Quốc gia giáp Việt Nam đối mặt khủng hoảng sinh đẻ, chuyên gia đề xuất trợ cấp ít nhất 280 triệu đồng/trẻ

Các chuyên gia cho rằng Chính phủ Trung Quốc nên học hỏi Singapore và Hàn Quốc - hai quốc gia láng giềng cũng đang đối mặt với những thách thức nhân khẩu học nghiêm trọng tương tự và đã đưa ra các chính sách khuyến sinh mạnh tay hơn nhằm đảo ngược xu hướng.

Bắc Kinh năm ngoái đã triển khai chương trình trợ cấp chăm sóc trẻ em trên toàn quốc, theo đó các hộ gia đình được nhận tổng cộng 10.800 nhân dân tệ (gần 42 triệu đồng) cho mỗi trẻ. Tuy nhiên, các học giả cho rằng cần những khoản hỗ trợ cao hơn nhiều để khuyến khích người dân sinh thêm con.

James Liang, một lãnh đạo doanh nghiệp kiêm chuyên gia nhân khẩu học, đề xuất triển khai gói trợ cấp trị giá 62.000 nhân dân tệ cho mỗi trẻ (240 triệu đồng). Theo ông, chính sách này có thể giúp tỷ lệ sinh của Trung Quốc tăng 25% trong vài năm tới.

Trong khi đó, He Yafu, một chuyên gia nhân khẩu học độc lập khác, cho rằng cần trợ cấp ít nhất 72.000 nhân dân tệ cho mỗi trẻ (280 triệu đồng) - cao hơn sáu lần gói hỗ trợ hiện tại của Chính phủ - để giúp các gia đình đối phó với chi phí nuôi dạy con ngày càng lớn.

Những lời kêu gọi trên được đưa ra sau khi Singapore công bố một gói hỗ trợ hào phóng mới dành cho các bậc cha mẹ, đồng thời Hàn Quốc công bố số liệu sinh cho thấy các chính sách khuyến sinh của nước này đang giúp tỷ lệ sinh có dấu hiệu cải thiện.

Hôm thứ Tư (26/8), giới chức Hàn Quốc cho biết tổng số trẻ được sinh ra trong tháng 6, quý II và nửa đầu năm đều đạt mức cao nhất trong gần bảy năm qua nếu xét theo từng giai đoạn tương ứng.

Vài ngày trước đó, Singapore công bố gói hỗ trợ mới dành cho trẻ em, trong đó mỗi trẻ có thể nhận tổng cộng tới 62.000 đôla Singapore (hơn 1,2 tỷ đồng), trong nỗ lực thúc đẩy tỷ lệ sinh đang suy giảm của quốc đảo này.

Năm ngoái, Hàn Quốc ghi nhận tổng tỷ suất sinh ở mức 0,8 - thấp nhất thế giới, dù đã tăng so với những năm trước. Theo cả hai nhà nghiên cứu, con số tương ứng của Singapore và Trung Quốc lần lượt là 0,87 và 1,0.

Tổng tỷ suất sinh là số con trung bình mà một phụ nữ được dự kiến sẽ sinh trong suốt cuộc đời. Mức 1,0 thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng sinh thay thế 2,1 - mức cần thiết để duy trì dân số ổn định trong dài hạn.

“Nếu Trung Quốc không tăng cường đáng kể các chính sách hỗ trợ sinh đẻ, tỷ lệ sinh của nước này nhiều khả năng sẽ thấp hơn Hàn Quốc và Singapore trong vài năm tới và đứng ở vị trí thấp nhất thế giới”, Liang cảnh báo.

Liang hiện là Chủ tịch điều hành của công ty du lịch Trip.com và đồng sáng lập Viện Nghiên cứu Dân số YuWa.

Theo Liang, các khoản hỗ trợ bằng tiền mặt là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phục hồi gần đây của số ca sinh tại Hàn Quốc. Năm 2021, các khoản trợ cấp chăm sóc trẻ em của nước này tương đương khoảng 1,6% GDP bình quân đầu người. Con số này tăng vọt lên 2,7% vào năm 2022 và 4,8% vào năm 2025, ông cho biết.

Để đạt mức hỗ trợ tương đương Hàn Quốc vào năm 2025, Trung Quốc cần trợ cấp 855 nhân dân tệ mỗi tháng cho mỗi trẻ cho đến khi trẻ tròn 6 tuổi, tương đương tổng cộng khoảng 62.000 nhân dân tệ cho mỗi trẻ, theo Liang.

Nghiên cứu của Liang cho thấy chính sách như vậy có thể giúp tổng tỷ suất sinh của Trung Quốc tăng lên 1,25 trong vòng vài năm.

Năm ngoái, Trung Quốc bắt đầu cấp khoản trợ cấp chăm sóc trẻ em hằng năm 3.600 nhân dân tệ cho mỗi trẻ sinh từ ngày 1/1/2025 trở đi, cho đến khi trẻ tròn 3 tuổi. Như vậy, tổng mức hỗ trợ tối đa là 10.800 nhân dân tệ cho mỗi trẻ. Một số chính quyền địa phương cũng đã triển khai các chương trình trợ cấp riêng.

Tuy nhiên, He cho rằng những khoản tiền này chỉ là “muối bỏ bể” so với chi phí nuôi dạy trẻ rất cao. Ông kêu gọi Chính phủ nâng trợ cấp lên ít nhất 1.000 nhân dân tệ mỗi tháng cho mỗi trẻ, kéo dài cho đến khi trẻ 6 tuổi.

Theo He, chương trình hỗ trợ mới nhất của Singapore được đưa ra trong bối cảnh nước này có nguy cơ vượt qua Hàn Quốc để trở thành quốc gia có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới trong năm nay. Phản ứng của Singapore là vấn đề đáng được Trung Quốc đặc biệt quan tâm, bởi nước này cũng đang phải đối mặt với những thách thức nhân khẩu học ngày càng nghiêm trọng, ông nói.

Trong thập kỷ qua, số trẻ em được sinh ra mỗi năm tại Trung Quốc đã giảm hơn một nửa, từ gần 18 triệu trẻ vào năm 2016 xuống dưới 8 triệu vào năm 2025. Theo số liệu chính thức, dân số Trung Quốc cũng đã giảm liên tục mỗi năm kể từ khi đạt đỉnh vào năm 2021.

“Những nút thắt cốt lõi dẫn đến tỷ lệ sinh thấp ở các quốc gia Đông Á có sự tương đồng rất lớn: Chi phí nuôi dạy trẻ quá cao, cạnh tranh giáo dục khốc liệt và nguồn cung dịch vụ chăm sóc trẻ em chưa đủ”, He nói.

“Gánh nặng sinh và nuôi con cần được giảm bớt cả về chi phí kinh tế lẫn thời gian. Điều này bao gồm việc tăng đáng kể trợ cấp chăm sóc trẻ em, đồng thời nhanh chóng mở rộng các dịch vụ chăm sóc trẻ em có tính phổ cập và mức giá phải chăng”.