Thêm nhiều phát hiện khảo cổ đặc biệt quan trọng tại tỉnh giáp Hà Nội
Nhiều dấu tích quan trọng được phát hiện, đóng góp không nhỏ vào công tác nghiên cứu lịch sử.
Năm 2025 được đánh giá là một dấu mốc đáng chú ý của công tác khảo cổ học tại Ninh Bình, với hàng loạt phát hiện quan trọng góp phần làm sáng tỏ lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Cố đô Hoa Lư cũng như các giai đoạn cư trú sớm hơn trong tiền sử.
Một trong những kết quả nổi bật là cuộc khai quật Thành Dền, thuộc Kinh đô Hoa Lư xưa. Sau gần bốn tháng tiến hành khai quật, các nhà khoa học đã thu thập được nhiều bằng chứng quan trọng, qua đó khẳng định kỹ thuật xây dựng tường thành tại Hoa Lư đã hình thành từ thế kỷ X, dưới thời Đinh - Tiền Lê.
Theo kết quả nghiên cứu, tường thành được đắp trên nền đất có kết cấu yếu, thường xuyên lầy thụt. Để khắc phục điều kiện địa chất bất lợi này, cư dân xưa đã áp dụng kỹ thuật gia cố đặc biệt, sử dụng thân cây thực vật rải đều kết hợp với hệ thống thanh gỗ và cọc đóng nhằm chống sạt lở.
Về hình dáng, tường thành có dạng cong theo hình bán nguyệt hoặc gần hình thang, với sườn ngoài được tạo dốc lớn hơn so với phía trong nhằm tăng độ ổn định. Đáng chú ý, toàn bộ các hố khai quật tại khu vực này đã được số hóa bằng công nghệ quét 3D, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ công tác nghiên cứu và phục dựng trong tương lai.
Những phát hiện tại Thành Dền đã bổ sung tư liệu khoa học quan trọng, góp phần làm rõ hơn diện mạo kiến trúc và quy hoạch của Kinh đô Hoa Lư dưới triều Đinh -Tiền Lê trong thế kỷ X.
Bên cạnh đó, công tác thăm dò và khai quật khảo cổ tại khu vực chùa Bà Ngô với diện tích 32m2 thuộc phường Tây Hoa Lư cũng mang lại nhiều kết quả đáng chú ý. Tại đây, các nhà khảo cổ đã thu thập được hàng nghìn hiện vật khác nhau bao gồm đồ gốm, đồ sành, gạch ngói, xỉ luyện sắt, xương động vật và các mẫu thực vật.
Kết quả bước đầu cho thấy sự tồn tại của nhiều lớp kiến trúc và hiện vật có niên đại từ thời Đinh - Tiền Lê, phản ánh đời sống sinh hoạt phong phú, đa dạng của cư dân Hoa Lư xưa. Các hiện vật hiện đang được tiếp tục bảo quản, phân loại theo niên đại, đồng thời tiến hành so sánh, phân tích nhằm làm rõ chức năng và vai trò trong đời sống xã hội đương thời.
Đây được xem là nguồn tư liệu quý, góp phần bổ sung nhận thức khoa học về giá trị lịch sử, văn hóa và xã hội của Cố đô Hoa Lư. Các dấu tích phát hiện được cho thấy sự hiện diện của hoạt động giao thương, buôn bán khá sôi động trong quá khứ.
Cùng với các di tích thời lịch sử, di tích Mán Bạc tại thôn Bạch Liên, xã Yên Thành, huyện Yên Mô (nay là xã Đồng Thái), với diện tích khai quật 196m2, tiếp tục mang lại những phát hiện có giá trị lớn đối với nghiên cứu tiền sử khu vực Ninh Bình. Cuộc khai quật đã làm lộ rõ ba tầng văn hóa, phản ánh hai giai đoạn phát triển liên tục trên một địa tầng dày gần 2m.
Trong các tầng văn hóa, các nhà khoa học phát hiện hai mộ táng còn di cốt, một dấu tích được cho là mộ trẻ em nhưng không còn di cốt, cùng nhiều dấu tích sinh hoạt như bếp, đống rác bếp lớn, hố đất đen và hố cột. Hệ thống di vật thu được phong phú về số lượng và đa dạng về chất liệu, bao gồm đá, gốm, xương và vỏ nhuyễn thể.
Đáng chú ý là những mảnh vỡ được cho là của nha chương bằng đá ngọc, hiện vật chế tác từ vỏ điệp có thể thuộc loại “bích”, cùng nhiều công cụ làm từ vỏ sò, vũ khí, đồ trang sức và đồ gốm có hoa văn trang trí tinh xảo.
Các nhà khảo cổ nhận định, Mán Bạc là một di tích cư trú kết hợp mộ táng, trải qua hai giai đoạn phát triển sớm và muộn, có niên đại tương đối thuộc hậu kỳ đá mới sơ kỳ đồng thau, cách ngày nay khoảng 3.500-4.000 năm.
Những phát hiện này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nghiên cứu lịch sử cư trú, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân cổ trên vùng đất Ninh Bình. Các hố khai quật tại đây cũng đã được quét 3D, phục vụ định hướng xây dựng bảo tàng tại chỗ trong thời gian tới.
Từ 1/7/2025, sau sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, tỉnh Ninh Bình tiếp giáp với các tỉnh: Hưng Yên, Phú Thọ, Thanh Hóa, TP. Hà Nội và Biển Đông.
