Nữ minh tinh điện ảnh Việt Nam đời đầu từng làm báo chí thế giới tốn nhiều giấy mực: Cha là Anh hùng dân tộc, được cựu Tổng thống Pháp nhận nuôi
Báo chí Pháp khi đó gọi bà là “Công chúa Trung Hoa”, còn bà tự xưng là “Công chúa Hoàng Thị Thế”.
Xuất thân từ gia đình cách mạng
Hoàng Thị Thế sinh năm 1901 tại Yên Thế, Bắc Giang xưa. Bà là con gái của Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám và bà Đặng Thị Nho - người vợ thứ ba của thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Yên Thế, từng trực tiếp tham gia và gắn bó với phong trào. Tuổi thơ của bà gắn với giai đoạn cuộc khởi nghĩa bước vào thời kỳ thoái trào trước sự đàn áp ngày càng khốc liệt của thực dân Pháp.
Năm 1909, khi còn rất nhỏ, Hoàng Thị Thế bị bắt. Mẹ bà bị đày sang Guyane (Pháp) và qua đời trên đường đi, còn cha bà bị sát hại vào năm 1913. Sau khi bị bắt, Hoàng Thị Thế được giao cho nhà tư sản Nguyễn Hữu Thu tại Hải Phòng nuôi dưỡng.
Đến năm 1917, toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut nhận làm người giám hộ và đưa bà sang Pháp. Khi đó, bà mới 16 tuổi, được đặt tên theo tiếng Pháp là Marie Beátrice Destham và theo học tại trường nội trú Jean d’Arc ở Biarritz.
Trong một cuốn sách viết về Hoàng Thị Thế, tác giả Claude Gendre cho rằng việc Albert Sarraut, người từng ban lệnh truy sát Hoàng Hoa Thám, nhận làm cha đỡ đầu của con gái thủ lĩnh Yên Thế xuất phát từ nỗi lo bà có thể trở thành biểu tượng quy tụ nghĩa quân và tiếp nối con đường đấu tranh của cha nếu còn ở Bắc Bộ.
Ở tuổi 21, Hoàng Thị Thế xin phép trở về Việt Nam. Bà tiếp tục việc học tại Sài Gòn, sau đó ra Hà Nội làm thủ thư tại phủ Thống sứ Bắc Kỳ. Trong thời gian này, bà có những hoạt động giúp đỡ người nghèo và thanh niên yêu nước, khiến chính quyền thực dân Pháp tỏ ra lo ngại.
Khi 26 tuổi, bà bị buộc quay lại Pháp. Tại đây, Albert Sarraut giới thiệu bà như một công chúa, còn Tổng thống Pháp Paul Doumer trở thành người cha đỡ đầu và chu cấp cho bà một khoản sinh hoạt phí.
Từ khoảng năm 1930, Hoàng Thị Thế bắt đầu bước vào lĩnh vực điện ảnh. Vai diễn đầu tay của bà là một công chúa Trung Hoa trong bộ phim La Lettre. Tác phẩm ra mắt năm 1930 và nhanh chóng gây chú ý tại Pháp, mang lại cho bà nguồn thu nhập cao hơn trước và giúp tên tuổi Hoàng Thị Thế được công chúng biết đến rộng rãi.
Báo chí Pháp khi đó gọi bà là “Công chúa Trung Hoa”, còn bà tự xưng là “Công chúa Hoàng Thị Thế”. Sau thành công của La Lettre, bà tiếp tục tham gia các bộ phim La Donna Bianca (1931) của đạo diễn Jack Salvatori và Le Secret de l’émeraude (Bí mật ngọc lục bảo, 1935) của đạo diễn Maurice de Canonge.
Cuộc đời chìm nổi, gian truân
Ngày 14/08/1931, Hoàng Thị Thế kết hôn với Jean Joseph Bernard Robert Bourgès, 24 tuổi, người Pháp gốc Bỉ. Thiệp báo hỉ ghi rõ Tổng thống Cộng hòa Pháp cùng Albert Sarraut trân trọng báo tin lễ thành hôn của con gái nuôi là “Công chúa Hoàng Thị Thế”.
Một số tư liệu hình ảnh còn lưu giữ cho thấy bà trong lễ cưới với lúp trắng, áo soiree dài quét đất và bó hoa ly trắng trên tay. Sự kiện này được báo chí trong và ngoài nước phản ánh rộng rãi.
Tuần báo Thức tỉnh kinh tế Đông Dương số ra ngày 25/10/1931 cho biết lễ cưới diễn ra tại Tòa thị chính Saint Amand ở Caudéran, với Albert Sarraut làm người chứng hôn. Một số tờ báo trong nước như Hà Thành Ngọ báo cũng đăng tải thông tin, đồng thời làm rõ Hoàng Thị Thế là con gái của Đề Thám, không phải “công chúa con vua Trung Hoa” như một số báo Pháp từng nhầm lẫn.
Năm 1935, Hoàng Thị Thế sinh con trai, đặt tên là Jean Mari Bourgès. Sau đó, bà tiếp tục tham gia bộ phim Le Secret de l’émeraude. Đến năm 1940, bà ly hôn với Robert Bourgès và chuyển sang học nghề bói toán.
Năm 1959, trong chuyến công du Pháp, bà Ngô Đình Nhu - theo ủy quyền của Ngô Đình Diệm đã mời Hoàng Thị Thế về sinh sống tại Sài Gòn nhưng bà từ chối. Năm 1960, với sự hỗ trợ của ông Phan Kế Toại, Phó Thủ tướng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lúc bây giờ, bà trở về Hà Nội.
Sau một thời gian sinh sống tại Thủ đô, Hoàng Thị Thế về Bắc Giang (cũ), nơi nhiều người thân của bà đang sinh sống. Tại đây, năm 1963, bà viết hồi ký Kỷ niệm thời thơ ấu bằng tiếng Pháp. Bản dịch tiếng Việt do Lê Kỳ Anh, tức nhà thơ Hoàng Cầm, thực hiện và được Ty Văn hóa Hà Bắc xuất bản năm 1975.
Ngày 9/12/1988, bà Hoàng Thị Thế qua đời và được an táng tại Phồn Xương, Yên Thế, Bắc Giang (cũ), hưởng thọ 87 tuổi.
Ảnh: Tư liệu sưu tầm
Bài viết sử dụng thông tin tham khảo từ các nguồn:
- Cuộc đời lưu lạc đầy bí ẩn của con gái 'Hùm thiêng Yên Thế' qua ảnh - VTC News
- Con gái 'Hùm thiêng Yên Thế' từng là con nuôi Tổng thống Pháp - Báo Bắc Ninh
- Cuộc đời kỳ lạ của con gái Hùm Thiêng Yên Thế qua ảnh - Tạp chí Tri thức
