Sở Xây dựng nói về kế hoạch 'thành phố bọt biển' chống ngập, khu vực nào Hà Nội sẽ làm trước?

Hệ thống thoát nước Hà Nội mới đáp ứng khoảng 20% nhu cầu, thành phố dự chi 132.000 tỷ đồng

Hà Nội dự kiến cần khoảng 132.000 tỷ đồng để triển khai Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030, từng bước nâng cao năng lực tiêu thoát nước và khắc phục tình trạng ngập úng đô thị. Nguồn vốn dự kiến gồm khoảng 32.000 tỷ đồng từ ngân sách và 100.000 tỷ đồng từ nguồn ngoài ngân sách.

Thông tin được Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết tại phiên chất vấn của HĐND TP Hà Nội sáng 15/7. Theo lãnh đạo thành phố, sau hơn 13 năm triển khai Quyết định số 725 về quy hoạch thoát nước, khoảng cách giữa quy hoạch và thực tế đầu tư vẫn còn rất lớn, đòi hỏi phải có một chương trình đầu tư quy mô lớn trong giai đoạn tới.

Làm rõ hơn thực trạng này, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết hệ thống thoát nước của thành phố hiện mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu. Hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước mới được đầu tư khoảng 20%, trong khi diện tích hồ điều hòa mới đạt khoảng 18% so với quy hoạch. Theo ông, đây là một trong những "điểm nghẽn" lớn đã được HĐND thành phố cũng như lãnh đạo Trung ương và thành phố nhiều lần chỉ ra.

Để khắc phục tình trạng trên, theo ông Trương Việt Dũng, thành phố đang điều chỉnh quy hoạch thoát nước và quy hoạch cốt nền. Dự kiến trong tháng 10, sau khi quy hoạch được phê duyệt, Hà Nội sẽ ban hành Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030.

Đề án đặt mục tiêu nâng công suất các trạm bơm đầu mối lên khoảng 774 m3/giây, diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 1.250 ha. Tổng nhu cầu vốn dự kiến khoảng 132.000 tỷ đồng, gồm khoảng 32.000 tỷ từ ngân sách và 100.000 tỷ từ nguồn ngoài ngân sách. Thành phố cũng sẽ chuyển từ phương thức bố trí vốn theo từng dự án sang đầu tư theo từng nhiệm vụ, từng lưu vực và từng nguồn vốn; ưu tiên các công trình hạ tầng khung, công trình đầu mối và công trình liên lưu vực.

Bên cạnh đó, trong năm 2026, Hà Nội sẽ xử lý dứt điểm 26 trong tổng số 52 khu đô thị chưa hoàn thành bàn giao hạ tầng kỹ thuật thoát nước. Trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đúng trách nhiệm sẽ bị xem xét hạn chế giao dự án mới hoặc công khai vi phạm.

Hà Nội sẽ xây dựng "thành phố bọt biển" theo lộ trình

Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Thủy cho biết theo báo cáo của UBND thành phố, công tác quản lý thoát nước vẫn còn nhiều hạn chế. Dẫn chứng trận mưa ngày 9/7 khiến một số khu vực xảy ra ngập cục bộ, có người bị thương do hố ga mất nắp, đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ các giải pháp và chế tài để khắc phục triệt để các tồn tại.

Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Xây dựng Trần Phi Thường cho biết trận mưa ngày 9/7 không phải là trận mưa lớn, lượng mưa tại một số khu vực khoảng 80 mm, trong đó có đường Quang Trung và các tuyến phố lân cận thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam.

Theo ông Trần Phi Thường, khu vực này không được xác định là ngập úng mà chỉ xảy ra hiện tượng "dềnh nước". Theo tiêu chí chuyên ngành, chỉ khi mực nước ngập từ 30 cm trở lên và kéo dài quá 30 phút mới được coi là ngập úng. Tại phố Quang Trung chiều 9/7, mực nước chỉ hơn 20 cm.

Lý giải việc dềnh nước xuất hiện ngay tại tuyến phố đang triển khai dự án chống ngập khẩn cấp, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết dự án vẫn trong giai đoạn nghiệm thu và chuyển giao cho đơn vị khai thác vận hành nên việc mở cửa thoát nước của hồ Bảy Mẫu bị chậm. Sau khi đơn vị vận hành mở cửa thoát nước, nước rút rất nhanh, qua đó cho thấy hiệu quả của dự án.

Đối với trận mưa ngày 10/7 tại một số khu vực thuộc phường Thanh Xuân, ông Trần Phi Thường cho biết các dự án chống ngập theo lệnh khẩn cấp đã tác động đến khoảng 120 trong tổng số 220 điểm úng ngập được xác định trên địa bàn thành phố. Những khu vực còn lại vẫn phụ thuộc vào hệ thống tiêu thoát nước của các lưu vực tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Bắc sông Hồng và việc hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch.

Liên quan đến định hướng lâu dài, trả lời chất vấn của đại biểu Trần Khánh Hưng, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết Hà Nội đang nghiên cứu mô hình "thành phố bọt biển", chuyển từ tư duy thoát nước nhanh sang giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nước. Hiện Sở Xây dựng đã xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về vật liệu thấm để sẵn sàng triển khai khi đề án được phê duyệt.

Theo ông Trần Phi Thường, thành phố sẽ không triển khai đồng loạt mà thực hiện theo lộ trình. Các khu vực như công viên, vườn hoa, vỉa hè sẽ được ưu tiên trước nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư, đồng thời mô hình này cũng sẽ được áp dụng tại các khu đô thị mới.

Ở góc độ quy hoạch, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm sẽ nâng tổng diện tích hồ điều hòa lên hơn 8.000 ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước đây nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Quy hoạch cũng lần đầu nghiên cứu đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm, trong đó có hệ thống bể chứa nước ngầm và công trình thoát nước ngầm, đồng thời sẽ cập nhật các yếu tố mới như tần suất mưa và kịch bản biến đổi khí hậu để nâng cao hiệu quả chống ngập trong thời gian tới.