Thuế Mỹ làm 'đảo chiều thương mại': Nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới 'bắt tay' Trung Quốc, kim ngạch tăng vọt 67%

Xuất khẩu của Ấn Độ sang Trung Quốc tăng vọt trong tháng 12, trong khi lượng hàng hóa xuất sang Mỹ giảm sút khi các mức thuế cao do Tổng thống Donald Trump áp đặt buộc New Delhi phải hướng sự chú ý sang các thị trường thay thế.

Theo dữ liệu Chính phủ công bố mới đây, xuất khẩu sang Trung Quốc đã tăng 67% trong tháng 12, đạt 2 tỷ USD. Trái lại, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ – thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ – giảm 1,8%, xuống còn 6,8 tỷ USD.

Mỹ đã áp thuế ở mức 50% đối với hàng hóa từ Ấn Độ, thuộc hàng cao nhất đối với bất kỳ quốc gia nào và thậm chí còn cao hơn mức áp lên Trung Quốc, làm đảo lộn cả quan hệ thương mại lẫn ngoại giao giữa hai nước.

Trong chín tháng đầu của năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2026, xuất khẩu của Ấn Độ sang Trung Quốc đại lục đã tăng gần 37%, trong khi xuất khẩu sang Hồng Kông (Trung Quốc) tăng hơn 25%.

Đầu tuần này, Ngoại trưởng Ấn Độ Vikram Misri đã gặp bà Sun Haiyan, Thứ trưởng Ban Liên lạc quốc tế của Đảng Cộng sản Trung Quốc, tại New Delhi để thảo luận về “những tiến triển trong việc ổn định và tái thiết quan hệ song phương, với ưu tiên dành cho hợp tác kinh doanh và các hoạt động lấy người dân làm trung tâm”.

Quan hệ giữa hai nước đã có dấu hiệu ấm lên kể từ khi Thủ tướng Narendra Modi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau bên lề Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) vào tháng 9, nơi hai nhà lãnh đạo chia sẻ tầm nhìn trở thành đối tác chứ không phải đối thủ.

Trung Quốc hiện đã trở thành đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của Ấn Độ, với kim ngạch giao thương đạt 110,20 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 12/2025, vượt qua Mỹ với 105,31 tỷ USD, theo số liệu từ Bộ Thương mại Ấn Độ.

New Delhi đang duy trì thặng dư thương mại với Washington, trong khi thâm hụt với Bắc Kinh không ngừng gia tăng. Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 12, thặng dư thương mại của Ấn Độ với Mỹ vượt 26 tỷ USD, còn thâm hụt với Trung Quốc lên tới 81,7 tỷ USD.

Trong năm tài khóa 2025, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa Ấn Độ và Mỹ đạt 131,84 tỷ USD, trong khi với Trung Quốc là 127,71 tỷ USD.

Thâm hụt thương mại hàng hóa của Ấn Độ trong tháng 12 đã tăng 21,4% so với cùng kỳ năm trước, lên 25 tỷ USD. Xuất khẩu hàng hóa trong tháng này tăng 1,9%, trong khi nhập khẩu tăng 8,8% so với một năm trước đó.

Tuy vậy, mức thâm hụt này vẫn thấp hơn dự báo 27 tỷ USD trong cuộc khảo sát của Reuters.

Trước đó, xuất khẩu của Ấn Độ đã ghi nhận mức tăng bất ngờ 19,4% trong tháng 11, trong đó xuất khẩu sang Mỹ tăng 22,6%, giữa lúc dấy lên hy vọng về một thỏa thuận thương mại khả thi.

Phát biểu hôm 15/1, Thứ trưởng Thương mại Ấn Độ Rajesh Agrawal cho biết New Delhi đang “rất gần” với việc hoàn tất một thỏa thuận với Washington, song từ chối đưa ra thời hạn cụ thể, theo truyền thông trong nước.

Mặc dù hai bên đã đàm phán trong nhiều tháng, một thỏa thuận vẫn chưa thành hình. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick tuần trước nói trên một podcast rằng thỏa thuận thương mại Ấn Độ – Mỹ đã đổ vỡ vì Thủ tướng Modi không gọi điện cho Tổng thống Trump.

“Tôi đã sắp xếp thỏa thuận đó. Nhưng ông Modi phải gọi cho Tổng thống Trump. Họ không thoải mái với điều này, nên ông Modi đã không gọi”, ông Lutnick nói. Phía Ấn Độ đã gọi những phát biểu này là “không chính xác”.

Tân Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ, ông Sergio Gor, người vừa nhậm chức tuần trước, cho biết việc hoàn tất một thỏa thuận thương mại với một quốc gia lớn như Ấn Độ là “không hề dễ dàng để đưa về đích, nhưng chúng tôi quyết tâm đạt được điều đó”.

Ấn Độ, với tham vọng trở thành một cường quốc xuất khẩu, đang tích cực tìm cách đa dạng hóa thị trường để bù đắp cho tác động từ các mức thuế của Mỹ.

Ông Agrawal cho biết Ấn Độ đang tiến rất gần tới việc ký kết thỏa thuận thương mại được chờ đợi từ lâu với Liên minh châu Âu ngay trong tháng này, theo một báo cáo của Reuters.

Kể từ khi Mỹ công bố áp thuế, Ấn Độ đã đạt được các Hiệp định thương mại với Anh, Oman và New Zealand, dự kiến sẽ được ký trong nửa đầu năm 2026.

“Ấn Độ có một nền tảng xuất khẩu đa dạng và bền vững”, ông S. C. Ralhan, Chủ tịch Liên đoàn các Tổ chức Xuất khẩu Ấn Độ, nhận định, đồng thời nhấn mạnh UAE, Trung Quốc, Hà Lan, Anh và Đức là những điểm đến xuất khẩu hàng đầu của Ấn Độ bên cạnh Mỹ.

“Việc đa dạng hóa này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các tuyến thương mại toàn cầu đang bị định hình lại bởi xung đột địa chính trị, các biện pháp trừng phạt, gián đoạn vận tải biển và những điều chỉnh chiến lược”, ông nói trong một tuyên bố.

Tham khảo CNBC