sự suy giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong khi đó, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định áp lực nhập khẩu hiện nay đến từ xu hướng doanh nghiệp tăng dự trữ hàng hóa trước rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ làn sóng đầu tư FDI đang gia tăng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài có thể tạo áp lực lên thị trường ngoại hối trong nửa cuối năm.

Một điểm đáng chú ý là phần lớn nhập siêu đến từ khu vực doanh nghiệp trong nước, trong khi khối FDI vẫn duy trì xuất siêu.

Theo ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước gần như đi ngang, chỉ tăng khoảng 2,5% trong 5 tháng đầu năm, trong khi tăng trưởng xuất khẩu chủ yếu đến từ khu vực FDI.

Cùng quan điểm, ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup, cho rằng động lực xuất siêu từ khối FDI đang suy giảm. Bên cạnh đó, giá linh kiện điện tử như chip và RAM tăng mạnh khiến chi phí nhập khẩu leo thang, trong khi doanh nghiệp khó tăng giá bán tương ứng.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, nhận định Việt Nam là nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nguyên vật liệu để sản xuất xuất khẩu. Trong bối cảnh giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào tăng cao do bất ổn địa chính trị, nhập siêu là điều khó tránh khỏi.

Theo các chuyên gia của Công ty Chứng khoán MB (MBS), xuất khẩu cả năm 2026 có thể tăng 17,5-19,8%, trong khi nhập khẩu tăng 24-26,6%. Theo đó, cán cân thương mại cả năm được dự báo thâm hụt khoảng 5-7 tỷ USD.