Shein 'vỡ mộng' Việt Nam: Lợi thế thuế quan không thắng nổi tốc độ của Trung Quốc

Khoảng hơn 1 năm trước, hãng thời trang siêu nhanh Shein của Trung Quốc bắt đầu thuê 15ha nhà kho gần TP.HCM, diện tích tương đương 21 sân bóng đá. Đây được xem là một phần trong tham vọng biến Việt Nam thành cứ điểm xuất khẩu lớn của hãng.

Vào cuối năm 2024, khi xây dựng kế hoạch này, Shein dường như đánh cược rằng dù tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc mở rộng sản xuất tại Việt Nam vẫn đáng để thực hiện.

Khi đó, chính sách miễn thuế đối với các kiện hàng nhỏ từ Trung Quốc, vốn đóng vai trò quan trọng đối với mô hình kinh doanh của Shein, được dự đoán sẽ bị bãi bỏ. Donald Trump vừa đắc cử Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ thứ 2 và những lo ngại về một cuộc chiến thương mại mới nhanh chóng trở thành hiện thực. Đến tháng 4/2025, thuế quan của Mỹ áp lên nhiều mặt hàng Trung Quốc đã tăng vọt lên 145%.

Shein vì thế bắt đầu khuyến khích những nhà cung ứng lớn nhất tại Trung Quốc xây dựng cơ sở sản xuất ở Việt Nam.

Tuy nhiên, kế hoạch không diễn ra như kỳ vọng.

Hiện Shein, hãng thời trang nổi tiếng với những chiếc áo giá 5 USD và váy khoảng 10 USD, đang thu hẹp đáng kể hoạt động tại Việt Nam trong bối cảnh chuẩn bị IPO, theo 6 nguồn tin am hiểu hoạt động của công ty tại đây.

Trung tâm logistics chịu sự giám sát hải quan rộng 15ha từng là cơ sở lớn nhất loại này tại Việt Nam và tạo việc làm cho hàng nghìn người. Tuy nhiên, diện tích Shein thuê hiện chỉ còn 6ha, theo 2 nguồn tin. Một nguồn tin khác trực tiếp nắm vấn đề cho biết công ty hiện chỉ sử dụng khoảng 1/3 diện tích dự kiến ban đầu.

Làn sóng cắt giảm nhân sự bắt đầu từ tháng 4 và dự kiến còn tiếp diễn, các công nhân tại kho cho biết. Một số bộ phận hiện chỉ còn khoảng 1/4 nhân sự, trong khi những nhóm khác bị cắt giảm sâu hơn.

Trong chuyến thăm của Reuters tới khu vực này vào cuối tháng 7, chỉ có một số ít công nhân xuất hiện tại cơ sở, trong khi số xe tải đỗ tại các kho cũng rất hạn chế. Trái lại, những nhà kho lân cận do các doanh nghiệp khác thuê vẫn hoạt động nhộn nhịp.

Lợi thế thuế quan của Việt Nam không còn đủ hấp dẫn

Việc Shein đảo chiều chiến lược tại Việt Nam, thông tin chưa từng được công bố trước đây, phản ánh những thay đổi đột ngột trong chính sách thương mại của Mỹ. Đồng thời, động thái này cho thấy mức độ phụ thuộc của mô hình kinh doanh Shein vào mạng lưới nhà cung ứng Trung Quốc, những doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận các điều kiện mà các nhà sản xuất tại nhiều quốc gia khác không muốn đáp ứng.

Đây cũng là mô hình mà Shein từng gặp phải tại Brazil.

Động thái mới nhất cũng cho thấy Shein đang quay trở lại gần hơn với nguồn gốc Trung Quốc. Sau khi không thành công với kế hoạch niêm yết tại New York và London, đồng thời chuyển trụ sở sang Singapore trong quá trình mở rộng toàn cầu, công ty hiện theo đuổi kế hoạch IPO tại Hong Kong và tăng cường đầu tư vào mạng lưới sản xuất tại miền Nam Trung Quốc.

Thuế “de minimis” giáng đòn mạnh vào Shein

Đòn giáng đầu tiên và lớn nhất đối với kế hoạch mở rộng tại Việt Nam của Shein là việc Mỹ chấm dứt chính sách miễn thuế “de minimis” đối với các kiện hàng trị giá dưới 800 USD từ tất cả các quốc gia, thay vì chỉ áp dụng với hàng hóa Trung Quốc.

Tổng thống Trump ra lệnh thay đổi chính sách vào ngày 30/7/2025 và quy định mới có hiệu lực sau đó 1 tháng, chỉ vài tháng sau khi chính sách miễn thuế đối với hàng hóa từ Trung Quốc bị bãi bỏ.

Sau đó, mức thuế rất cao mà Mỹ áp lên hàng hóa Trung Quốc dần được hạ xuống. Hàng may mặc từ Việt Nam vẫn chịu mức thuế thấp hơn hàng Trung Quốc, nhưng lợi thế này không còn lớn như trước.

Chẳng hạn, một chiếc váy polyester dệt kim nhập khẩu từ Việt Nam hoặc Trung Quốc đều chịu mức thuế cơ bản 16%. Tuy nhiên, hàng Trung Quốc còn chịu thêm thuế theo Điều khoản 301 do Mỹ áp dụng đối với các hành vi thương mại bị cho là không công bằng, khiến mức thuế thực tế có thể lên khoảng 33,5%.

