'Ông lớn' Nhật Bản đưa Việt Nam vào mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng chip toàn cầu

Hãng sản xuất vật liệu bán dẫn Tokuyama của Nhật Bản đang tăng cường hiện diện tại Đông Nam Á, trong đó Việt Nam được lựa chọn làm một mắt xích quan trọng trong kế hoạch tái cấu trúc mạng lưới sản xuất polysilicon. Chiến lược này nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhà máy duy nhất tại Nhật Bản, đồng thời chuẩn bị cho nhu cầu vật liệu bán dẫn được dự báo tăng mạnh trong những năm tới.

Tại Việt Nam, Tokuyama vừa đưa vào hoạt động một cơ sở mới tại TP.HCM, chuyên xử lý, làm sạch và kiểm tra chất lượng polysilicon, loại vật liệu có độ tinh khiết cao được sử dụng làm nguyên liệu đầu vào để sản xuất tấm silicon bán dẫn.

Nhà máy do một công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Tokuyama vận hành, giúp tập đoàn kiểm soát trực tiếp các công nghệ độc quyền. Tổng vốn đầu tư cho cơ sở này khoảng 60 triệu USD, với công suất mục tiêu 4.000 tấn polysilicon mỗi năm. Tokuyama dự kiến bắt đầu sản xuất thương mại vào năm 2027, sau khi hoàn tất quá trình thử nghiệm.

Tại lễ khai trương, Chủ tịch Tokuyama Hiroshi Yokota cho biết cơ sở tại Việt Nam sẽ trở thành nền tảng sản xuất ở nước ngoài của tập đoàn, trong bối cảnh doanh nghiệp đang từng bước phân bổ lại mạng lưới sản xuất polysilicon vốn lâu nay tập trung chủ yếu tại Nhật Bản.

Việt Nam được chọn nhờ nguồn nhân lực

Một trong những yếu tố giúp Việt Nam được Tokuyama lựa chọn là chất lượng nguồn nhân lực. Tại nhà máy, công nhân trực tiếp xử lý và chia nhỏ các thanh polysilicon thành những mảnh có kích thước phù hợp để đưa vào lò của khách hàng.

Công đoạn này phần lớn được thực hiện thủ công nhằm hạn chế nguy cơ vật liệu bị nhiễm tạp chất kim loại từ máy móc, đồng thời bảo đảm kích thước của từng mảnh polysilicon đáp ứng yêu cầu. Do vật liệu phải đạt độ tinh khiết đặc biệt cao, công việc đòi hỏi người lao động có tay nghề, sự cẩn trọng và tính ổn định trong quá trình thao tác.

Ông Kazuhiro Kawaguchi, Tổng giám đốc công ty con của Tokuyama tại Việt Nam, cho biết kinh nghiệm tích cực của các thực tập sinh kỹ thuật người Việt từng làm việc tại những nhà máy của Tokuyama là một trong những lý do quan trọng khiến tập đoàn quyết định đầu tư vào Việt Nam.

Bên cạnh Việt Nam, Tokuyama cũng đang mở rộng mạng lưới sản xuất tại Malaysia. Cơ sở mới tại đây được xây dựng thông qua liên doanh giữa Tokuyama và OCI của Hàn Quốc, với tổng vốn đầu tư khoảng 300 triệu USD.

Nhà máy dự kiến sản xuất 8.000 tấn thanh polysilicon mỗi năm, trong đó Tokuyama sẽ tiếp nhận khoảng một nửa sản lượng.

Phân tán sản xuất để giảm điểm nghẽn chuỗi cung ứng

Việc đồng thời mở rộng sang Việt Nam và Malaysia cho thấy Tokuyama không chỉ muốn tăng công suất mà còn đang thay đổi cách tổ chức chuỗi cung ứng vật liệu bán dẫn.

Khi hai cơ sở mới tại Đông Nam Á đi vào hoạt động, tổng công suất của Tokuyama tại Nhật Bản và Đông Nam Á sẽ tăng khoảng 50%, lên 12.500 tấn mỗi năm.

Tokuyama hiện có khả năng tinh chế polysilicon với mức tạp chất chỉ khoảng 1 phần nghìn tỷ. Với công nghệ này, tập đoàn đang là nhà sản xuất polysilicon dành cho ngành bán dẫn lớn thứ ba thế giới, chiếm khoảng 20% thị phần.

Tuy nhiên, việc phần lớn hoạt động sản xuất tập trung tại một nhà máy ở Nhật Bản cũng tạo ra rủi ro đáng kể. Một sự cố hoặc gián đoạn tại cơ sở này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cung ứng vật liệu cho khách hàng.

Theo ông Inoue, Tokuyama quyết định phân bổ thêm cơ sở sản xuất tại các quốc gia Đông Nam Á có điều kiện thuận lợi nhằm xây dựng nguồn cung ổn định hơn. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các nhà sản xuất chip như Rapidus và TSMC đang mở rộng hoạt động sản xuất tại Nhật Bản, kéo theo nhu cầu đối với vật liệu bán dẫn chất lượng cao.

Nhu cầu polysilicon siêu tinh khiết được dự báo tiếp tục tăng cùng sự phát triển của ngành bán dẫn và làn sóng đầu tư vào AI.

Theo Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn SEMI, tổng lượng tấm silicon được xuất xưởng trên toàn cầu có thể đạt 15,5 tỷ inch² vào năm 2028, tăng khoảng 20% so với năm 2025.

Làn sóng đầu tư vào AI cũng đang thúc đẩy nhu cầu đối với các linh kiện bán dẫn tiên tiến, trong đó có bộ nhớ băng thông cao (HBM), qua đó kéo theo nhu cầu đối với vật liệu đầu vào có độ tinh khiết cao.

“Dự báo từ khách hàng cho thấy nhu cầu sẽ vượt công suất của nhà máy Tokuyama vào khoảng năm 2027”, ông Inoue cho biết.

Theo ông, với triển vọng hiện tại, sản lượng bổ sung từ các cơ sở tại Việt Nam và Malaysia có thể được tiêu thụ hết trong khoảng 3 đến 4 năm.

Riêng nhà máy tại Việt Nam còn dư địa để gần như tăng gấp đôi công suất. Tokuyama cũng đang cân nhắc mở rộng cả 3 cơ sở khi nhà máy tại Nhật Bản ngày càng tiến gần giới hạn sản xuất.

Các vật liệu điện tử tiên tiến, trong đó có polysilicon, được Tokuyama xác định là một trong những động lực tăng trưởng chủ chốt trong kế hoạch trung hạn bắt đầu từ năm tài chính 2026.

Tập đoàn dự kiến lợi nhuận hoạt động từ mảng này sẽ tăng hơn gấp đôi so với năm tài chính 2025, lên 37,1 tỷ yên vào năm tài chính 2030, qua đó đóng góp hơn một nửa tổng lợi nhuận hoạt động của Tokuyama.

Theo Nikkei Asia