Nóng: Đàm phán thuế quan đổ vỡ phút chót, Mỹ ra đòn 50%, Canada thề đáp trả 'từng đồng một'

Các mức thuế mới áp dụng đối với hàng trăm mặt hàng Mỹ nhập khẩu từ Canada, trong đó có ván ép, đồ uống có cồn, thiết bị điện và dụng cụ khúc côn cầu, với tổng trị giá khoảng 20 tỷ USD. Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết nước này sẽ áp mức thuế tương ứng “'từng đồng một' nhằm bảo vệ người lao động và doanh nghiệp”.

Hai bên đổ lỗi cho nhau về sự đổ vỡ của cuộc đàm phán. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng những yêu cầu được các nhà đàm phán Canada đưa ra vào phút chót đã phá vỡ sự cân bằng đạt được sau nhiều ngày thương lượng.

“Bất chấp việc Mỹ đề nghị dành cho Canada những điều kiện ưu đãi nhất trong số các nhà xuất khẩu lớn vào thị trường của chúng tôi, những yêu cầu mới và việc Canada rút lại một số cam kết khác đã phá vỡ sự cân bằng thận trọng đạt được trong những ngày qua”, ông Greer nói trong một tuyên bố.

Trong khi đó, ông Carney cho rằng chính Mỹ đã thay đổi lập trường. Ông nói những “thay đổi vào phút chót trong các điều khoản mà Mỹ đề xuất là không công bằng, không hợp lý về kinh tế và đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào”.

Việc không đạt được thỏa thuận làm gia tăng căng thẳng giữa hai đồng minh lâu năm, vốn có tổng kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ lên tới gần 900 tỷ USD trong năm ngoái.

Bên cạnh các biện pháp thuế quan, Tổng thống Donald Trump nhiều lần công khai đề cập khả năng biến Canada thành một bang của Mỹ, gọi các Thủ tướng Canada là “Thống đốc” và cho rằng Canada không thể tồn tại nếu không có Mỹ.

Diễn biến này cũng cho thấy ông Trump dường như đã quá sớm khi tuyên bố tối 18/8 rằng hai nước đã đạt được thỏa thuận, chỉ chưa đầy hai giờ trước thời điểm các mức thuế dự kiến có hiệu lực. Các quan chức Canada sau đó cho biết vẫn còn những nội dung quan trọng cần được thống nhất.

“Dù tôi hy vọng sẽ có thêm thông tin về những gì đã xảy ra và hướng đi tiếp theo, điều này thực sự đáng lo ngại đối với hàng nghìn nhà xuất khẩu nhỏ của Canada”, Dan Kelly, người đứng đầu Liên đoàn Doanh nghiệp Độc lập Canada, nhận xét.

Hai bên trước đó đã thảo luận một dự thảo thỏa thuận, trong đó dự kiến giảm thuế đối với một số sản phẩm thép và nhôm của Canada xuống 25%, đồng thời hạ thuế đối với ô tô Canada xuống 15%.

Đổi lại, Canada sẽ dỡ bỏ các biện pháp trả đũa được áp dụng từ năm ngoái, sau khi Tổng thống Donald Trump khởi động cuộc chiến thương mại. Nhà Trắng cũng yêu cầu Canada đưa ra một loạt nhượng bộ, trong đó có việc xóa bỏ thuế trả đũa đối với xe nhập khẩu từ Mỹ và chấm dứt lệnh cấm bán lẻ đồ uống có cồn của Mỹ tại phần lớn các tỉnh bang.

Mức thuế mới 50% được áp dụng dựa trên một điều khoản chưa từng được sử dụng trước đây trong Đạo luật Thuế quan năm 1930, trao cho Tổng thống Mỹ quyền áp thuế đối với những quốc gia bị cho là phân biệt đối xử với hoạt động thương mại của Mỹ. Tổng cộng, các mặt hàng nằm trong danh sách chịu thuế mới có giá trị khoảng 20 tỷ USD trong kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Mỹ.

Tuy nhiên, các mức thuế mới không áp dụng đối với những nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng nhất mà Mỹ nhập khẩu từ Canada, như dầu mỏ, kali và các khoáng sản thiết yếu. Canada hiện là nguồn cung dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ nước ngoài quan trọng nhất của Mỹ, với lượng xuất khẩu sang nước này đạt hơn 4 triệu thùng mỗi ngày.

Các cuộc thăm dò dư luận tại Canada cho thấy phần đông người dân ủng hộ việc đáp trả các mức thuế của ông Trump. Theo những người am hiểu vấn đề, các quan chức tại Ottawa đã nghiên cứu một loạt phương án để phản ứng.

Trước đó, ông Carney đã loại trừ khả năng hạn chế nguồn cung các tài nguyên thiên nhiên quan trọng sang Mỹ. “Là một nhà cung cấp đáng tin cậy là điều quan trọng”, ông Carney nói với các phóng viên vào cuối tháng 7, ngay sau khi chính quyền Trump lần đầu tiên đe dọa áp mức thuế 50%.