Trình Quốc hội đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm

Chiều 20/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết việc sửa đổi luật nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế đang ảnh hưởng đến phát triển nguồn điện, lưới điện và bảo đảm an ninh cung cấp điện.

Theo Bộ trưởng, thực tiễn phát triển ngành điện đang đặt ra nhiều yêu cầu mới liên quan đến phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, quy hoạch, đầu tư xây dựng, lựa chọn nhà đầu tư, phát triển năng lượng tái tạo và hoàn thiện cơ chế giá điện linh hoạt.

Dự thảo luật bổ sung quy định về giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Đồng thời, dự thảo hướng tới từng bước giảm và tiến tới xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng, hoàn thiện cơ chế giá điện và thúc đẩy phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất hoàn thiện các quy định về hệ thống lưu trữ điện, điện gió ngoài khơi, thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo, cơ chế đặc thù cho điện rác và mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp. Một số quy định về đầu tư dự án điện lực, lưới điện truyền tải và cấp giấy phép hoạt động điện lực cũng được sửa đổi nhằm tạo thuận lợi cho quá trình triển khai dự án.

Tại báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đồng tình với sự cần thiết sửa đổi Luật Điện lực, đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, chỉ đưa vào luật những vấn đề thực sự cấp thiết, đã đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Những chính sách mới có tác động lớn cần được đánh giá đầy đủ trước khi luật hóa.

Đề nghị đánh giá kỹ tác động của cơ chế giá điện mới

Đối với cơ chế giá điện và giá dịch vụ điện, cơ quan thẩm tra tán thành nguyên tắc giá điện phải phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý quy định về giá hợp đồng mua bán điện phải bảo đảm thu hồi đầy đủ chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể dẫn đến cách hiểu Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư. Vì vậy, cần làm rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường, không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Đối với cơ chế bù đắp chi phí trong trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ nguồn kinh phí, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh phát sinh cách hiểu mặc nhiên về nghĩa vụ của ngân sách nhà nước.

Việc xóa bỏ bù chéo cũng cần xác định rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện, đồng thời tách biệt với chính sách hỗ trợ trực tiếp dành cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực hỗ trợ được công khai, minh bạch. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm tra, kiểm toán các khoản chi phí được tính vào giá điện, loại trừ những chi phí bất hợp lý do quản trị yếu kém hoặc đầu tư kém hiệu quả.

Đáng chú ý, tác động tổng thể của các cơ chế giá mới, đặc biệt là giá điện theo thời gian sử dụng và lộ trình xóa bỏ bù chéo, cần được lượng hóa cụ thể đối với hóa đơn tiền điện của từng nhóm hộ gia đình và chi phí điện của doanh nghiệp. Đây là cơ sở để đánh giá mức độ phù hợp của chính sách, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển thị trường điện, thu hút đầu tư và khả năng chi trả của người sử dụng điện.