Thống đốc Phạm Đức Ấn yêu cầu các ngân hàng, trung gian thanh toán làm ngay 6 việc

Sáng 18/8, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức sự kiện “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” với chủ đề: “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”.

Phát biểu tại sự kiện, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, trong 5 năm qua, chuyển đổi số ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Phó Thống đốc cho biết, đến nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 đã vượt 28 lần GDP; số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong 5 năm qua tăng bình quân khoảng 59% mỗi năm, riêng giao dịch tài chính qua mã QR tăng bình quân trên 100% mỗi năm.

Bên cạnh đó, việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử và tăng cường các giải pháp xác thực, cảnh báo, phòng chống gian lận đã tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng.

Tuy nhiên, Thống đốc nhấn mạnh kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Chuyển đổi số càng sâu, những vấn đề mới về thể chế, dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị trí tuệ nhân tạo càng xuất hiện nhanh, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nhưng có trọng tâm, có kiểm soát và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Do đó, Thống đốc đề nghị các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán tập trung thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả rủi ro, tập trung vào các hoạt động ngân hàng trên môi trường số. Kịp thời nhận diện, xử lý những vấn đề mới phát sinh từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở và các mô hình ngân hàng số mới.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng số, phát triển và chuẩn hóa dữ liệu. Tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, liên tục, có khả năng xử lý giá trị lớn và mở rộng kết nối. Xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành Ngân hàng thống nhất; nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và có khả năng chia sẻ; đẩy mạnh kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia cùng các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành. Phấn đấu đưa ngành Ngân hàng đi đầu trong quản lý, giám sát và ra quyết định dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm.

Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng AI theo hướng thực chất, có trách nhiệm và tạo ra giá trị. Các ngân hàng cần nghiên cứu, phát triển AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm. Mỗi ứng dụng AI cần làm rõ vấn đề cần giải quyết, giá trị mang lại và phương thức kiểm soát rủi ro. Đồng thời, sớm xây dựng các nguyên tắc quản trị AI phù hợp, bảo đảm khả năng kiểm soát, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Thứ tư, chú trọng bảo đảm an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số. Các ngân hàng cần chuyển từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng, chống gian lận. Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ cao ngày càng tinh vi, các đơn vị không chỉ phải bảo vệ hệ thống mà còn có trách nhiệm bảo vệ khách hàng.

Thứ năm, xác định chuyển đổi số ngành Ngân hàng phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tài chính toàn diện. Các ngân hàng cần khai thác dữ liệu hiệu quả hơn để đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng, phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn. Qua đó, tạo điều kiện để khách hàng có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền minh bạch tiếp cận vốn thuận lợi hơn với chi phí hợp lý. Đồng thời, cần quan tâm đến người cao tuổi, người yếu thế và người dân vùng sâu, vùng xa, bảo đảm mọi người đều có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản thuận tiện, an toàn.

Thứ sáu, chú trọng phát triển nguồn nhân lực có năng lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ mục tiêu, sản phẩm, người chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và các chỉ tiêu đo lường cụ thể.