Tổng Giám đốc FPT: Nhà nước và các doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò là khách hàng đầu tiên đối với các sản phẩm công nghệ mới

Ngày 25/6, trong khuôn khổ Diễn đàn Đối thoại Chiến lược Hà Nội với chủ đề "Mô hình tăng trưởng mới: Tận dụng các công nghệ chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững" do Bộ Ngoại giao phối hợp với Đại học Columbia tổ chức, ông Nguyễn Văn Khoa - Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT, cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển đổi vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Theo ông, điều quan trọng hiện nay không phải là xây dựng thêm chiến lược mà là nhanh chóng đưa các định hướng lớn thành sản phẩm, thị trường và năng suất thực tế.

Ông Khoa cho rằng, trong 5 năm tới, Việt Nam có thể chuyển từ vai trò trung tâm sản xuất và cung cấp dịch vụ công nghệ sang trung tâm đồng kiến tạo, đồng sáng tạo và xuất khẩu các giải pháp công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực AI, GenAI và các công nghệ tiên phong. Việt Nam đã có nền tảng chính sách quan trọng với Nghị quyết 57, Nghị quyết 68 cùng danh mục các công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển. Thách thức hiện nay không còn nằm ở việc ban hành thêm chiến lược mà là chuyển hóa các chiến lược thành hành động, sản phẩm, thị trường và năng suất thực tế.

Đề xuất xây dựng các liên minh công nghệ quốc gia

Để tận dụng cơ hội này, ông Nguyễn Văn Khoa đề xuất Chính phủ xây dựng hạ tầng dùng chung cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, bao gồm năng lực tính toán, dữ liệu chất lượng cao, điện toán đám mây, an ninh mạng. Các phòng thí nghiệm này cần gắn với mục tiêu phát triển sản phẩm, thương mại hóa và sẽ là nền tảng để doanh nghiệp, viện trường cùng thực hiện R&D (nghiên cứu và phát triển).

"Việt Nam cần có những liên minh công nghệ và các tập đoàn đủ năng lực nhận trách nhiệm giải quyết các bài toán lớn của quốc gia theo cơ chế đặt hàng từ Chính phủ”, ông Nguyễn Văn Khoa khẳng định.

Tổng Giám đốc FPT đề xuất mỗi chương trình công nghệ chiến lược cần có một cơ quan chịu trách nhiệm, một doanh nghiệp làm hạt nhân cùng sự tham gia của các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế; đồng thời xác định rõ mục tiêu, ngân sách, thời hạn và kết quả đầu ra.

Theo ông, để phát triển doanh nghiệp công nghệ, điều quan trọng là phải tạo được thị trường cho sản phẩm mới. Nếu không có đơn vị đặt hàng và sử dụng, rất khó hình thành các doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Vì vậy, ông đề xuất Nhà nước và các doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò là khách hàng đầu tiên đối với các sản phẩm công nghệ mới; đồng thời mở rộng cơ chế mua sắm công theo kết quả đầu ra thay vì theo dự án và quy hoạch các mô hình thử nghiệm (sandbox) theo hướng tập trung. Việt Nam cần chuyển từ triển khai nhiều dự án thí điểm nhỏ sang lựa chọn những giải pháp hiệu quả lớn, đủ khả năng nhân rộng trên quy mô quốc gia.

Phát triển hạ tầng dùng chung và tăng cường hợp tác quốc tế

Giải pháp tiếp theo được Tổng Giám đốc FPT nhấn mạnh là đầu tư hạ tầng dùng chung cho đổi mới sáng tạo, bao gồm dữ liệu chất lượng cao, năng lực tính toán AI, điện toán đám mây, hạ tầng viễn thông và các giải pháp bảo đảm an ninh mạng.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa , các phòng thí nghiệm công nghệ được đầu tư bằng ngân sách Nhà nước cần gắn chặt hơn với hoạt động nghiên cứu ứng dụng, kinh doanh và nhu cầu thị trường để nâng cao hiệu quả khai thác. Hạ tầng số và dữ liệu sẽ là nền móng để Việt Nam phát triển các sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Bên cạnh đó, ông FPT cũng đề xuất nâng cấp quan hệ hợp tác với các tập đoàn công nghệ quốc tế và khu vực doanh nghiệp FDI theo hướng cùng nghiên cứu, phát triển, đào tạo nhân lực và xây dựng chuỗi cung ứng trong nước. Doanh nghiệp Việt cần tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái sản xuất công nghệ thay vì chỉ đảm nhận các công đoạn có giá trị gia tăng thấp. Từ kinh nghiệm triển khai chuyển đổi số tại nhiều tổ chức, ông Nguyễn Văn Khoa cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc mua sắm thiết bị hay phần mềm mà ở dữ liệu, quy trình vận hành, năng lực nhân sự và cam kết của lãnh đạo.

Việt Nam cần ứng dụng AI nhanh nhất

Kết thúc phần trao đổi, Tổng Giám đốc FPT cho rằng Việt Nam không nhất thiết phải trở thành quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho công nghệ hay sở hữu những mô hình AI lớn nhất thế giới. Theo ông, lợi thế của Việt Nam nên nằm ở khả năng xây dựng quan hệ đối tác quốc tế hiệu quả, đưa ra quyết định nhanh và triển khai công nghệ trên quy mô lớn với tốc độ cao.

"Việt Nam hãy trở thành quốc gia ứng dụng AI và các nền tảng công nghệ mới nhanh nhất, tạo ra giá trị nhanh nhất cho nền kinh tế và từ đó phát triển các sản phẩm có thể xuất khẩu ra thị trường quốc tế”, ông Nguyễn Văn Khoa nói.

Tại diễn đàn, các ý kiến đều thống nhất rằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ là động lực tăng trưởng mới của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Phát biểu chỉ đạo tại diễn đàn, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh Việt Nam cần xây dựng mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, trong đó khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu.

Bộ trưởng nhận định, Việt Nam cần chuyển từ tiếp nhận sang làm chủ công nghệ, từ tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ sang tăng trưởng dựa trên nhân tài và đổi mới sáng tạo, đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế và thúc đẩy hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho rằng khả năng tiếp cận, làm chủ, ứng dụng và thương mại hóa các công nghệ chiến lược sẽ quyết định vị thế của các quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Theo ông, Việt Nam đã có nhiều quyết sách quan trọng về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; vấn đề hiện nay là chuyển hóa các định hướng lớn thành sản phẩm cụ thể, năng lực cạnh tranh thực chất và kết quả đo đếm được.