Quán bar, karaoke và loạt địa điểm này có thể bị cấm hút thuốc hoàn toàn

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, siết chặt hoạt động kinh doanh, quảng bá thuốc lá và tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì. Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Đề xuất lộ trình cấm hút thuốc tại nhiều địa điểm

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang được Ủy ban Văn hóa và Xã hội thẩm tra, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp cuối năm.

Theo phương án được đề cập trong hồ sơ dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành luật, những địa điểm trong nhà hiện được phép bố trí khu vực hút thuốc riêng có thể từng bước chuyển sang cấm hút thuốc hoàn toàn. Các cơ sở thuộc diện xem xét gồm quán bar, karaoke, vũ trường, nhà ga hành khách, khách sạn và cơ sở lưu trú du lịch.

Việc chuyển đổi dự kiến thực hiện theo từng giai đoạn thay vì áp dụng đồng loạt. Lộ trình cụ thể sẽ được xác định trong văn bản hướng dẫn sau khi luật được thông qua.

Bên cạnh đó, tàu thủy và tàu hỏa được đề xuất bổ sung vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn. Bộ Công an đã góp ý về nội dung này và Bộ Y tế tiếp thu theo hướng quy định cụ thể trong nghị định hướng dẫn thi hành luật.

Việc mở rộng địa điểm cấm hút thuốc nhằm giảm phơi nhiễm khói thuốc thụ động, bảo vệ sức khỏe người dân tại nơi công cộng.

Theo số liệu Bộ Y tế, giai đoạn 2010-2024, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại nhà giảm từ 73,1% xuống 44,9%; tại nơi làm việc giảm từ 55,9% xuống 22,4%; trên phương tiện giao thông công cộng giảm từ 34,4% xuống 22,9%.

Dù các tỷ lệ đều giảm, tình trạng phơi nhiễm khói thuốc thụ động vẫn phổ biến, đặc biệt tại gia đình và nơi làm việc. Đây là cơ sở để cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu các biện pháp mở rộng môi trường không khói thuốc.

Đề xuất cấm trưng bày và bán thuốc lá qua mạng

Dự thảo luật bổ sung nhiều biện pháp quản lý hoạt động kinh doanh, quảng bá thuốc lá, trong đó có phương án cấm trưng bày thuốc lá điếu thông thường tại điểm bán, trừ trường hợp do Chính phủ quy định.

Theo quy định hiện hành, mỗi điểm bán được trưng bày tối đa 1 bao, 1 tút hoặc 1 hộp của mỗi nhãn hiệu thuốc lá. Tuy nhiên, nghiên cứu trong giai đoạn 2015-2017 cho thấy 82,5% điểm bán được khảo sát vi phạm giới hạn này.

Cơ quan soạn thảo nhận định việc cấm trưng bày sẽ hạn chế hình thức quảng bá sản phẩm tại điểm bán, giảm sức hấp dẫn của thuốc lá đối với thanh thiếu niên và hỗ trợ người đang cai thuốc tránh nguy cơ tái nghiện.

Một số doanh nghiệp đề nghị tiếp tục cho phép trưng bày với số lượng giới hạn để người mua nhận diện sản phẩm hợp pháp. Tuy nhiên, phương án cấm trưng bày vẫn được giữ trong hồ sơ dự thảo luật.

Hoạt động bán thuốc lá trên nền tảng thương mại điện tử, các phương thức giao dịch điện tử khác và qua máy bán hàng tự động cũng thuộc diện bị cấm theo đề xuất. Các hình thức tiếp thị trực tiếp nhằm thúc đẩy mua hoặc sử dụng thuốc lá, từ giới thiệu, chào mời, tư vấn đến tiếp thị liên kết trên môi trường mạng, cũng được đưa vào phạm vi quản lý.

Để tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi, dự thảo bổ sung trách nhiệm kiểm tra độ tuổi người mua. Người bán phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Khi nghi ngờ người mua chưa đủ tuổi, người bán phải kiểm tra căn cước, thông tin trên ứng dụng VNeID hoặc hộ chiếu.

Dự thảo cũng đề xuất cấm bán thuốc lá thông thường trong phạm vi 100m phía ngoài cổng trường học, cơ sở y tế, tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất. Biện pháp này nhằm hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá của người trẻ và những nhóm cần được bảo vệ sức khỏe.

Bổ sung quy định với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Một nội dung đáng chú ý khác là hoàn thiện khung pháp lý đối với các sản phẩm thuốc lá mới. Dự thảo luật bổ sung các khái niệm liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nguyên liệu thuốc lá, hoạt động tiếp thị trực tiếp tới người tiêu dùng và trưng bày thuốc lá.

Dự thảo cũng bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Các hành vi thuộc diện cấm gồm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất nhập khẩu, quá cảnh, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng những sản phẩm này cùng các bộ phận, nguyên liệu liên quan theo quy định.

Túi ngậm nicotine và shisha cũng được đề xuất bổ sung vào nhóm sản phẩm bị cấm theo các quy định tương ứng.

Theo Bộ Y tế, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm 13-17 tuổi tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Riêng nhóm 13-15 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.

Tại phiên họp thẩm tra ngày 4/10, một số ý kiến cho rằng khái niệm thuốc lá trong dự thảo vẫn có nguy cơ bỏ sót các sản phẩm mới do cách định nghĩa còn phụ thuộc vào tên gọi và cấu tạo. Đặc biệt, việc chưa bao quát chất không chứa nicotine có thể tạo khoảng trống trong quản lý nguyên liệu sử dụng cho thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị bổ sung chất không chứa nicotine vào khái niệm nguyên liệu thuốc lá, đồng thời tiếp tục rà soát cách định nghĩa để bảo đảm khả năng áp dụng khi công nghệ và sản phẩm mới thay đổi.

Các đại biểu cũng đề nghị cụ thể hóa cơ chế hợp tác quốc tế trong kiểm soát buôn bán thuốc lá bất hợp pháp, quảng cáo và tiếp thị xuyên biên giới trên môi trường số. Theo ý kiến tại phiên họp, việc phối hợp trao đổi thông tin về sản phẩm mới, phương thức kinh doanh bất hợp pháp và hoạt động thực thi giữa các quốc gia cần được xác định rõ trong kế hoạch triển khai luật.

Tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá

Dự thảo luật đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau. Hai mặt này cũng phải in số điện thoại tổng đài hỗ trợ cai nghiện thuốc lá. Mẫu cảnh báo dự kiến thay đổi 2 năm/lần đối với mỗi nhãn hiệu.

Theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, mặc dù luật hiện hành giao Chính phủ quy định mức tăng diện tích cảnh báo sức khỏe phù hợp với từng thời kỳ, từ khi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực ngày 1/5/2013 đến nay, diện tích cảnh báo vẫn giữ ở mức tối thiểu 50%.

Ủy ban đề nghị quy định trực tiếp trong luật mức cảnh báo tối thiểu 85% hoặc xác lập lộ trình nâng diện tích lên 85-100%. Các ý kiến tại phiên họp cũng đề nghị cảnh báo phải gắn liền với bao bì, tránh tình trạng chỉ dán nhãn cảnh báo trên sản phẩm.

Dự thảo luật sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu ý kiến thẩm tra, bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Các quy định và văn bản hướng dẫn thi hành cần làm rõ lộ trình, giải pháp hạn chế nguồn cung, giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, đồng thời bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai.

Theo hồ sơ dự thảo, Luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Lộ trình cấm hút thuốc tại các địa điểm cụ thể và những quy định chi tiết liên quan sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình xây dựng văn bản hướng dẫn thi hành.