Sau hơn 30 năm dùng công nghệ Trung Quốc, nhà máy thép 450.000 tấn/năm của Việt Nam sắp cải tổ lớn

CTCP Gang thép Thái Nguyên (TISCO, UPCoM: TIS) vừa công bố Báo cáo đề xuất cấp giấy phép môi trường đề xuất cải tạo Nhà máy Luyện thép Lưu Xá theo hướng thay thế lò điện hồ quang SCCS số 2 bằng lò thổi ôxy (BOF).

Dự án không hướng tới mở rộng công suất, mà chủ yếu thay đổi cơ cấu thiết bị và công nghệ luyện thép. Sau cải tạo, công suất của Nhà máy vẫn được giữ ở mức 450.000 tấn phôi thép/năm, trong đó lò EAF số 1 dự kiến sản xuất khoảng 50.000 tấn/năm và lò BOF đảm nhiệm khoảng 400.000 tấn/năm.

Theo TISCO, mục tiêu của việc thay đổi công nghệ là giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm tiêu hao điện năng, tăng tỷ lệ sử dụng gang lỏng và qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

Sau khi thay lò, cơ cấu nguyên liệu của Nhà máy cũng thay đổi đáng kể. Với EAF số 1, tỷ lệ dự kiến là khoảng 40% gang lỏng và 60% thép phế liệu. Trong khi đó, lò BOF sẽ sử dụng khoảng 85% gang lỏng và 15% thép phế liệu. Đây là thay đổi có ý nghĩa trực tiếp đối với bài toán chi phí năng lượng của Nhà máy, bởi mục tiêu mà TISCO đặt ra khi chuyển đổi công nghệ là tăng tỷ lệ sử dụng gang lỏng và giảm lượng điện tiêu thụ trong quá trình luyện thép.

Dù công suất thiết kế của Nhà máy ở mức 450.000 tấn/năm, sản lượng thực tế những năm gần đây thấp hơn đáng kể. Theo báo cáo, Nhà máy sản xuất 276.789 tấn phôi thép trong năm 2024, giảm xuống 216.966 tấn trong năm 2025. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng đạt 174.091,83 tấn.

Những con số này cho thấy dư địa công suất của Nhà máy vẫn còn khá lớn. Vì vậy, phương án hiện tại không đặt trọng tâm vào việc nâng công suất danh nghĩa mà hướng đến cải thiện hiệu quả vận hành trên nền công suất hiện có.

Nhà máy Luyện thép Lưu Xá là một đơn vị thành viên của Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên thuộc Tổng Công ty thép Việt Nam, được thành lập ngày 15/12/1976. Nhà máy được xây dựng trên mặt bằng chính, trung tâm của khu Gang thép Thái Nguyên với thiết kế ban đầu gồm hai lò luyện Martin (lò bằng) với tổng công suất thiết kế là 100.000 tấn thép thỏi/năm.

Đến năm 1992 do yêu cầu đổi mới công nghệ luyện thép, Công ty Gang thép Thái Nguyên quyết định đầu tư mới cho nhà máy: Lắp đặt 01 lò điện hồ quang cao công suất 30 tấn/mẻ với công suất 92.000 tấn/năm (thiết bị Trung Quốc) thay thế cho công nghệ luyện thép Martin, đưa vào sản xuất ổn định từ năm 1994. Sau đó, lắp đặt tiếp một máy đúc liên tục 4 dòng có bán kính cong 4m, công suất 120.000 tấn/năm (thiết bị Ấn Độ) và đã đưa vào sử dụng từ tháng 6/1996 thay cho công nghệ đúc phôi Xiphông.

Đến tháng 12/2001, Công ty Gang thép Thái Nguyên với sự giúp đỡ của chính phủ Việt Nam và Trung Quốc đã chính thức khởi công “Dự án đầu tư cải tạo mở rộng sản xuất giai đoạn I Công ty Gang thép Thái Nguyên” mà trong đó Nhà máy Luyện thép Lưu Xá là đơn vị trọng tâm của dự án.

Đến năm 2009, Nhà máy đã đầu tư cải tạo, đưa lò điện hồ quang EAF 30 tấn số 1 vào sản xuất, đưa công suất thiết kế của Nhà máy lên 450.000 tấn phôi thép/năm Đến tháng 5 năm 2014 Nhà máy đầu tư thêm lò tinh luyện LF số 2 để nâng cao chất lượng sản phẩm.