Quốc hội thông qua Luật sửa đổi 3 luật về ngân hàng, quy định về ‘chủ sở hữu hưởng lợi’ được làm rõ
Luật mới làm rõ trách nhiệm thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước và hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các đối tượng báo cáo.
Chiều 24/8, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng với 473/476 đại biểu có mặt tán thành. Luật có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.
Trước khi biểu quyết, Quốc hội nghe Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Một nội dung đáng chú ý là Luật bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào diện áp dụng các quy định về phòng, chống rửa tiền. Theo đó, đối tượng báo cáo phải báo cáo giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước khi có cơ sở hợp lý để nghi ngờ tài sản trong giao dịch là tài sản do phạm tội mà có.
Luật cũng quy định 15 dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa cần được theo dõi. Trong đó có việc chia nhỏ giao dịch thành nhiều khoản có giá trị thấp hơn ngưỡng nhận biết khách hàng hoặc ngưỡng báo cáo; thực hiện nhiều giao dịch tài sản mã hóa có giá trị lớn trong thời gian ngắn nhưng không có mục đích kinh doanh rõ ràng; hoặc chuyển đổi tài sản mã hóa sang nhiều loại tài sản mã hóa khác nhau mà không có mục đích kinh doanh, đầu tư hợp lý.
Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật bổ sung quy định xác định rõ trách nhiệm thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với các tổ chức tín dụng thuộc diện áp dụng tỷ lệ an toàn khác theo quy định tại khoản 3 Điều 59.
Liên quan đến trường hợp áp dụng tỷ lệ an toàn khác để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, Chính phủ cho biết danh mục các dự án quan trọng, trọng điểm có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ. Do đó, việc quy định cứng trong Luật về tiêu chí, phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng được đánh giá là không phù hợp với các tình huống thực tế phát sinh.
Dự thảo đồng thời yêu cầu các đối tượng thuộc diện thanh tra, giám sát ngân hàng phải xây dựng và thực hiện lộ trình để bảo đảm tuân thủ các tỷ lệ an toàn chung.
Về nguyên tắc xử lý chênh lệch thu, chi của Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu, xử lý để bảo đảm thống nhất giữa Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Ngân sách nhà nước.
Luật cũng bãi bỏ quy định về chức năng kiểm tra của Bộ Tài chính tại Luật Ngân hàng Nhà nước. Theo giải trình của Chính phủ, việc này không ảnh hưởng đến chức năng kiểm tra chuyên ngành của Bộ Tài chính. Các cơ chế giám sát khác như Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, kiểm toán nội bộ và kiểm soát nội bộ của Ngân hàng Nhà nước vẫn được thực hiện.
Trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền, Luật làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong kiểm tra, giám sát đối tượng báo cáo thuộc phạm vi quản lý nhà nước. Hoạt động này được thực hiện trên cơ sở kết quả đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền và kết quả đánh giá rủi ro của từng đối tượng báo cáo.
Nghĩa vụ của các đối tượng báo cáo cũng được thiết kế tương ứng với quy mô và mức độ rủi ro, phù hợp với nguyên tắc quản lý dựa trên rủi ro.
Đối với tiêu chí xác định “chủ sở hữu hưởng lợi”, Chính phủ cho biết dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành sẽ quy định cụ thể các tiêu chí, trong đó lượng hóa tối đa tiêu chí về quyền kiểm soát thực tế. Chính phủ cũng sẽ chỉ đạo rà soát, chỉnh sửa khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi tại Luật Doanh nghiệp để bảo đảm thống nhất.
Một nội dung khác liên quan đến hoạt động ngân hàng là việc hoàn thiện quy định về ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm. Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu quyền, trách nhiệm của các bên, điều kiện, tiêu chí và nội dung hoạt động này trong các quy định pháp luật về chứng khoán và doanh nghiệp, trong đó có hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng và riêng lẻ.
Bên cạnh đó, để bảo đảm đồng bộ giữa Luật Ngân hàng Nhà nước và Pháp lệnh Ngoại hối, Chính phủ đề xuất bãi bỏ Điều 22 và khoản 2 Điều 34 của Pháp lệnh Ngoại hối số 28/2005/PL-UBTVQH11, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Pháp lệnh số 06/2013/UBTVQH13.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.
