Nợ công Mỹ chính thức vượt mốc 40.000 tỷ USD
Tổng nợ của Chính phủ Mỹ lần đầu tiên vượt 40.000 tỷ USD, Bộ Tài chính Mỹ cho biết hôm 19/8, làm dấy lên cảnh báo mới về nguy cơ khủng hoảng tài khóa khi chi phí dành cho các chương trình an sinh xã hội và trả lãi nợ tăng mạnh, trong khi nguồn thu ngân sách bị hạn chế bởi các chính sách cắt giảm thuế.
Theo báo cáo cập nhật về số dư tiền mặt và nợ công hằng ngày của Bộ Tài chính Mỹ, tính đến 18/8, tổng nợ công của nước này đạt 40.047 tỷ USD. Trong đó, 32.266 tỷ USD là trái phiếu Kho bạc do công chúng nắm giữ và 7.782 tỷ USD là các khoản nợ do các cơ quan chính phủ Mỹ nắm giữ.
Khoản nợ của Chính phủ Mỹ hiện đã tăng hơn gấp đôi trong chưa đầy 1 thập kỷ, từ mức 19.950 tỷ USD khi ông Donald Trump lần đầu nhậm chức vào tháng 1/2017. Khoảng 1/3 mức tăng này phát sinh trong 2 năm Chính phủ Mỹ đẩy mạnh vay nợ để tài trợ các biện pháp ứng phó đại dịch COVID 19 dưới thời ông Trump và cựu Tổng thống Joe Biden. Phần còn lại chủ yếu đến từ chính sách tài khóa của 2 chính quyền, cùng tình trạng mất cân đối kéo dài giữa thuế và chi tiêu.
Các tổ chức giám sát ngân sách đã dự báo Mỹ sẽ sớm vượt mốc 40.000 tỷ USD và liên tục cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng nợ nghiêm trọng nếu Quốc hội không giải quyết tình trạng tài khóa thiếu bền vững bằng cách tăng thuế, cắt giảm chi tiêu hoặc kết hợp cả 2.
Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm, cho rằng khoản nợ 40.000 tỷ USD không chỉ nằm trên sổ sách của Chính phủ mà còn tác động trực tiếp đến nền kinh tế và cuối cùng ảnh hưởng đến túi tiền của người dân.
Theo bà, việc vay nợ càng nhiều sẽ càng làm gia tăng áp lực lạm phát, thu hẹp nguồn lực dành cho các ưu tiên khác trong ngân sách và khiến Mỹ dễ tổn thương hơn trước các tình huống khẩn cấp trong nước cũng như biến động ở nước ngoài.
Đáng chú ý, Mỹ chỉ mất chưa đầy 5 tháng để tăng tổng nợ từ 39.000 tỷ USD lên 40.000 tỷ USD. Khoản nợ này đã tăng gấp 4 lần trong chưa đầy 20 năm, trong khi Mỹ từng mất tới năm 1981 mới lần đầu tiên chạm mốc 1.000 tỷ USD.
Bà MacGuineas nhận định tốc độ suy giảm tài khóa của một cường quốc toàn cầu đang trở nên đáng lo ngại và có thể dự đoán được.
Chủ nợ nước ngoài bắt đầu thận trọng?
Gánh nặng nợ ngày càng lớn cũng có thể khiến các chủ nợ nước ngoài của Mỹ trở nên thận trọng hơn. Các nhà đầu tư nước ngoài hiện nắm giữ gần 1/3 lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ, song nhu cầu của nhóm này đã suy giảm trong năm qua.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng thường kéo theo lãi suất cao hơn đối với các khoản vay thế chấp, mua ô tô và vay vốn kinh doanh. Trong bối cảnh núi nợ chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, ông Trump hôm 19/8 tiếp tục kêu gọi hạ lãi suất.
Khi được hỏi tại Nhà Trắng liệu người Mỹ có nên lo ngại về biến động trên thị trường trái phiếu hay không, ông Trump cho rằng không cần phải lo lắng, đồng thời lập luận rằng khi nền kinh tế Mỹ mạnh, lãi suất nên giảm.
