Quy hoạch đô thị của tỉnh sắp lên thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 Việt Nam có gì đáng chú ý?

Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt không chỉ hoàn thiện bức tranh phát triển không gian của thành phố Quảng Ninh sau khi được thành lập, mà còn mở ra tầm nhìn mới về mô hình đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh và hội nhập quốc tế.

Với quy hoạch đồng bộ, hạ tầng chiến lược, các cực tăng trưởng mới cùng cơ chế huy động nguồn lực xã hội, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics, du lịch và đổi mới sáng tạo hàng đầu phía Bắc.

Việc Trung ương quyết định thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương đánh dấu bước chuyển từ tư duy phát triển theo từng địa phương sang phát triển như một chỉnh thể đô thị thống nhất. Vì vậy, Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 không đơn thuần là một quy hoạch xây dựng mà trở thành "bản thiết kế" cho sự phát triển của thành phố trong nhiều thập niên tới.

Cùng với việc phê duyệt quy hoạch, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 202/NQ-CP ngày 27/7/2026 thông qua hồ sơ Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương theo đề nghị của Bộ Nội vụ.

Chính phủ giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tiếp thu đầy đủ ý kiến của các thành viên Chính phủ để hoàn thiện Tờ trình, Đề án và Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương theo quy định.

Đồng thời, Bộ trưởng Bộ Nội vụ được giao thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ ký các hồ sơ trình Quốc hội, chịu trách nhiệm toàn diện về nội dung đề án, chuẩn bị đầy đủ tài liệu, chủ động giải trình với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ đối với những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền.

Theo định hướng phát triển, Quảng Ninh sẽ xây dựng mô hình đô thị xanh, thông minh, tái cấu trúc không gian theo hướng tích hợp đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản thành một hệ sinh thái phát triển thống nhất. Địa phương cũng xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng mới, đồng thời phát triển đồng bộ kinh tế xanh, kinh tế biển, kinh tế di sản, kinh tế biên giới, kinh tế ban đêm và công nghiệp văn hóa.

Điểm nổi bật của quy hoạch lần này là lấy toàn bộ địa giới hành chính thành phố Quảng Ninh làm không gian phát triển, tổ chức theo mô hình đa trung tâm, kết nối chặt chẽ giữa đô thị, nông thôn, biển và miền núi; giữa phát triển kinh tế với bảo tồn di sản, tài nguyên và bản sắc văn hóa.

Trước khi phê duyệt quy hoạch, tại buổi thẩm định, các chuyên gia của Bộ Xây dựng nhận định đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định trình độ phát triển của Quảng Ninh về quy hoạch, hạ tầng, tỷ lệ đô thị hóa và chất lượng sống của người dân.

Tuy nhiên, đây không phải là đích đến mà là điểm khởi đầu của một giai đoạn phát triển với yêu cầu cao hơn. Để phát huy lợi thế đó, Quảng Ninh cần tiếp tục kiên định tư duy đổi mới, đầu tư hạ tầng chiến lược, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, nâng cao chất lượng quản trị và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một thành phố hiện đại không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay hạ tầng, mà còn phải là đô thị xanh, thông minh, đáng sống, có sức cạnh tranh cao và mang lại chất lượng sống ngày càng tốt hơn cho người dân.

Theo kế hoạch triển khai, từ nay đến năm 2030, tỉnh Quảng Ninh sẽ hoàn thành khoảng 70 quy hoạch phân khu đô thị và khu chức năng, 18 quy hoạch chung cấp xã cùng các quy hoạch chuyên ngành về giao thông, cấp nước, thoát nước, cao độ nền và không gian ngầm. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để triển khai các dự án đầu tư, quản lý phát triển đô thị đồng bộ và khai thác hiệu quả quỹ đất.

Không gian phát triển sẽ tập trung vào chuỗi đô thị ven biển, các khu kinh tế, khu công nghiệp, hành lang giao thông chiến lược và các khu vực có tiềm năng phát triển mới. Trong đó, mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) được xác định là một định hướng quan trọng nhằm giảm áp lực giao thông, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và hình thành những trung tâm đô thị hiện đại.

Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên các quy hoạch chuyên ngành được yêu cầu tích hợp trên nền tảng GIS (Hệ thống thông tin địa lý), tạo cơ sở xây dựng hệ thống quản lý đô thị thông minh, phục vụ điều hành bằng dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị trong tương lai. Nếu giai đoạn trước, Quảng Ninh nổi bật với những công trình hạ tầng quy mô lớn như cao tốc, cảng hàng không, cảng biển và cầu vượt biển thì giai đoạn tới, trọng tâm sẽ chuyển sang nâng cao chất lượng không gian đô thị và chất lượng sống của người dân.

Theo định hướng quy hoạch, các đô thị hạt nhân như Quảng Yên, Cẩm Phả, Quảng Hà và Móng Cái sẽ được đầu tư đồng bộ, gắn với công nghiệp công nghệ cao, năng lượng, cảng biển, logistics và kinh tế biển; trong khi Đặc khu Vân Đồn được định hướng trở thành trung tâm dịch vụ cao cấp và kinh tế biển mang tầm quốc tế.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Chủ tịch UBND phường Móng Cái 1, cho biết việc Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh được phê duyệt đã mở ra dư địa phát triển rất lớn cho địa phương. Theo ông, phường sẽ có điều kiện thu hút thêm nhiều dự án đầu tư, nâng cấp hạ tầng đô thị, hạ tầng cửa khẩu và các dịch vụ thương mại. Đây cũng là cơ hội để nâng cao chất lượng đời sống người dân, tạo thêm nhiều việc làm và phát huy tối đa lợi thế của địa phương.

Song song với phát triển kinh tế, quy hoạch đặt yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt vùng lõi di sản, rừng tự nhiên và các khu vực sinh thái đặc thù; phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, hài hòa giữa khu vực phát triển mới với các khu vực cải tạo, chỉnh trang. Đây là điểm khác biệt so với nhiều giai đoạn phát triển trước, thể hiện rõ quan điểm tăng trưởng không đánh đổi môi trường và chất lượng sống.

Để hiện thực hóa quy hoạch, Quảng Ninh xác định ngân sách nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, đồng thời đẩy mạnh thu hút các nhà đầu tư chiến lược, phát triển các khu chức năng, khu kinh tế số, trung tâm logistics và các tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng chất lượng cao. Việc huy động hiệu quả nguồn lực xã hội sẽ tạo dư địa để triển khai các dự án động lực và mở rộng không gian tăng trưởng trong dài hạn.

Nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu này cũng được củng cố từ những kết quả phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Năm 2025, GRDP của Quảng Ninh tăng 11,89%, quy mô nền kinh tế đạt hơn 368.445 tỷ đồng. Tổng thu ngân sách nhà nước đạt 84.500 tỷ đồng, trong đó thu nội địa đạt 68.150 tỷ đồng. Tỉnh đón 21,28 triệu lượt khách du lịch với doanh thu khoảng 57.000 tỷ đồng. Năm 2026, Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 12,5%, GRDP bình quân đầu người đạt từ 11.800 USD và tổng thu ngân sách khoảng 100.000 tỷ đồng.

Quy hoạch chung đô thị đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 không chỉ là một đồ án quy hoạch mà còn là tầm nhìn phát triển dài hạn, tạo nền tảng để thành phố Quảng Ninh phát huy tối đa lợi thế cửa ngõ quốc tế, kinh tế biển, logistics, công nghiệp, du lịch và đổi mới sáng tạo.

Cùng với hạ tầng đồng bộ, chất lượng quản trị ngày càng hiện đại và khát vọng phát triển mạnh mẽ, quy hoạch mới được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng đưa Quảng Ninh trở thành đô thị biển xanh, thông minh, đáng sống và có sức cạnh tranh quốc tế trong những thập niên tới.