'Số phận' của những chiếc ô tô chưa nộp phạt nguội từ ngày 1/7

Từ ngày 1/7, hoạt động đăng kiểm xe cơ giới có thêm nhiều thay đổi đáng chú ý theo Thông tư 30/2026 của Bộ Xây dựng, trong đó lần đầu áp dụng cơ sở dữ liệu quản lý phương tiện vi phạm và nới điều kiện đối với một số hạng mục nâng cấp xe không phải làm thủ tục cải tạo.

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 30/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7, quy định về trình tự, thủ tục kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; cấp chứng nhận an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đối với phương tiện cải tạo và kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.

Điểm mới nổi bật của thông tư là lần đầu quy định việc xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu phương tiện vi phạm trong hoạt động đăng kiểm.

Theo đó, các phương tiện chưa chấp hành quyết định xử phạt vi phạm giao thông, chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp phạt hoặc không đạt yêu cầu kiểm định sẽ được cập nhật vào hệ thống quản lý của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Dữ liệu này được kết nối trực tiếp giữa cơ sở đăng kiểm và cơ quan chức năng nhằm phục vụ công tác kiểm soát, đối chiếu thông tin.

Ngoài ra, hệ thống cũng ghi nhận các trường hợp phương tiện có thông tin không trùng khớp với hồ sơ đăng ký, chưa đổi giấy chứng nhận sau cải tạo, sử dụng hồ sơ giả hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật khi kiểm định.

Để đơn giản hóa thủ tục, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã kết nối dữ liệu với Cục Cảnh sát giao thông thông qua hệ thống API. Nhờ đó, đăng kiểm viên chỉ cần tra cứu trên một nền tảng thống nhất thay vì sử dụng nhiều phần mềm như trước, đồng thời giảm nguy cơ sai sót, đặc biệt với các phương tiện đã chuyển sang biển số định danh.

Trong trường hợp hệ thống kỹ thuật xảy ra sự cố, các cơ sở đăng kiểm vẫn tiếp nhận và giải quyết hồ sơ theo quy định, sau đó thực hiện đối chiếu, cập nhật dữ liệu khi hệ thống được khôi phục.

Theo đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam, thông tin vi phạm sẽ được xóa khỏi hệ thống ngay khi phương tiện kiểm định đạt yêu cầu hoặc chủ xe chứng minh đã hoàn tất việc khắc phục vi phạm.

Bên cạnh việc siết quản lý dữ liệu đăng kiểm, Thông tư 30/2026 cũng mở rộng nhóm thay đổi trên xe không bị coi là cải tạo.

Cụ thể, chủ xe được phép thay đổi một số hạng mục nội thất như bọc ghế, màn hình giải trí, hệ thống âm thanh, camera, đèn trang trí; thay thế phụ kiện chính hãng như vô lăng, bảng đồng hồ, ghế, cản xe, lưới tản nhiệt, cánh gió, giá nóc… với điều kiện không ảnh hưởng đến kết cấu an toàn và vẫn đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật.

Đối với xe bán tải và xe tải, một số hạng mục như thanh thể thao, nắp che thùng, thay đổi cửa hoặc vật liệu lót thùng cũng được miễn thủ tục cải tạo. Chủ xe đồng thời được phép thay bóng đèn có công suất tương đương hoặc thay cụm đèn chính hãng nếu không can thiệp vào kết cấu thân xe và hệ thống điện.

Tuy nhiên, Cục Đăng kiểm Việt Nam lưu ý mọi thay đổi vẫn phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Trường hợp làm thay đổi kích thước phương tiện vượt giới hạn cho phép hoặc ảnh hưởng đến yêu cầu kỹ thuật, phương tiện vẫn bị xác định là cải tạo và phải thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định. Với các trang bị tùy chọn của nhà sản xuất, chủ xe chỉ được sử dụng phụ tùng chính hãng hoặc do đơn vị được ủy quyền cung cấp.