Phong tỏa khẩn cấp khu đất nông nghiệp bí ẩn, phát hiện 'kho báu' 2.500 năm tuổi

Các nhà khảo cổ tại vùng Bohemia đã phát hiện một kho hiện vật lớn có niên đại khoảng 2.500 năm tuổi tại một khu đất nông nghiệp đang được giữ bí mật.

Phát hiện bao gồm hàng trăm đồng tiền vàng và bạc, các mảnh kim loại quý cùng nhiều đồ trang sức được chế tác tinh xảo - những hiện vật được tạo ra và sử dụng trong giai đoạn châu Âu bắt đầu bước vào kỷ nguyên luyện kim. Sau khi phong tỏa khu vực, cuộc khai quật đã được tiến hành âm thầm trong nhiều năm.

Bộ sưu tập hiện vật cho thấy khu vực này từng diễn ra các hoạt động sôi động trong thời kỳ Đồ sắt, kéo dài từ khoảng năm 1200 đến 50 trước Công nguyên, với phong cách rõ nét của văn hóa Celtic ở Trung Âu. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu không tìm thấy dấu vết nhà ở hay đường sá cố định, cho thấy đây không phải là một khu dân cư thông thường.

"Mục tiêu chính của dự án là kịp thời bảo vệ các hiện vật khảo cổ có thể di chuyển, vốn đang đối mặt với nguy cơ trực tiếp từ nạn đào trộm, hoạt động canh tác và các tác động tự nhiên", ông Jan Mařík, Giám đốc Viện Khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Czech, cho biết.

Nhóm khảo cổ ghi nhận nhiều đồng tiền nhỏ, chạm khắc họa tiết động vật, các mảnh kim loại quý bị cắt nhỏ cùng nhiều đồ trang sức như khóa đồng, ghim cài, vòng tay, mặt dây chuyền và một bức tượng ngựa nhỏ. Đây là những vật dụng từng được sử dụng, trao đổi, đeo trên người hoặc vô tình đánh rơi trong quá khứ.

Một số hiện vật hiện đã được trưng bày tại Bảo tàng và Phòng trưng bày vùng Bắc Pilsen ở Maríanská Týnice, trong khi những món "mỏng manh nhất" vẫn được lưu giữ trong kho an toàn để phục vụ nghiên cứu chuyên sâu. Cách làm này nhằm cân bằng giữa việc công chúng tiếp cận di sản và trách nhiệm bảo tồn, ghi chép khoa học trước khi trưng bày rộng rãi.

Đáng chú ý, các đồng tiền có kích thước rất nhỏ, đa phần chỉ rộng khoảng 0,7–1,5 cm, khiến chúng dễ bị vùi lấp trong đất canh tác hoặc lẫn vào thảm cỏ.

Nhiều đồng tiền vàng và bạc dường như được đúc tại những xưởng chưa từng được ghi nhận trước đây ở khu vực này. Điều này có thể làm thay đổi cách các chuyên gia tiền tệ học tái dựng các tuyến giao thương, cấu trúc quyền lực và trình độ thủ công tại Bohemia thời Đồ sắt.

Phong cách tạo hình và thành phần kim loại sẽ giúp xác định nơi các thợ kim hoàn học nghề cũng như nguồn gốc kim loại - là vàng sa khoáng địa phương hay kim loại được nhập từ những vùng xa hơn.

Những phôi kim loại nhỏ và kỹ thuật chạm khắc khuôn đúc tinh vi cho thấy người đúc tiền có điều kiện tiếp cận ổn định với công cụ và thời gian. Trong mỗi thế hệ, chỉ một số ít cộng đồng nắm được năng lực này, vì vậy mỗi loại tiền mới phát hiện đều góp thêm một “mảnh ghép” cho bức tranh quyền lực thời Đồ sắt.

Ngoài ra, các mảnh thỏi vàng và bạc - kim loại thô dùng cho vận chuyển hoặc trao đổi - cho thấy con người khi đó không chỉ giao dịch sản phẩm hoàn chỉnh mà còn trao đổi giá trị ở dạng nguyên liệu, có thể cắt nhỏ theo trọng lượng thỏa thuận.

Các nhà khảo cổ nhận thấy hiện vật nhỏ phân bố rải rác trên đất canh tác, nhưng không đi kèm dấu tích xây dựng dày đặc. Điều này gợi ý đây có thể là nơi con người tụ họp theo mùa để trao đổi hàng hóa, thanh toán giao dịch rồi rời đi.

Việc không có công trình cố định không làm giảm tầm quan trọng của địa điểm. Trái lại, nó phản ánh một mạng lưới giao thương linh hoạt, nơi giá trị và thời điểm quan trọng hơn kiến trúc.