Quy hoạch hồ nước ngọt 200 triệu năm tuổi, lớn nhất Việt Nam, đẹp nhất thế giới thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng của vùng Đông Bắc

Hồ Ba Bể, nay thuộc tỉnh Thái Nguyên (tỉnh Bắc Kạn cũ), được ví như “viên ngọc xanh” giữa núi rừng Đông Bắc. Hình thành cách đây hơn 200 triệu năm trong quá trình kiến tạo lục địa, đây là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam, dài hơn 8km, rộng khoảng 650ha và nằm ở độ cao 150m so với mực nước biển. Bao quanh hồ là hệ sinh thái nguyên sinh với những cánh rừng rậm, núi đá vôi, hang động cùng dòng sông Năng xanh ngắt, tạo nên quần thể cảnh quan tự nhiên đặc sắc. Với những giá trị nổi bật về cảnh quan và sinh thái, Hồ Ba Bể được UNESCO xếp vào Top 20 hồ nước ngọt đẹp nhất thế giới cần được bảo vệ và phát triển.

Không chỉ sở hữu tài nguyên thiên nhiên phong phú, khu vực Ba Bể còn là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào Tày, Nùng, Dao, Mông... với nhiều giá trị văn hóa bản địa đặc sắc. Sự giao thoa giữa cảnh quan tự nhiên và đời sống cộng đồng tạo nền tảng để địa phương phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa và giáo dục môi trường.

Theo Đề án số 17-ĐA/TU ngày 10/12/2025 về phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên định hướng xây dựng khu du lịch hồ Ba Bể trở thành một trong những trọng điểm về du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí chất lượng cao.

Trong định hướng này, vùng phụ cận hồ Ba Bể gồm các xã Ba Bể, Đồng Phúc, Nam Cường và Chợ Rã được quy hoạch phát triển đồng bộ về hạ tầng, sản phẩm du lịch và thu hút đầu tư. Trong đó, Đồng Phúc được xác định là khu vực trọng điểm để xây dựng hệ thống giao thông kết nối và hạ tầng phục vụ phát triển du lịch.

Một trong những động lực quan trọng cho quá trình mở rộng không gian du lịch Ba Bể là sự hoàn thiện của mạng lưới giao thông liên vùng.

Nhiều dự án đang được đẩy nhanh tiến độ như tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, tuyến đường Bắc Kạn - hồ Ba Bể kết nối Na Hang (Tuyên Quang), đường Quảng Khê - Khanh Ninh, cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng cùng các trục giao thông liên vùng khác.

Khi các tuyến đường này từng bước hoàn thiện, khả năng kết nối từ Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ đến khu vực hồ Ba Bể sẽ được cải thiện, rút ngắn thời gian di chuyển và tạo thuận lợi cho việc tiếp cận điểm đến. Đây cũng là điều kiện để địa phương mở rộng khả năng thu hút dòng khách mới, đồng thời tạo thêm dư địa cho các dự án đầu tư vào du lịch, dịch vụ và nghỉ dưỡng.

Cùng với hạ tầng giao thông, việc tăng cường liên kết với các địa phương miền núi phía Bắc được kỳ vọng mở rộng không gian du lịch, hình thành các tuyến trải nghiệm văn hóa - sinh thái liên tỉnh. Qua đó, Ba Bể không còn chỉ được khai thác như một điểm đến tham quan đơn lẻ mà có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi sản phẩm du lịch của khu vực.

Theo định hướng này, hồ Ba Bể sẽ đóng vai trò hạt nhân của không gian du lịch; Đồng Phúc phát huy lợi thế về rừng, ruộng bậc thang, chè Shan Tuyết và du lịch nông nghiệp; Nam Cường khai thác các giá trị văn hóa Tày cùng hệ sinh thái Nam Xuân Lạc. Các địa phương lân cận tiếp tục bổ sung những sản phẩm đặc trưng, qua đó tạo thành chuỗi trải nghiệm đa dạng, liên hoàn cho du khách.

Việc hình thành không gian du lịch liên kết không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú, mà còn tạo điều kiện để hoạt động du lịch lan tỏa đến nhiều cộng đồng hơn. Người dân địa phương có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thông qua các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm văn hóa, nông nghiệp và sản phẩm đặc sản.

Với hệ sinh thái tự nhiên đặc sắc, văn hóa bản địa phong phú, cảnh quan còn tương đối nguyên sơ và dư địa phát triển lớn, hồ Ba Bể cùng các địa phương phía Bắc tỉnh Thái Nguyên đang có nhiều điều kiện để hình thành một không gian du lịch xanh quy mô lớn.

Khi hạ tầng giao thông tiếp tục được hoàn thiện, chính sách thu hút đầu tư được triển khai đồng bộ và người dân được đặt vào vị trí chủ thể của quá trình phát triển, vùng hồ Ba Bể có thể mở rộng các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm chất lượng cao. Xa hơn, đây cũng là cơ hội để địa phương xây dựng mô hình phát triển dựa trên thiên nhiên, văn hóa và cộng đồng, trong đó bảo tồn các giá trị của núi rừng song hành với tạo sinh kế và nguồn lực phát triển bền vững.