Chi tiêu thời đại dịch vẫn để lại gánh nặng
Bộ Tài chính Mỹ tuần trước công bố thâm hụt ngân sách tháng 7 ở mức 432 tỷ USD, cao thứ 4 trong lịch sử. Hoàn trả tiền thuế quan khiến nguồn thu từ hải quan tiếp tục âm trong tháng thứ 3 liên tiếp, trong khi chi cho các chương trình An sinh Xã hội và Medicare dành cho người cao tuổi tiếp tục tăng.
Trong 10 tháng đầu năm tài khóa 2026, thâm hụt ngân sách Mỹ đã vượt tổng mức thâm hụt của cả năm tài khóa 2025, dù vẫn còn 2 tháng mới kết thúc năm tài khóa hiện tại.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên, nợ công Mỹ tăng 7.800 tỷ USD dưới thời ông Trump, hơn một nửa trong số đó phát sinh trong 9 tháng cuối nhiệm kỳ khi Chính phủ Mỹ triển khai các biện pháp ứng phó đại dịch.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, nợ Mỹ đã tăng thêm 3.800 tỷ USD. Tính trong 2 nhiệm kỳ của ông Trump, tổng mức tăng hiện lên tới khoảng 11.600 tỷ USD.
Trong nhiệm kỳ của ông Biden, nợ công Mỹ cũng tăng 8.400 tỷ USD. Bên cạnh các khoản chi lớn để phục hồi sau COVID 19, chính quyền Biden còn đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, trợ cấp năng lượng sạch và nhiều chương trình ưu tiên khác.
Ủy ban Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm nhận định các chính sách của cả ông Trump và ông Biden đều khiến quỹ đạo nợ liên bang tăng nhanh hơn so với kịch bản chỉ thực hiện những khoản chi tiêu đã được luật hiện hành quy định.
Riêng đạo luật lớn được ông Trump thúc đẩy trong nhiệm kỳ thứ 2, có tên One Big Beautiful Bill Act, được Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ ước tính sẽ làm nợ liên bang tăng thêm 4.700 tỷ USD.
Ông Trump từng định hình nhiệm kỳ thứ 2 là giai đoạn tập trung cắt giảm chi phí, trong đó có việc cắt giảm nhân sự tại các cơ quan liên bang theo sáng kiến của Bộ Hiệu quả Chính phủ. Tuy nhiên, phần lớn các khoản cắt giảm tập trung vào nhóm chi tiêu tùy ý, vốn chỉ chiếm phần nhỏ trong ngân sách liên bang.
Mỹ hiện chi khoảng 7.000 tỷ USD mỗi năm. Khoảng 60% trong số này dành cho các chương trình chi tiêu bắt buộc, bao gồm An sinh Xã hội, Medicare, Medicaid và chăm sóc cựu binh. Những khoản chi này có xu hướng tăng theo chi phí sinh hoạt.
Ngoài ra, khoảng 1.100 tỷ USD được dành để trả lãi cho các khoản vay của Chính phủ Mỹ. Chi phí này tiếp tục tăng khi tổng nợ phình to và lãi suất duy trì ở mức cao.
Năm tài khóa 2025 đánh dấu lần đầu tiên chi phí trả nợ vượt ngân sách dành cho Lầu Năm Góc. Trong 10 tháng đầu năm tài khóa 2026, chi phí trả lãi thậm chí đã vượt khoản chi cho Medicare, trở thành khoản mục lớn thứ 2 trong ngân sách liên bang, chỉ sau hệ thống An sinh Xã hội.
Gánh nặng tài khóa của Mỹ ngày càng lớn khi Chính phủ phải chi nhiều hơn để đáp ứng chi phí hưu trí và chăm sóc y tế cho thế hệ baby boom. Trong khi đó, các quỹ tín thác của An sinh Xã hội và Medicare chịu sức ép khi nguồn thu từ thuế tiền lương và thuế thu nhập không đủ bù đắp chi phí liên bang.