Tháng trước, cả Trung Quốc và Việt Nam đều bị Mỹ áp mức thuế mới 12,5% với cáo buộc không ngăn chặn được việc nhập khẩu hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức. Quyết định này khiến Việt Nam bất lợi hơn so với một số quốc gia Đông Nam Á khác có ngành may mặc lớn, đồng thời làm suy yếu thêm lý do để các nhà cung cấp của Shein chuyển cơ sở sản xuất sang Việt Nam.

Trung Quốc vẫn vượt trội về tốc độ và chi phí

Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ nằm ở thuế quan.

Các nguồn tin tại những nhà cung cấp Trung Quốc của Shein cho biết việc tìm kiếm lao động Việt Nam sẵn sàng làm việc nhiều giờ với mức lương thấp đã trở thành một thách thức.

Mạng lưới nhà cung cấp khổng lồ của Shein tại Trung Quốc có khả năng sản xuất hàng triệu mẫu mã với số lượng mỗi lô rất nhỏ, biên lợi nhuận có khi chỉ khoảng 1 CNY, tương đương 0,15 USD cho mỗi sản phẩm. Đơn hàng có thể được hoàn tất chỉ trong vài ngày và nhanh chóng được đặt lại nếu sản phẩm được ưa chuộng trong số 273 triệu khách hàng của Shein.

“Việc đa dạng hóa nguồn cung bên ngoài Trung Quốc có những giới hạn thực tế, đặc biệt với các công ty như Shein, nơi lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào tốc độ, tính linh hoạt và quy mô sản xuất cực nhỏ”, ông Sheng Lu, giáo sư ngành nghiên cứu thời trang và may mặc tại Đại học Delaware, nhận định.

Một quản lý nhà máy họ Wen tại quận Panyu, thành phố Quảng Châu, nơi tập trung hàng nghìn xưởng may nhỏ được mệnh danh là những “ngôi làng Shein”, cho biết nhiều nhà cung cấp từng chuyển sang Việt Nam đã quay trở lại Trung Quốc.

“Họ nhận ra rằng dù hàng hóa Việt Nam chịu thuế Mỹ thấp hơn hàng Trung Quốc, hiệu suất thấp vẫn khiến sản xuất tại Việt Nam kém hiệu quả hơn so với Trung Quốc”, ông Wen nói. Người này không tiết lộ tên đầy đủ vì Shein từng cảnh báo các nhà cung cấp không được trao đổi với truyền thông.

Chính quyền Quảng Châu, vốn muốn bảo vệ việc làm tại địa phương, cũng không hài lòng với nỗ lực hỗ trợ tài chính của Shein dành cho các nhà sản xuất Trung Quốc mở nhà máy tại Việt Nam. Theo một nguồn tin trực tiếp nắm thông tin, vào giữa năm 2025, chính quyền thành phố đã cảnh báo Shein không được chuyển một lượng lớn đơn hàng ra khỏi khu vực.

Cục Thương mại thành phố Quảng Châu không phản hồi yêu cầu bình luận.

Hiện Shein đang tiếp tục tăng đầu tư tại Quảng Châu và tỉnh Quảng Đông. Hồi tháng 2, CEO Sky Xu hiếm hoi xuất hiện trước công chúng và cam kết chi hơn 10 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,5 tỷ USD, để phát triển hệ thống chuỗi cung ứng thông minh tại khu vực.

Shein quay về Trung Quốc nhưng nhà cung cấp lại muốn tìm đường khác

Dù Shein đang tái khẳng định cam kết với Trung Quốc, một số nhà cung ứng trong nước lại không nhất thiết muốn gắn bó lâu dài với hãng khi nhu cầu đang chậm lại.

Bản cáo bạch dự thảo của Shein cho thấy doanh thu tại Mỹ giảm 14% trong quý I do chính sách miễn thuế “de minimis” bị chấm dứt.

Ông Wen cùng 3 nhà cung cấp khác cho biết đơn hàng từ Shein hiện gần như đi ngang hoặc chỉ tăng nhẹ. Nhu cầu được dự báo tiếp tục suy yếu sau khi Liên minh châu Âu hồi tháng trước áp mức thuế 3 EUR đối với các mặt hàng thương mại điện tử giá trị thấp.

Bà Ping He, người từng làm việc trong lĩnh vực quản lý vận hành tại Shein và TikTok Shop, cho biết hàng nghìn nhà cung cấp nhỏ của Shein đã bắt đầu tìm thêm nguồn thu bằng cách mở gian hàng trên Temu, nền tảng thuộc PDD Holdings, hoặc Amazon.

“Shein không còn là lựa chọn nổi bật nhất trên thị trường. Hiện có nhiều lựa chọn hơn”, bà nói.

Một số nhà cung cấp khác đang quay lại với các đơn hàng lớn hơn và thời gian sản xuất dài hơn.

“Biên lợi nhuận của Shein quá thấp. Khối lượng đơn hàng của họ cũng khá nhỏ, thường chỉ vài chục sản phẩm mỗi lần, khiến quá trình sản xuất trở nên phiền phức. Vì vậy, chúng tôi quyết định ngừng hợp tác”, ông Yang, quản lý tại Jiang Gong Clothes, một nhà máy ở Panyu từng làm việc với Shein cho đến vài tháng trước, cho biết.